Siertabak

Hoe herken je een siertabak?

Groeivorm

Rozet van grote bladeren met daarboven losse, vertakte bloeistengels tot 80 cm; ongeveer 30 cm breed.

Blad

Groot, eirond tot spatelvormig, tot 25 cm aan de voet en kleiner hogerop; zacht behaard en kleverig.

Bloem

Een lange, smalle buis van 5–10 cm die uitloopt in een vlakke ster met vijf slippen, van juni tot oktober.

Geur

Zoet en jasmijnachtig, vooral ’s avonds en ’s nachts. Overdag in felle zon gaan de bloemen van de soort half dicht.

Vrucht

Een kleine doosvrucht vol stoffijn zaad.

Bloei: juni–oktober · Zaaien: maart–april · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Een van de beste geurplanten voor zomeravonden op het terras.
• Bloeit van juni tot oktober, ook in halfschaduw.
• Nachtvlinders zoals pijlstaarten bezoeken ’s avonds de lange buisbloemen.
• Brengt hoogte en luchtigheid tussen lagere zomerbloeiers.
• Witte en groene bloemen lichten op in de schemering: mooi in een witte tuin of avondtuin.

Waar staat een siertabak graag?

• Zon of halfschaduw; in halfschaduw blijven de bloemen overdag langer open.
• Rijke, humusrijke en goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot neutraal.
• Gelijkmatig vochtig; bij droogte hangen de bladeren slap.
• Beschut tegen harde wind, want de hoge stengels knakken makkelijk.
• Plant op 30 cm afstand, liefst dicht bij een zitplek om de geur te ruiken.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)

Mooi samen met

• Patagonisch ijzerhard: Luchtige paarse bloemen op dezelfde hoogte, ook een trekpleister voor vlinders.
• Kattensnor: Hoge, spinachtige bloemen in roze en wit voor een zomerse border.
• Cosmea: Een luchtige eenjarige die net zo lang bloeit.
• Hosta: Grote bladeren aan de voet op een plek in de halfschaduw.

Hoe en wanneer plant je een siertabak?

Planten in mei–juni.

1. Zaai in maart–april binnen bij 18–21 °C. Strooi het stoffijne zaad op vochtige zaaigrond en bedek het niet: het kiemt in het licht.
2. Verspeen de zaailingen in potjes als ze twee echte blaadjes hebben.
3. Laat de planten in mei een week wennen buiten en plant uit na half mei, als de nachten zacht zijn.
4. Plant even diep als in de pot, op 30 cm afstand, en druk de grond goed aan.
5. Giet goed aan en leg een laag compost rond de planten.

Verzorgen

Water

Water geven bij droogte, zeker in potten. Hij verdraagt geen uitdroging, maar ook geen natte voeten.

Bemesten

Compost bij het planten. In potten om de twee weken vloeibare mest.

Steun

Zet op een winderige plek een stok of een paar takken bij de hoogste stengels.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide bloemstengels terug tot aan een zijscheut: zo komen er nieuwe knoppen.

Handschoenen

Draag handschoenen bij het werken aan de plant en was nadien je handen: het blad is kleverig en giftig.

Tip: Zet siertabak waar je ’s avonds zit, bij het terras of onder een open raam: overdag ruik je weinig, maar na zonsondergang is de geur sterk.

Wanneer snoei je een siertabak?

Wanneer: Snoeien is niet nodig bij deze eenjarige. Knip van juli tot oktober wel uitgebloeide bloemstengels weg.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen of hele uitgebloeide stengels af tot net boven een zijscheut of blad.
• Laat in september een paar bloemen zaad zetten als je wilt dat hij zich uitzaait.
• Draag handschoenen: het sap en de kleverige haren zijn giftig.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In maart–april binnen bij 18–21 °C, zaad niet bedekken. Het kiemt in 1–3 weken.

Zelfuitzaai

In warme zomers zaait hij zich soms zelf uit. Laat de zaailingen in mei staan of verplant ze voorzichtig.

Hoe komt een siertabak de winter door?

Winterhard tot 0 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard in de Belgische tuin: hij wordt als eenjarige gekweekt.
• Na de eerste nachtvorst sterven de planten af; ruim ze op met handschoenen.
• In een zachte winter en op een beschutte plek loopt de wortelstok soms opnieuw uit, maar reken er niet op.

Ziektes en plagen

• Bladluis: Op jonge scheuten en onder het blad. Afspuiten met water; natuurlijke vijanden ruimen ze meestal op.
• Slakken: Vreten aan jonge planten. Plant pas uit als ze stevig zijn en raap slakken ’s avonds.
• Gesloten bloemen: Bij de soort normaal: de bloemen gaan in felle zon half dicht en openen ’s avonds. Wil je overdag open bloemen, kies dan halfschaduw.
• Grauwe schimmel: Grijs pluis op blad en bloemen bij nat weer. Laat ruimte tussen de planten en knip aangetaste delen weg.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien, zaad niet bedekken.
• April: Nog zaaien. Zaailingen verspenen.
• Mei: Afharden. Na half mei uitplanten.
• Juni: Eerste bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Uitgebloeide bloemstengels wegknippen. Steun geven op een winderige plek.
• Augustus: Volle bloei. Genieten van de avondgeur.
• September: Bloei. Eventueel zaad laten rijpen.
• Oktober: Laatste bloei tot de eerste vorst.
• November: Afgestorven planten opruimen, met handschoenen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van siertabak zijn giftig: ze bevatten nicotine en verwante alkaloïden, zoals echte tabak. Inslikken geeft misselijkheid, braken, speekselvloed en duizeligheid, en bij grotere hoeveelheden een snelle hartslag, trillen en ademhalingsproblemen; jonge kinderen en honden zijn het gevoeligst. Rook of droog het blad niet en maak er geen thee of zelfgemaakt insectenmiddel van: nicotine gaat ook door de huid, en zulke middeltjes zijn in de moestuin niet toegelaten. Houd kinderen en huisdieren weg van de plant, draag handschoenen bij het werk en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De lange bloembuis is aangepast aan nachtvlinders zoals pijlstaarten: alleen een lange roltong bereikt de nectar diep in de buis.
• Siertabak hoort bij de nachtschadefamilie, net als tomaat, aardappel en petunia.
• Het zaad is zo fijn dat er duizenden zaadjes in één gram gaan.