Oleander

Hoe herken je een oleander?

Groeivorm

Rechtopgaande, meerstammige struik; in een kuip meestal 1,5–2 m hoog en 1–1,5 m breed.

Blad

Smal lancetvormig, 10–20 cm, leerachtig, donker- tot grijsgroen, meestal in kransen van drie.

Bloem

Trechtervormig, 3–5 cm breed, enkel of gevuld, in trossen aan de toppen van de takken, van juni tot september.

Kleur

Roze, rood, wit, zalm, abrikoos of lichtgeel.

Vrucht

Lange, smalle peulen die openspringen en zaden met een pluisje vrijlaten.

Bloei: juni–september · Planten: mei · Snoeien: maart en oktober

Waarom in je tuin?

• Vier maanden bloei, van juni tot september, in veel kleuren.
• Groenblijvend: ook buiten de bloei een volle, stevige kuipplant.
• Verdraagt hitte, felle zon en droge lucht op een zonnig terras.
• Brengt meteen een zuiderse sfeer naar terras of balkon.
• Makkelijk te stekken, zelfs in een glas water.

Waar staat een oleander graag?

• Volle zon en warmte: hoe meer zon, hoe meer bloemen.
• Stevige, voedzame potgrond met wat klei of leem; kalk is geen probleem.
• In de zomer veel water nodig; in de winter juist weinig.
• Beschut tegen harde wind en, voor gevulde rassen, liefst onder een afdak tegen langdurige regen.
• Gebruik een zware, stabiele pot met een gat in de bodem, zodat hij niet omwaait.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

2 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -5 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Olijfboom: Grijs blad en een mediterrane uitstraling; ook vorstvrij overwinteren.
• Afrikaanse lelie: Blauwe bolschermen naast de roze of witte oleanderbloemen.
• Mirte: Groenblijvend, met geurende witte bloemen in dezelfde zomermaanden.
• Lavendel: Paarse aren en zilvergrijs blad voor een zonnige potopstelling.
• Citroenboompje: Nog een klassieke kuipplant met dezelfde overwintering, licht en koel.

Hoe en wanneer plant je een oleander?

Planten in mei.

1. Pot of verpot in mei en zet hem pas na half mei buiten, als de nachtvorst voorbij is.
2. Kies een stevige pot, een maat groter dan de vorige, met een gat in de bodem en een laagje grind onderin.
3. Meng potgrond met een derde tuinleem of kleikorrels voor een stevige, vochthoudende grond.
4. Zet de plant even diep als voordien en druk de grond goed aan.
5. Geef meteen flink water.
6. Draag handschoenen bij het verpotten, want het sap is giftig.

Verzorgen

Water

In de zomer overvloedig, op hete dagen elke dag; in die periode mag er wat water in de schotel blijven staan. In de winter enkel als de grond bijna droog is.

Bemesten

Van april tot eind augustus elke week vloeibare mest voor bloeiende kuipplanten. Daarna stoppen.

Verpotten

Jonge planten om de 1–2 jaar in het voorjaar. Bij oude, grote planten vervang je de bovenste laag grond.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide trossen niet te diep weg: op dezelfde plek verschijnen vaak nieuwe knoppen.

Naar buiten

Laat hem na de winter een paar dagen wennen in de halfschaduw, anders verbrandt het blad in de felle zon.

Tip: Geef oleander in de zomer echt veel water en elke week mest: hij groeit van nature langs beekjes en heeft dan veel nodig. Zo bloeit hij van juni tot in september.

Wanneer snoei je een oleander?

Snoeimaanden: maart en oktober.

Wanneer: In maart, voor hij weer naar buiten gaat, of in oktober na de bloei, voor je hem binnenzet.

Hoe:

• Neem elk jaar een paar van de oudste, kale takken laag bij de grond weg: zo blijft de struik jong en vol.
• Kort te lange takken in tot net boven een bladkrans; daar lopen meestal drie nieuwe scheuten uit.
• Spaar takken met zichtbare bloemknopjes aan de top.
• Een sterk verwaarloosde struik kun je in maart tot 30–40 cm terugzetten; hij bloeit dan een jaar minder.

Let op: Draag handschoenen en een lange mouw. Verbrand het snoeihout nooit, want ook de rook is giftig, en leg het niet waar kinderen of dieren erbij kunnen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken in water

Van juni tot augustus: een niet-bloeiende scheut van 15 cm, onderste blad weg, in een glas water op een lichte, warme plek. Na 3–6 weken wortels; dan oppotten.

Halfrijpe stekken

In juli–augustus: stekken van 10–15 cm in vochtige stekgrond onder plastic. Het eerste jaar vorstvrij overwinteren.

Hoe komt een oleander de winter door?

Winterhard tot −5 °C: beschermen in strenge winters.

• Verdraagt kortstondig een paar graden vorst, tot ongeveer −5 °C, maar overleeft een Belgische winter buiten niet.
• Laat hem buiten zolang het alleen licht vriest en zet hem binnen voor de eerste strenge vorst, meestal eind oktober of in november.
• Overwinter licht en vorstvrij bij 5–10 °C, bijvoorbeeld in een koude serre, een lichte garage of een koele traphal. Een warme woonkamer is te warm en te droog.
• Geef in de winter weinig water, bemest niet en controleer regelmatig op schildluis en spint.

Ziektes en plagen

• Schildluis: Bruine of witte schildjes op takken en bladeren, en kleverig blad. Vooral tijdens de overwintering. Wrijf ze weg met een borsteltje of doekje, met handschoenen aan.
• Bladluis: Gele bladluizen op jonge scheuten en bloemknoppen in de zomer. Spuit ze af met een harde straal water; lieveheersbeestjes helpen mee.
• Spint: Dof, fijn gespikkeld blad in droge, warme lucht, vooral in de winter. Zet de plant koeler en besproei het blad af en toe.
• Knoppen vallen af: Knoppen die niet opengaan of afvallen wijzen op te weinig licht, een uitgedroogde kluit of een koude, natte zomer. Zet hem zonniger en geef regelmatig water.

Het jaar rond

• Januari: Licht en koel overwinteren. Weinig water. Letten op schildluis.
• Maart: Snoeien en uitdunnen. Verpotten indien nodig.
• April: Beginnen met bemesten. Bij zacht weer overdag buiten laten wennen.
• Mei: Oppotten of verpotten. Na half mei naar buiten.
• Juni: Begin van de bloei. Veel water en elke week mest.
• Juli: Bloei. Dagelijks water bij hitte. Stekken in water zetten.
• Augustus: Bloei. Laatste mest eind augustus. Halfrijpe stekken nemen.
• September: Laatste bloemen. Minder water geven.
• Oktober: Na de bloei licht snoeien. Binnenzetten voor de eerste strenge vorst.
• November: Licht en koel overwinteren bij 5–10 °C.
• December: Weinig water. Controleren op spint en schildluis.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Oleander is in al zijn delen zeer giftig voor mens en dier, ook gedroogd: een paar bladeren kunnen bij een kind of huisdier het hart stilleggen. Gebruik de takken nooit als spies of als brandhout voor de barbecue (ook de rook is giftig), draag handschoenen bij het snoeien en zet de pot buiten het bereik van kinderen en huisdieren. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De oleander is de officiële bloem van de stad Hiroshima: hij was een van de eerste planten die na de atoombom van 1945 weer bloeiden.
• Aan de onderkant van het blad zitten de huidmondjes verzonken in kleine, behaarde kuiltjes. Zo verliest de plant weinig water in de hitte.
• In het wild groeit hij vaak in rivierbeddingen die in de zomer droogvallen: zijn wortels reiken dan diep naar het grondwater.