Mirte

Hoe herken je een mirte?

Groeivorm

Dichte, rechtopgaande struik; in een pot meestal 1–1,5 m, buiten tegen een muur tot 2 m hoog en 1,5 m breed.

Blad

Tegenoverstaand, ovaal tot lancetvormig, 2–5 cm, glanzend donkergroen, met kleine doorschijnende oliestipjes.

Bloem

Wit, ongeveer 2 cm breed, met vijf kroonblaadjes en een pluim van lange meeldraden; zoet geurend, in juli–augustus.

Vrucht

Ronde, blauwzwarte bessen van ongeveer 1 cm, die in de late herfst rijpen.

Geur

Blad en bloemen ruiken fris en kruidig, wat naar eucalyptus en citrus.

Bloei: juli–augustus · Oogst en vruchten: mei–september en november–december · Planten: april–mei · Snoeien: april

Waarom in je tuin?

• Het hele jaar groen, met glanzend, aromatisch blad dat geurt als je erlangs strijkt.
• Geurende witte bloemen in juli en augustus, druk bezocht door bijen.
• Blauwzwarte bessen in de herfst als extra sieraad.
• Laat zich makkelijk in vorm knippen: als bol, kegel of op stam.
• Een sfeervolle, mediterrane kuipplant voor een zonnig terras.

Waar staat een mirte graag?

• Volle zon en warmte, bijvoorbeeld op een zonnig terras of voor een zuidmuur.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond of potgrond met wat grind; zuur, neutraal en kalkrijk gaan alle drie.
• Droog tot normaal vochtig: geen natte voeten, maar in een pot ook nooit volledig laten uitdrogen.
• In volle grond enkel tegen een beschutte zuidmuur, liefst in de kuststreek of in de stad.
• Kies een pot met een gat in de bodem, net iets groter dan de kluit.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

2 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -10 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Olijfboom: Grijs blad naast het glanzende groen; ook een kuipplant die vorstvrij overwintert.
• Laurier: Een andere groenblijvende, mediterrane struik die je in vorm kunt knippen.
• Rozemarijn: Aromatisch en droogtebestendig, voor dezelfde zonnige plek.
• Afrikaanse lelie: Blauwe bolschermen in de zomer, mooi naast de witte mirtebloemen.
• Lavendel: Paarse aren en zilvergrijs blad in een mediterrane potopstelling.

Hoe en wanneer plant je een mirte?

Planten in april–mei.

1. Plant of verpot in april–mei; zet hem pas na half mei buiten, als de nachtvorst voorbij is.
2. Kies een pot een maat groter dan de vorige, met een gat in de bodem en een laagje grind onderin.
3. Gebruik goede potgrond gemengd met een vijfde grof zand of grind.
4. Zet de plant even diep als voordien en druk de grond goed aan.
5. Geef meteen flink water en laat het overtollige water weglopen.
6. In volle grond: plant tegen een zuidmuur in een ruim plantgat met grind en houd 1–1,5 m ruimte.

Verzorgen

Water

In de zomer regelmatig, zodra de bovenste centimeters droog zijn. Laat de kluit nooit helemaal uitdrogen en laat geen water in de schotel staan.

Bemesten

Van april tot augustus om de twee weken vloeibare mest voor kuipplanten. Vanaf september niet meer.

Verpotten

Om de 2–3 jaar in het voorjaar, in een iets grotere pot. Oudere planten in een grote kuip enkel de bovenste laag grond vervangen.

Naar buiten

Na half mei op een zonnige plek; laat hem de eerste dagen wennen in de halfschaduw, zodat het blad niet verbrandt.

Mulchen

In volle grond een laag grind of compost rond de voet om de wortels te beschermen.

Tip: Laat de kluit van een mirte in een pot nooit helemaal uitdrogen, ook niet in de winter: dan laat hij in enkele dagen zijn blad vallen. Overwinter hem liever koel en licht dan warm in de woonkamer.

Wanneer snoei je een mirte?

Snoeimaanden: april.

Wanneer: In april, voor de nieuwe groei begint, licht in vorm knippen.

Hoe:

• Kort te lange of uitstekende takken in tot net boven een bladpaar.
• Dun de struik binnenin wat uit als hij te dicht wordt, zodat er licht en lucht bij kan.
• Voor een bol of stammetje knip je de buitenkant met een kleine schaar bij.
• Haal bevroren of dode takken weg tot op gezond hout.

Let op: Hard snoeien of in de zomer knippen kost bloemen: dan haal je de scheuten weg die moeten bloeien.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfrijpe stekken

In juli–augustus: stekken van 8–10 cm van niet-bloeiende scheuten, onderste blad weg, in vochtige stekgrond onder plastic op een warme plek. Na 6–8 weken wortels.

Zaaien

In het voorjaar zaad uit rijpe bessen schoonmaken en binnen zaaien op 18–20 °C. Kiemt traag en zaailingen bloeien pas na enkele jaren.

Hoe komt een mirte de winter door?

Winterhard tot −10 °C: beschermen in strenge winters.

• Een gevestigde plant verdraagt kortstondig tot ongeveer −10 °C, maar alleen op een droge, beschutte plek. Een strenge Belgische winter is buiten riskant.
• In een pot: binnenzetten voor de eerste strenge vorst, op een lichte, koele plek bij 5–10 °C, zoals een koude serre, een veranda of een lichte garage.
• Geef in de winter weinig water, maar laat de kluit nooit helemaal droogvallen.
• In volle grond: leg bij strenge vorst een winterfleece over de struik en een laag mulch rond de voet.

Ziektes en plagen

• Bladval: Het blad valt plots af als de kluit is uitgedroogd of als hij te warm en te donker overwintert. Geef op tijd water en overwinter koel en licht.
• Schildluis: Bruine schildjes op takken en bladnerven, en kleverig blad. Vooral in de winterberging. Wrijf ze weg met een zacht borsteltje of een doekje.
• Spint: Dof, fijn gespikkeld blad in droge, warme lucht. Zet de plant koeler en besproei het blad af en toe.
• Wortelrot: Geel blad en een natte, zure geur uit de pot. Gebruik een pot met een gat en laat geen water in de schotel staan.

Het jaar rond

• Januari: Licht en koel overwinteren. Weinig water. Letten op schildluis.
• Maart: Verpotten indien nodig.
• April: Licht in vorm snoeien. Beginnen met bemesten.
• Mei: Na half mei naar buiten. Planten tegen een zuidmuur.
• Juni: Regelmatig water en mest geven.
• Juli: Bloei. Halfrijpe stekken nemen.
• Augustus: Bloei. Water geven bij droogte. Laatste mest.
• September: Stoppen met bemesten.
• Oktober: Voor de eerste strenge vorst binnenzetten. Bessen kleuren.
• November: Licht en koel overwinteren. De bessen rijpen.
• December: Weinig water, maar de kluit niet laten uitdrogen.

Eetbaar en bruikbaar

Blad (mei–september)

De groenblijvende, glanzende blaadjes ruiken naar eucalyptus, jeneverbes en citrus. Pluk het hele jaar door een takje om mee te roosteren met lam, varken of gevogelte, of om op de barbecue te leggen; van mei tot september is het aroma het sterkst.

Bessen (november–december)

Na een warme zomer rijpen in november en december blauwzwarte besjes. Ze smaken kruidig en wat harsig en zijn op Sardinië en Corsica de basis van de mirtelikeur (mirto). In onze streken zetten potplanten die binnen overwinteren het makkelijkst bessen.

Bewaring

Takjes blijven een week vers in de koelkast, of je droogt ze. Rijpe bessen kan je invriezen tot je er genoeg hebt voor likeur.

Let op: Blad en bessen zijn veilig in keukenhoeveelheden; neem de etherische olie nooit in. Mirte verdraagt maar een paar graden vorst: houd hem in een pot en overwinter hem koel en licht binnen.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Mirto (mirtelikeur) (Likeur · ± 750 ml · 15 min + 6 weken trekken)
• Lamsbout met mirte en knoflook (Gerecht · 6 personen · 2 uur)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• In de Griekse en Romeinse oudheid was de mirte gewijd aan Aphrodite en Venus, de godinnen van de liefde. Ze werd daarom vaak in bruidskransen gebruikt.
• Sinds de 19e eeuw zit er een takje mirte in de bruidsboeketten van het Britse koningshuis.
• Op Sardinië en Corsica wordt van de bessen een donkere likeur gemaakt, de mirto.