Omphalodes

Hoe herken je een omphalodes?

Groeivorm

Lage, geleidelijk breder wordende pol van 20–25 cm hoog en 40 cm breed, met korte wortelstokken.

Blad

Hartvormig tot eirond, 8–15 cm, ruw aanvoelend, donkergroen; in milde winters groenblijvend.

Bloem

Losse trossen van vijfdelige bloempjes van ongeveer 1 cm, van maart tot mei.

Kleur

Hemelsblauw met een wit oog; bij ‘Starry Eyes’ met witte strepen op de kroonbladeren.

Wortels

Korte, kruipende wortelstokken waarmee de pol langzaam breder wordt.

Bloei: maart–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: februari–maart

Waarom in je tuin?

• Hemelsblauwe bloempjes van maart tot mei, op een moment dat er weinig anders bloeit.
• Bijen en vroege hommels vinden er stuifmeel en nectar.
• Het donkergroene blad blijft grotendeels groen en dekt de grond ook in de zomer.
• Goede bodembedekker voor de schaduw onder struiken en bomen.
• Volledig winterhard en gemakkelijk, mits de grond vochtig blijft.

Waar staat een omphalodes graag?

• Halfschaduw tot schaduw; hij houdt niet van volle zon en felle middagzon.
• Humusrijke, vochthoudende leem- of kleigrond, zuur tot neutraal.
• Gelijkmatig vochtig: hij verdraagt geen langdurige droogte, maar ook geen stilstaand water.
• Plant op 30–40 cm van elkaar; als bodembedekker in groepen van vijf tot negen per vierkante meter.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,2 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Lenteroos: Helleborus bloeit tegelijk en deelt dezelfde halfschaduw.
• Sleutelbloem: Primula’s in geel of roze naast het hemelsblauw.
• Varens: Fris groen blad dat de pol het hele seizoen omlijst.
• Narcis: Gele voorjaarsbollen steken boven het lage blauwe tapijt uit.

Hoe en wanneer plant je een omphalodes?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en meng er flink wat bladcompost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Houd 30–40 cm afstand; als bodembedekker wat dichter.
5. Geef meteen een flinke gieter water en leg een laag bladcompost rond de planten.

Verzorgen

Water

Houd de grond vochtig, vooral het eerste jaar en in het voorjaar tijdens de bloei; geef ’s zomers water bij droogte.

Bemesten

Een dun laagje compost in het voorjaar is genoeg.

Mulchen

Een laag bladcompost in het najaar houdt de grond vochtig en voedt de plant.

Opruimen

Haal in februari–maart verwelkte, beschadigde bladeren weg zodat het verse blad en de bloemen goed uitkomen.

Delen

Verjong een oude pol om de paar jaar door hem te delen.

Tip: Geef hem humusrijke grond in halfschaduw en houd de grond vochtig in de zomer. Haal in februari–maart de oudste bladeren weg: dan blijft de pol fris.

Wanneer snoei je een omphalodes?

Snoeimaanden: februari–maart.

Wanneer: Hij wordt amper gesnoeid. Knip in februari–maart het oude, beschadigde blad weg, voor de bloei.

Hoe:

• Knip beschadigd of vorstschade blad tot vlak boven de grond.
• Haal dode stukken uit het hart van de pol.
• Knip na de bloei eventueel verdorde bloemtrossen weg als je een nette pol wilt.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Na de bloei (juni) of in september: pol uitgraven, in stukken met wortels delen en meteen opnieuw planten in vochtige grond.

Zaaien

Zaai vers zaad in de zomer buiten in een zaaibak in de halfschaduw; het kiemt langzaam, soms pas het volgende voorjaar.

Hoe komt een omphalodes de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in Belgische winters geen bescherming nodig.
• Het blad is groenblijvend in milde winters; bij strenge vorst kan het beschadigen en groeit het in het voorjaar opnieuw aan.
• In een pot: gebruik een humusrijke potgrond en zet de pot beschut; laat hem niet uitdrogen.

Ziektes en plagen

• Slakken: Gaten in jong blad in het voorjaar. Verzamel ze ’s avonds of leg een rand van grof gruis rond de plant.
• Verbrand blad: Bruine bladranden in volle zon of bij droogte. Geef schaduw en water, en knip de beschadigde bladeren weg.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge schaduw. Mulchen en water geven, en aangetaste bladeren wegknippen.
• Wortelrot: Gele, slappe pol op een plek waar water blijft staan. Verbeter de drainage of verplant de plant.

Het jaar rond

• Februari: Oud, beschadigd blad wegknippen.
• Maart: Eerste bloei. Planten of delen. Compost geven.
• April: Volle bloei. Planten.
• Mei: Laatste bloei. Water geven bij droogte.
• Juni: Verdorde trossen wegknippen. Eventueel delen.
• Juli: Water geven bij droogte. Mulch controleren.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Planten. Bladcompost als mulch.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Omphalodes komt van het Griekse woord voor navel en verwijst naar de vorm van de nootjes.
• Het ras ‘Cherry Ingram’ is genoemd naar Collingwood ‘Cherry’ Ingram, een Engelse tuinman en liefhebber van sierkersen.
• Hij hoort bij de ruwbladigenfamilie, net als vergeet-mij-nietje en bernagie; de bloempjes lijken sterk op die van vergeet-mij-nietjes.