Elfenoogje

Hoe herken je een elfenoogje?

Groeivorm

Laag tapijt van 10–15 cm hoog en 50 cm breed of meer, dat zich met bovengrondse uitlopers uitbreidt.

Blad

Eirond met een hartvormige voet, 3–7 cm, zacht behaard en frisgroen; in milde winters groenblijvend.

Bloem

Kleine, vijfdelige bloempjes van ongeveer 1 cm in losse trosjes, van maart tot mei.

Kleur

Helderblauw met een wit oog.

Uitlopers

Lange, bovengrondse uitlopers die wortelen waar ze de grond raken en zo nieuwe plantjes vormen.

Bloei: maart–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juni

Waarom in je tuin?

• Helderblauwe bloempjes van maart tot mei, als de tuin nog nauwelijks kleur heeft.
• Vormt zelf een dicht tapijt en onderdrukt daardoor onkruid onder bomen en struiken.
• Bijen en vroege hommels vinden er stuifmeel en nectar.
• Het frisgroene blad blijft in milde winters grotendeels groen.
• Prachtig in combinatie met sneeuwklokjes, narcissen en andere voorjaarsbollen.

Waar staat een elfenoogje graag?

• Halfschaduw tot schaduw, bijvoorbeeld onder bladverliezende bomen en struiken.
• Humusrijke, vochthoudende leem- of kleigrond, zuur tot kalkrijk.
• Gemiddeld vochtig: hij verdraagt geen langdurige droogte in de zomer.
• Plant op 25–30 cm van elkaar; hij sluit het oppervlak zelf in een of twee seizoenen.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,15 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Sneeuwklokje: Bloeit in dezelfde schaduw en komt door het blauwe tapijt heen.
• Narcis: Gele voorjaarsbollen steken boven het lage blauwe tapijt uit.
• Lenteroos: Helleborus bloeit tegelijk en deelt dezelfde halfschaduw.
• Varens: Fris groen blad dat het blauwe tapijt later in het seizoen omlijst.

Hoe en wanneer plant je een elfenoogje?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Maak de grond los en meng er wat bladcompost door, zodat hij vochthoudend en humusrijk is.
3. Zet de plantjes even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 25–30 cm afstand tussen de planten; de uitlopers vullen de tussenruimte.
5. Geef meteen water en leg een dun laagje bladcompost rond de planten.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte; daarna enkel bij langdurige droogte in de zomer.

Bemesten

Een dun laagje compost in het voorjaar is genoeg.

Mulchen

Een laagje bladcompost in het najaar houdt de grond vochtig en voedt het tapijt.

Uitlopers

Steek uitlopers die te ver doorgroeien in het voorjaar af en plant ze elders of gooi ze weg.

Opruimen

Haal in het voorjaar eventueel gevallen bladeren en dode stukken weg zodat het verse blad en de bloemen goed uitkomen.

Tip: Gebruik hem als vroege bodembedekker onder struiken en bomen, samen met voorjaarsbollen, en steek de uitlopers af die te ver doorgroeien. Houd de grond in de zomer licht vochtig.

Wanneer snoei je een elfenoogje?

Snoeimaanden: juni.

Wanneer: Hij wordt amper gesnoeid. Knip in juni na de bloei een te groot of rommelig geworden tapijt bij.

Hoe:

• Knip verdorde bloemtrosjes en slecht ogend blad na de bloei terug.
• Houd de rand in bedwang door uitlopers met een spa af te steken.
• Haal dode of beschadigde stukken uit het tapijt weg.

Let op: Hij breidt zich vlot uit met bovengrondse uitlopers en kan kleinere, zwakkere planten overgroeien: let op de rand en steek uitlopers tijdig af.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Uitlopers afsteken

In het voorjaar of in september: bewortelde uitlopers met een spa afsteken en elders planten in vochtige grond.

Delen

In het voorjaar of in september: een stuk van het tapijt uitgraven, in stukken delen en opnieuw planten.

Zaaien

Zaai vers zaad in de zomer in een zaaibak in de halfschaduw; hij zaait zich ook zelf uit.

Hoe komt een elfenoogje de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in Belgische winters geen bescherming nodig.
• Het blad blijft in milde winters groen; bij strenge vorst sterft het deels af en groeit het in het voorjaar opnieuw aan.
• In een pot of schaal: gebruik een humusrijke potgrond en laat hem in de winter niet uitdrogen.

Ziektes en plagen

• Slakken: Gaten in jong blad in het voorjaar. Verzamel ze ’s avonds of leg een rand van grof gruis rond de plant.
• Droogtestress: Slap, bruin blad na een droge zomer. Geef water en meer schaduw; het tapijt herstelt meestal in het najaar.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge schaduw. Mulchen en water geven, en aangetaste bladeren wegknippen.
• Overwoekeren: De uitlopers dringen binnen in naburige planten. Steek de uitlopers jaarlijks af of plant hem in een afgebakende ruimte.

Het jaar rond

• Maart: Eerste bloei. Planten. Gevallen bladeren weghalen.
• April: Volle bloei. Planten of delen.
• Mei: Laatste bloei. Water geven bij droogte.
• Juni: Tapijt bijknippen. Uitlopers afsteken.
• Juli: Water geven bij langdurige droogte.
• September: Planten of delen. Uitlopers afsteken.
• Oktober: Planten. Bladcompost als mulch.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam verna komt van het Latijnse woord voor lente: hij bloeit in het vroege voorjaar.
• In het Engels heet hij ‘blue-eyed Mary’, een naam die past bij zijn blauwe bloemen met een wit oog.
• Hij hoort bij de ruwbladigenfamilie, net als vergeet-mij-nietje, bernagie en smeerwortel.