Osmanthus

Hoe herken je een osmanthus?

Groeivorm

Dichte, opgaande struik of kleine boom; in onze streken meestal 2–3 m hoog en ongeveer 2 m breed. Groeit traag.

Blad

Elliptisch tot langwerpig, 7–15 cm, leerachtig, glanzend donkergroen, gaafrandig of fijn getand, tegenoverstaand.

Bloem

Piepkleine, roomwitte bloempjes van een halve centimeter in trosjes in de bladoksels, in september–oktober. Er is ook een oranjebloeiende vorm.

Geur

Zoet en fruitig, als abrikoos of perzik; draagt verrassend ver, vooral op zachte, windstille dagen.

Wortels

Vrij compact: hij verdraagt goed een leven in een grote pot.

Bloei: september–oktober · Planten: april–mei · Snoeien: april

Waarom in je tuin?

• Een van de heerlijkst geurende struiken: abrikozengeur in de herfst, als weinig andere planten nog geuren.
• Groenblijvend: het hele jaar een volle, glanzende struik.
• Goed in een grote pot op het terras, waar je de geur van dichtbij ruikt.
• Groeit traag en blijft netjes, met weinig snoeiwerk.
• Brengt een vleugje Aziatische tuin in een beschutte stadstuin of binnenkoer.

Waar staat een osmanthus graag?

• Zon tot halfschaduw, liefst tegen een muur op het zuiden of westen, beschut tegen koude oosten- en noordenwind.
• Humusrijke, goed doorlatende zand- of leemgrond, zuur tot neutraal. Op kalkrijke grond wordt het blad geel.
• Normaal vochtig: niet laten uitdrogen, maar ook geen natte voeten, zeker niet in de winter.
• In een pot: een ruime pot met afvoergaten, gevuld met goede potgrond met wat zand of fijn grind.
• Reken op ongeveer 2 m ruimte; plant minstens 50 cm van de muur.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

3 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -10 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Camelia: Ook een groenblijvende struik uit Oost-Azië voor zure tot neutrale grond, met bloemen op een ander moment van het jaar.
• Japanse anemoon: Bloeit tegelijk in september–oktober, met roze of witte bloemen voor de donkere struik.
• Boerenhortensia: Houdt van dezelfde beschutte plek en zure tot neutrale grond.
• Varens: Fijn, groen blad aan de voet, in de schaduw van de struik.

Hoe en wanneer plant je een osmanthus?

Planten in april–mei.

1. Plant in april–mei, na de strengste vorst, zodat hij voor de winter goed kan inwortelen.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng compost of bladaarde door de grond. Leg bij zware grond wat grind onderin.
3. Zet de kluit even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. In een pot: kies een pot van minstens 40–50 cm doorsnede met een drainagelaag van grind of potscherven.
5. Geef meteen ruim water en daarna geregeld tijdens de eerste zomer.
6. Leg een laag mulch van bladcompost of schors rond de voet.

Verzorgen

Water

In de volle grond enkel bij droogte. In een pot geregeld in de zomer; in de winter spaarzaam, maar nooit helemaal laten uitdrogen.

Bemesten

In mei compost of een organische mest voor heesters. Potplanten van mei tot juli om de twee weken wat vloeibare mest. Niet bemesten na augustus.

Mulchen

Een laag bladcompost of schors in het voorjaar houdt de wortels koel en beschermt ze in de winter.

Verpotten

Om de 2–3 jaar in het voorjaar in een iets grotere pot met verse potgrond.

Overwinteren

Potplanten bij strenge vorst in een koele, lichte en vorstvrije ruimte zetten, zoals een onverwarmde serre of garage met raam.

Tip: Zet hem bij het terras, de voordeur of een raam: de bloempjes zie je nauwelijks, maar de geur draagt ver, vooral op een zachte herfstavond. Twijfel je over de winterhardheid, kweek hem dan in een grote pot.

Wanneer snoei je een osmanthus?

Snoeimaanden: april.

Wanneer: Hij heeft weinig snoei nodig. Knip in april, als de strengste vorst voorbij is.

Hoe:

• Knip bevroren of bruine takken terug tot op gezond hout.
• Kort uitstekende takken licht in om de struik mooi dicht en in vorm te houden.
• Snoei nooit hard: hij groeit traag en herstelt langzaam.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfrijpe stekken

In juli–augustus: stekken van 10–15 cm, onderste bladeren weg, in een vochtig mengsel van potgrond en zand onder plastic, bij voorkeur met bodemwarmte. Bewortelen traag.

Afleggen

Een lage tak in het voorjaar in de grond leggen, licht inkepen en vastpinnen; na een tot twee jaar loskoppelen.

Hoe komt een osmanthus de winter door?

Winterhard tot −10 °C: beschermen in strenge winters.

• Matig winterhard, tot ongeveer −10 °C. In een strenge Belgische winter kan hij in de volle grond bevriezen.
• Plant hem tegen een beschutte muur en leg in de herfst een dikke laag mulch op de wortels. Wikkel hem bij strenge vorst in winterbeschermingsvlies.
• In een pot: zet hem bij strenge vorst binnen in een koele, lichte, vorstvrije ruimte en zet hem bij zacht weer weer buiten.
• Geef in de winter weinig water, maar laat de kluit nooit helemaal uitdrogen.

Ziektes en plagen

• Vorstschade: Bruin, verdord blad en afgestorven twijgen na een strenge winter. Knip in april terug tot op gezond hout; meestal loopt hij weer uit.
• Schildluis: Bruine of witte bultjes op de stengels en de onderkant van de bladeren, met kleverig blad. Vooral bij potplanten die binnen overwinteren. Wegpoetsen met een zachte borstel en wat water met zachte zeep.
• Geel blad: Geel blad met groene nerven wijst op te kalkrijke grond of te kalkrijk gietwater. Giet met regenwater en geef een mest voor zuurminnende planten.
• Wortelrot: Slap, verwelkend blad terwijl de potgrond nat is. Zorg voor goede afwatering, laat geen water in de schotel staan en giet minder in de winter.

Het jaar rond

• Januari: Potplant koel en vorstvrij, weinig water. In de volle grond beschermen bij strenge vorst.
• April: Planten. Vorstschade wegknippen en licht snoeien. Potplant weer naar buiten.
• Mei: Planten. Compost of mest voor heesters geven.
• Juni: Water geven bij droogte, zeker in een pot. Potplant bijmesten.
• Juli: Halfrijpe stekken nemen. Water geven bij droogte.
• Augustus: Stekken nemen. Niet meer bemesten.
• September: Begin van de bloei: geurende bloempjes in de bladoksels.
• Oktober: Bloei. Geniet van de abrikozengeur.
• November: Mulch op de wortels. Potplant op een beschutte plek zetten.
• December: Bij strenge vorst inwikkelen in vlies of de pot binnenzetten.

Wist je dat?

• De Chinese stad Guilin dankt haar naam aan deze plant: Guilin betekent letterlijk ‘bos van osmanthus’.
• In China worden de geurende bloempjes gebruikt om thee, wijn en zoete lekkernijen op smaak te brengen.
• De naam Osmanthus komt van de Griekse woorden osme (geur) en anthos (bloem).