Foto: Cody Hough, CC BY-SA 3.0 · bron
Eenjarige plant · Rubiaceae
Pentas
Pentas lanceolata
In andere talen: Egyptian starcluster (English)
Pentas komt uit tropisch Afrika en het zuiden van het Arabisch schiereiland en is in de tropen een kleine struik. Bij ons kweek je hem als eenjarige in een pot, bak of zonnige border. Boven het frisgroene, lancetvormige blad staan van juni tot oktober ronde schermen van vijfpuntige, sterrenvormige bloempjes in rood, roze, lila of wit. De bloemen zitten vol nectar en trekken vlinders en bijen aan. Zolang het warm is en de plant genoeg water en voeding krijgt, bloeit hij onvermoeibaar. Hij is niet winterhard, maar je kunt hem met stekken of in een lichte, vorstvrije ruimte overwinteren.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Normaal
geen natte voeten
Grond
Zand of leem
zuur tot neutraal
Winterhard
tot 5 °C
beschermen in strenge winters
Grootte
0,4 m
hoog, 0,3 m breed
Bloei
juni–oktober
| Snoeimaanden | maart |
|---|---|
| Hoogte | 0,4 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen en vlinders |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | juni–oktober |
Herkennen
Hoe herken je een pentas?
- Groeivorm
- Compacte, vertakte halfstruik van 30–40 cm hoog en 30 cm breed; bij ons eenjarig geteeld.
- Blad
- Tegenoverstaand, lancet- tot eirond, 5–10 cm lang, frisgroen, licht behaard, met duidelijke nerven.
- Bloem
- Ronde schermen van kleine, vijfpuntige sterretjes met een lange buis, van juni tot oktober.
- Kleur
- Rood, roze, lila en wit, vaak met een lichter oog.
- Wortels
- Fijn en vezelig; hij houdt van vochtige maar goed afwaterende grond.
Bloei: juni–oktober · Planten: mei–juni · Snoeien: maart
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Bloeit van juni tot oktober onafgebroken, ook in hete zomers.
- Een echte vlindermagneet: de nectarrijke bloemen worden druk bezocht door vlinders en bijen.
- Compact en netjes (ongeveer 40 cm), ideaal voor potten, balkonbakken en de voorkant van een zonnige border.
- Mooi als snijbloem in kleine boeketten, met de rijke kleuren van de schermen.
- Gemakkelijk te vermeerderen met stekken, zodat je elk jaar nieuwe planten hebt.
Waar staat een pentas graag?
- Volle zon en warmte; in lichte halfschaduw bloeit hij ook, maar minder uitbundig.
- Humusrijke, goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot neutraal. In een pot werkt kwaliteitspotgrond.
- Gelijkmatig vochtig: de wortelkluit mag niet uitdrogen, maar ook niet in water staan.
- Beschut en warm, bijvoorbeeld tegen een zonnige muur; hij houdt niet van koude of natte nachten.
- Plant op 25–30 cm van elkaar of drie planten in een pot van 30 cm.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand of leem
- Zuurtegraad
- Zuur of neutraal
- Vocht
- Normaal
- Grootte
- 0,4 m hoog, 0,3 m breed
- Winterhard
- Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)
Mooi samen met
- Zinnia: Dezelfde zon en warmte, met stevige kleuren die de sterretjes van pentas aanvullen.
- Salie: Siersalie met blauwe aren staat mooi naast rode of roze pentas en trekt eveneens bijen aan.
- Lantana: Bloeit in dezelfde warme tinten en vraagt dezelfde zonnige standplaats.
- Siergrassen: Zachte pluimen en fijne halmen laten de felle schermen beter uitkomen.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een pentas?
Planten in mei–juni.
- Plant pas vanaf half mei–juni, als de nachten niet meer koud zijn; onder ongeveer 5 °C gaat hij achteruit.
- Laat de planten eerst een week overdag buiten wennen en haal ze ’s nachts nog naar binnen.
- Graaf een plantgat iets groter dan de kluit, of vul een pot met goede potgrond; zorg voor gaten in de bodem.
- Zet de plant even diep als in de kweekpot en druk de grond lichtjes aan.
- Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond de eerste weken gelijkmatig vochtig.
- Mulch in de border met een dun laagje compost om de grond vochtig te houden.
Verzorgen
- Water
- Regelmatig en gelijkmatig, vooral in potten bij warm weer. Geef water aan de voet; de kluit mag nooit helemaal uitdrogen.
- Bemesten
- Van mei tot september om de twee weken bloemenmest in het gietwater voor een doorlopende bloei.
- Uitgebloeide bloemen
- Knip uitgebloeide schermen met hun steeltje weg. Dat stimuleert nieuwe bloemen en houdt de plant netjes.
- Toppen
- Knijp jonge planten na het planten de toppen uit voor een bossige, rijkbloeiende vorm.
- Verpotten
- Zet overwinterde planten in het voorjaar in verse potgrond en een iets grotere pot.
Tip: Zet pentas op een warme, zonnige plek en laat de grond nooit helemaal uitdrogen. Knijp jonge planten uit en knip uitgebloeide schermen weg, dan bloeit hij tot de eerste koude nachten.
Wanneer snoei je een pentas?
Snoeimaanden: maart.
Wanneer: In maart bij overwinterde planten; tijdens het seizoen knijp je toppen uit en knip je uitgebloeide schermen weg.
Hoe:
- Knijp bij jonge planten na het planten de toppen van de scheuten uit, zodat ze vertakken.
- Knip uitgebloeide schermen tot net boven het eerstvolgende bladpaar.
- Kort overwinterde planten in maart in met een derde of de helft en verwijder zwakke scheuten.
Vermeerderen
- Zachte stekken (late zomer)
- In augustus–september: neem stekken van 8–10 cm van niet-bloeiende toppen, verwijder de onderste bladeren en steek ze in vochtige stekgrond. Zet ze licht en warm; ze wortelen meestal binnen enkele weken.
- Zachte stekken (voorjaar)
- In maart–april: gebruik de scheuten van het terugsnoeien van overwinterde planten en behandel ze op dezelfde manier. Ze bloeien al in de zomer.
Hoe komt een pentas de winter door?
Winterhard tot 5 °C: beschermen in strenge winters.
- Niet winterhard: hij verdraagt geen vorst en gaat al onder ongeveer 5 °C achteruit. Haal hem in oktober, voor de eerste koude nachten, naar binnen.
- Overwinter licht en vorstvrij, liefst bij 10–15 °C, bijvoorbeeld in een koele serre of een lichte kamer. Geef weinig water en stop met mest.
- Wil je geen ruimte opofferen? Neem in augustus–september een paar stekken en overwinter die op de vensterbank.
- In maart terugsnoeien en in verse potgrond zetten; na half mei weer naar buiten.
Ziektes en plagen
- Spint: Fijne webjes en gelige spikkels op het blad bij droge, warme lucht. Bladeren af en toe met water besproeien en aangetaste delen verwijderen.
- Bladluis en witte vlieg: Kleverig blad en kleine insecten op jonge scheuten. Afspoelen met water, een zachte zeepoplossing gebruiken en natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes laten helpen.
- Gele bladeren met groene nerven: IJzergebrek (chlorose) bij te kalkrijke grond of te koud, nat water. Gebruik zure potgrond en eventueel ijzermest, en geef geen koud water.
- Wortelrot: Slappe plant en bruine wortels bij natte grond. Zorg voor goede afwatering en geef minder water; bij ernstige rot de plant weggooien.
Het jaar rond
- Maart: Overwinterde planten terugsnoeien en verpotten.
- April: Stekken nemen en overdag laten wennen aan de buitenlucht.
- Mei: Na half mei buiten zetten. Toppen uitknijpen.
- Juni: Eerste bloei. Om de twee weken bemesten.
- Juli: Volle bloei. Water geven en uitgebloeide schermen wegknippen.
- Augustus: Bloei. Stekken nemen voor de overwintering.
- September: Bloei. Bemesting afbouwen.
- Oktober: Laatste bloei. Voor de koude nachten naar binnen.
- November: Winterrust: licht, vorstvrij en weinig water.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
- Vlinders
- Nectar voor dagvlinders.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De naam Pentas komt van het Griekse pente (vijf), omdat elke bloem vijf slippen heeft.
- Ondanks de Engelse naam ‘Egyptian starcluster’ komt de plant niet uit Egypte, maar uit tropisch Afrika en het Arabisch schiereiland.
- Pentas hoort bij de Rubiaceae, de meekrapfamilie, waartoe ook de koffieplant behoort.