Ballonbloem

Hoe herken je een ballonbloem?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van ongeveer 60 cm hoog en 30 cm breed, met weinig vertakte stengels.

Blad

Eirond, 3–7 cm, getand en blauwgroen; in de herfst kleurt het geel voor het afsterft.

Bloem

Breed klokvormig tot stervormig, 5–7 cm, met vijf punten, uit opgeblazen ballonknoppen, van juli tot september.

Kleur

Blauwpaars met donkere adertjes; ook wit en zacht roze.

Melksap

Gebroken stengels geven een wit melksap af, zoals bij veel klokjesachtigen.

Wortels

Een dikke, vlezige penwortel: daardoor verdraagt hij verplanten slecht.

Bloei: juli–september · Zaaien: maart · Planten: april–mei · Snoeien: oktober

Waarom in je tuin?

• Grote, blauwe stervormige bloemen van juli tot september, een kleur die in de border nooit misstaat.
• De ballonvormige knoppen zijn een attractie op zich, zeker voor kinderen.
• Bijen en hommels bezoeken de open bloemen.
• Eenmaal gevestigd kan hij heel lang op dezelfde plek blijven staan.
• Mooi als snijbloem en geschikt voor een diepe pot.

Waar staat een ballonbloem graag?

• Zon tot lichte halfschaduw.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, zuur tot neutraal.
• Normaal vochtig; natte grond in de winter laat de vlezige wortels rotten.
• Plant op 30 cm afstand en kies meteen een vaste plek: verplanten verdraagt hij slecht.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Ooievaarsbek: Laag en bloeiend aan de voet, in dezelfde zon of lichte halfschaduw.
• Vrouwenmantel: Zachtgele bloempjes en frisgroen blad naast het blauw.
• Rozen: Een klassieke combinatie in een zomerborder.
• Kattenkruid: Lavendelblauwe wolken die bij het blauw van de ballonbloem passen.
• Voorjaarsbollen: Vullen de plek in het voorjaar, als de ballonbloem nog niet boven is; plant ze ernaast, niet bovenop de wortel.

Hoe en wanneer plant je een ballonbloem?

Planten in april–mei.

1. Plant in april–mei, als de grond opgewarmd is.
2. Maak de grond diep los, want de penwortel gaat diep; meng in zware grond grof zand door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de kroon net op grondniveau.
4. Plant op 30 cm afstand en druk de grond aan.
5. Geef goed water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Zet meteen een label of stokje bij de plant: hij komt elk jaar pas laat in het voorjaar boven.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna enkel bij lange droogte.

Bemesten

Een dun laagje compost in het voorjaar is genoeg.

Steun

Hoge planten vallen soms om; zet in juni een paar stokjes of een ring rond de pol.

Uitgebloeide bloemen

Knip verwelkte bloemen geregeld weg: zo gaan er meer nieuwe knoppen open.

Markeren

Laat het label het hele jaar staan, zodat je hem in het voorjaar niet beschadigt bij het wieden of planten.

Tip: Hij komt pas laat in het voorjaar boven: markeer de plek met een stokje of label, zodat je hem niet uitgraaft. De knoppen zwellen op als ballonnetjes voor ze openspringen.

Wanneer snoei je een ballonbloem?

Snoeimaanden: oktober.

Wanneer: In oktober, als de stengels geel worden, knip je ze tot net boven de grond af. In de zomer knip je uitgebloeide bloemen weg.

Hoe:

• Knip verwelkte bloemen één voor één af, net onder de bloem.
• Knip in oktober alle stengels af tot 5 cm boven de grond, zodat je nog ziet waar de plant staat.
• Zet meteen een label: in het voorjaar is er lang niets van te zien.

Let op: Wees in het voorjaar voorzichtig met schoffelen en spitten: de jonge scheuten komen pas laat, vaak in mei, boven.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai binnen in maart op vochtige zaaigrond en dek het zaad niet af: het kiemt bij licht en 18–20 °C in 2–3 weken. Zaailingen bloeien soms al het eerste jaar, meestal vanaf het tweede.

Scheuren

Lastig door de penwortel. Alleen bij oudere pollen: snijd in april voorzichtig een stuk met knoppen en wortel af en plant het meteen opnieuw.

Hoe komt een ballonbloem de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: geen bescherming nodig.
• De plant sterft in de herfst volledig af en is tot laat in het voorjaar onzichtbaar: markeer de plek.
• Natte grond in de winter is de grootste vijand; zorg voor een goede afwatering.
• In een pot: zet de pot in de winter droog en beschut, bijvoorbeeld onder een afdak.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten graag aan de jonge scheuten in mei. Bescherm ze met een kraag of raap de slakken ’s avonds weg.
• Uitgegraven: Door de late opkomst wordt hij vaak per ongeluk beschadigd. Markeer de plek in de herfst.
• Wortelrot: De plant komt na een natte winter niet meer op. Plant in goed doorlatende grond.
• Omvallen: Op rijke grond of in de schaduw worden de stengels slap. Steun ze op tijd of kies een lagere vorm.

Het jaar rond

• Maart: Binnen zaaien.
• April: Planten. De plek vrijhouden: de plant is nog niet zichtbaar.
• Mei: Planten. Jonge scheuten komen boven. Letten op slakken.
• Juni: Steun plaatsen bij hoge planten.
• Juli: Begin van de bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
• Augustus: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• September: Laatste bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
• Oktober: Gele stengels afknippen en de plek markeren.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Platycodon komt van de Griekse woorden voor breed en klok, naar de vorm van de bloem.
• In Korea is de wortel bekend als doraji en wordt hij als groente gegeten.
• Het is de enige soort in zijn geslacht.