Rechte ganzerik

Hoe herken je een rechte ganzerik?

Groeivorm

Stevige, rechtopgaande pol van ongeveer 50 cm hoog en 40 cm breed, met rechte, behaarde stengels.

Blad

Handvormig met vijf tot zeven smalle, gezaagde deelblaadjes, behaard en groen tot grijsgroen.

Bloem

Schotelvormige, vijfdelige bloemen van ongeveer 2 cm in platte, losse trossen, zachtgeel, van juni tot augustus.

Zaad

Veel kleine zaadjes, waardoor hij zich overvloedig uitzaait.

Wortels

Stevige, houtige wortelstok die diep gaat; daardoor is hij goed bestand tegen droogte.

Bloei: juni–augustus · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juni tot augustus met zachtgele bloemen in een platte tros.
• Heel bestand tegen droogte: een goede keuze voor zonnige, magere grond en voor de grindtuin.
• Bijen bezoeken de bloemen graag.
• Stevige, rechte pol die weinig steun nodig heeft op schrale grond.
• Volledig winterhard (tot ongeveer −30 °C) en weinig werk.

Waar staat een rechte ganzerik graag?

• Volle zon voor de stevigste groei en de rijkste bloei.
• Magere, goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot kalkrijk. Op rijke grond wordt hij slap en zaait hij zich nog meer uit.
• Droog: hij houdt van een droge plek en heeft nauwelijks water nodig.
• Past in een grindtuin, een droge border of een natuurlijke tuin; kies liever geen plek naast een natuurgebied.
• Reken op 30–40 cm per plant.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog

Grootte

0,5 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Salie: Paarsblauwe aren naast het zachte geel, in dezelfde zon en droge grond.
• Kogeldistel: Blauwe bollen en een open, stevige structuur.
• Lavendel: Paars en grijs blad in dezelfde zon en droge grond.
• Vedergras: Een luchtig gras dat de stevige stengels zachter maakt.

Hoe en wanneer plant je een rechte ganzerik?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Gebruik schrale grond; er is geen compost nodig. Meng zware klei met grof zand of grind voor een betere afwatering.
3. Graaf een gat even diep als de pot en zet de plant even diep als in de pot.
4. Houd 30–40 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen water en daarna alleen bij droogte tot hij is aangeslagen.
6. Strooi rond de plant een dun laagje fijn grind in plaats van compost.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste jaar bij droogte. Daarna redt hij zich bijna altijd zelf.

Bemesten

Niet nodig. Op rijke grond wordt hij slap en gaat hij meer zaaien.

Mulchen

Een dun laagje fijn grind is prima; compost is niet nodig.

Uitgebloeide bloemen

Knip de stengels weg voor het zaad rijpt. Dat is het belangrijkste onderhoud.

Steun

Meestal niet nodig. Op rijke grond of in halfschaduw kan hij gaan doorbuigen.

Tip: Knip uitgebloeide stengels weg voor het zaad rijpt, anders zaait hij zich overvloedig uit. Hij doet het best in volle zon op magere, droge grond.

Wanneer snoei je een rechte ganzerik?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: In maart voor het opruimen van oude stengels, en in juli–augustus na de bloei.

Hoe:

• Knip na de bloei de uitgebloeide stengels tot aan het blad weg voor het zaad rijpt.
• Knip in maart de dode stengels van vorig jaar tot net boven de grond.
• Wied zaailingen vroeg weg, zolang ze nog klein zijn.

Let op: Gooi afgeknipte bloemen met zaad niet op een koude composthoop of in de natuur: het zaad kan kiemen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april of in september, om de drie tot vier jaar: graaf de pol uit, deel hem in stukken met wortels en bladeren en plant ze meteen terug.

Zaaien

Zaai in de herfst of in het voorjaar in een zaaibak en bedek het fijne zaad nauwelijks. Meestal niet nodig, want de plant zaait zich zelf uit.

Hoe komt een rechte ganzerik de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Niet de kou, maar natte grond in de winter is een risico. Zorg voor goede afwatering.
• In een pot: gebruik goed doorlatende, grindrijke grond en zet de pot beschut; laat hem niet in water staan.

Ziektes en plagen

• Overmatig uitzaaien: Hij zaait zich overvloedig uit en de zaailingen kunnen buurplanten overnemen. Knip de bloemen weg voor het zaad rijpt en wied zaailingen vroeg.
• Doorbuigen: Op rijke grond of in halfschaduw wordt hij slap. Geef geen mest en meer zon, of knip hem na de bloei terug.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad bij droogte en weinig lucht. Geef ruimte en knip aangetaste delen weg.
• Rot in natte grond: De kroon wordt bruin en slap in een natte winter. Zorg voor goed doorlatende grond.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels afknippen. Zaailingen wieden. Planten of delen.
• April: Planten. Zaailingen wieden.
• Mei: Planten.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Bloei. Uitgebloeide stengels wegknippen voor het zaad rijpt.
• Augustus: Laatste bloei. Verwelkte stengels wegknippen.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Planten.
• December: Rust.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam recta betekent ‘recht’ en verwijst naar de rechte, stevige stengels.
• In het wild groeit hij op droge, zonnige graslanden, in bermen en op hellingen in Europa en West-Azië.
• Het handvormige blad heeft vijf tot zeven deelblaadjes: dat is de herkomst van de naam cinquefoil, ‘vijfblad’.