Kogelprimula

Hoe herken je een kogelprimula?

Groeivorm

Lage bladrozet van ongeveer 30 cm breed, met in het voorjaar stevige bloemstelen tot ongeveer 30 cm hoog.

Blad

Spatelvormig met een fijn getande rand; bij de bloei nog kort, daarna tot 20–30 cm lang.

Bloem

Een bol van ongeveer 5–7 cm vol kleine bloempjes met een geel hartje, bovenaan een stevige steel.

Kleur

Lila en paars, maar ook wit, roze of roodpaars.

Wortels

Dikke, vlezige wortels die snel uitdrogen; ze lenen zich goed voor wortelstekken.

Bloei: maart–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: mei

Waarom in je tuin?

• Een van de vroegste vaste planten met grote, opvallende bloemen, van maart tot mei.
• De ronde bloembollen zijn origineel en bijna grafisch van vorm.
• Ideaal voor vochtige plekken: aan een vijverrand, langs een beekje of in vochtige halfschaduw.
• Bijen en hommels vinden er vroeg in het jaar voedsel.
• Compact en geschikt voor potten, bakken en de voorkant van een border.

Waar staat een kogelprimula graag?

• Zon of halfschaduw; in de volle zon alleen als de grond altijd vochtig blijft.
• Humusrijke, vochthoudende leem-, klei- of veengrond, zuur tot neutraal.
• Vochtig tot nat in de zomer, maar geen stilstaand water rond het hart in de winter.
• Plant op 25–30 cm afstand, in groepjes voor het mooiste effect.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

0,3 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Dotterbloem: Goudgele bloemen in hetzelfde seizoen, aan de natte vijverrand.
• Narcis: Gele trompetten naast de lila bollen in maart en april.
• Hosta: Neemt het na de bloei over met groot blad, in dezelfde vochtige halfschaduw.
• Varens: Een frisgroene onderbeplanting voor een vochtige schaduwhoek.

Hoe en wanneer plant je een kogelprimula?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Meng compost of bladaarde door de grond, zodat hij vocht vasthoudt.
3. Zet de plant even diep als in de pot: het hart van de rozet moet net boven de grond blijven.
4. Houd 25–30 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen flink water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Leg een laag bladaarde rond de plant, maar niet over het hart.

Verzorgen

Water

Laat de grond nooit uitdrogen, ook niet in de zomer; geef bij droogte wekelijks flink water.

Mulchen

Een laag bladaarde of compost in het voorjaar en de herfst houdt de grond koel en vochtig.

Bemesten

Een dun laagje compost of goed verteerde mest in het voorjaar is genoeg.

Uitgebloeide bloemen

Knip in mei de uitgebloeide stelen aan de voet weg, tenzij je zaad wilt.

Scheuren

Om de drie à vier jaar na de bloei, als de pol minder rijk bloeit.

Tip: Ronde bloembollen op stevige stelen in maart en april. Houd de grond vochtig, ook in de zomer, en scheur de plant na enkele jaren, meteen na de bloei.

Wanneer snoei je een kogelprimula?

Snoeimaanden: mei.

Wanneer: Snoeien is nauwelijks nodig. Knip in mei, na de bloei, de uitgebloeide bloemstelen weg.

Hoe:

• Knip de stelen zo laag mogelijk af, zonder de bladeren te beschadigen.
• Haal geel en rottend blad weg, zeker in de herfst, zodat er geen schimmel in het hart komt.
• Laat een paar stelen staan als je zaad wilt oogsten.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

Na de bloei, in mei, of in september: graaf de plant uit, verdeel hem in stukken met elk een rozet en wortels, en plant ze meteen opnieuw.

Wortelstekken

In december–januari: snijd een paar dikke wortels in stukjes van 3–5 cm, leg ze op een pot met stekgrond en dek ze af met een dun laagje zand. Zet de pot koel en licht vochtig; in het voorjaar lopen ze uit.

Hoe komt een kogelprimula de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België heb je geen bescherming nodig.
• In de winter rust hij als een dikke knop op de grond; houd die vrij van rottend blad.
• Stilstaand water rond het hart doet hem rotten: een kraag van grind rond de plant helpt in zware grond.
• In een pot: zet hem beschut tegen een muur en laat de potgrond niet uitdrogen of doorweekt raken.

Ziektes en plagen

• Taxuskever: Halvemaanvormige vraatranden aan het blad, en larven die de wortels opeten, waardoor de plant plots verwelkt. Raap de kevers ’s avonds weg of zet aaltjes in tegen de larven.
• Slakken: Vreten in het voorjaar aan jonge bladeren en bloemknoppen. Raap ze ’s avonds weg.
• Hartrot: Het hart wordt bruin en zacht na een natte winter. Zorg voor een goede afwatering en haal rottend blad weg.
• Uitdroging: Slap, verschrompeld blad in de zomer. Geef ruim water en mulch de grond.

Het jaar rond

• Januari: Wortelstekken nemen.
• Maart: Bloei. Planten.
• April: Volle bloei. Planten. Letten op slakken.
• Mei: Laatste bloei. Uitgebloeide stelen wegknippen. Scheuren.
• Juni: Water geven bij droogte. Mulch aanbrengen.
• Juli: Grond vochtig houden. Letten op de taxuskever.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• September: Planten en scheuren.
• Oktober: Planten. Rottend blad weghalen.
• December: Wortelstekken nemen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam denticulata betekent ‘fijn getand’ en verwijst naar de rand van de bladeren.
• De naam Primula komt van het Latijnse primus, de eerste: veel primula’s horen bij de vroegste bloeiers van het jaar.
• In de Engelse naam drumstick primula lijken de bolle bloemen op de stokken van een trommel.