Etageprimula

Hoe herken je een etageprimula?

Groeivorm

Bladrozet met rechtopstaande bloemstengels tot 50 cm hoog; een pol is ongeveer 30 cm breed.

Blad

Groot, tot 25 cm lang, omgekeerd eirond, lichtgroen en gekreukt, met een fijn getande rand. Sterft in de winter af.

Bloem

Bloemen van ongeveer 2 cm breed in kransen boven elkaar aan een stevige stengel; de onderste krans bloeit eerst.

Kleur

Magenta, karmijnrood, roze of wit, vaak met een donkerder oog.

Zaad

Ronde zaaddozen in kransen; het zaad valt rond de plant uit.

Wortels

Een korte wortelstok met vlezige wortels die nooit mogen uitdrogen.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en september–oktober

Waarom in je tuin?

• Een opvallende bloeiwijze met kransen van bloemen boven elkaar, in mei en juni.
• Een van de mooiste planten voor natte grond aan een vijver, een beek of in een moerastuin.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen.
• Zaait zich op een goede plek uit en vormt na een paar jaar brede, kleurrijke groepen.
• Bloeit in halfschaduw en lichte schaduw, waar weinig andere planten zulke felle kleuren tonen.

Waar staat een etageprimula graag?

• Halfschaduw of lichte schaduw; in de zon alleen als de grond echt nat blijft.
• Humusrijke leem-, klei- of veengrond, zuur tot neutraal.
• Vochtig tot nat: ideaal aan een vijverrand, langs een beek of in een moerasborder. Het hart mag wel niet onder water staan.
• Plant op 30 cm van elkaar, liefst in groepen.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Nat

Grootte

0,5 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Rodgersia: Groot, gevind blad naast de bloemkransen, ook voor natte grond.
• Hosta: Brede bladeren in dezelfde vochtige halfschaduw.
• Siberische iris: Smal blad en blauwe bloemen in dezelfde periode.
• Struisvaren: Hoge, frisgroene varenbladeren voor een natte schaduwhoek.
• Dotterbloem: Gele bloemen in het vroege voorjaar, nog voor de etageprimula bloeit.

Hoe en wanneer plant je een etageprimula?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Werk veel bladcompost of goed verteerde compost door de grond, zodat ze vocht vasthoudt.
3. Graaf een plantgat iets groter dan de kluit en zet de plant even diep als in de pot.
4. Hou 30 cm afstand; plant in groepjes van vijf of meer voor het mooiste effect.
5. Geef meteen ruim water en hou de grond de eerste weken goed vochtig.
6. Leg een laag bladcompost rond de planten, maar niet over het hart.

Verzorgen

Water

Nooit laten uitdrogen. Staat hij niet op een natte plek, geef dan in droge periodes om de paar dagen water.

Bemesten

Elk voorjaar een laag compost of goed verteerde stalmest: hij houdt van voedzame grond.

Mulchen

Bladcompost in het voorjaar houdt de grond koel en vochtig.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze staan als je wilt dat hij zich uitzaait; knip ze anders aan de voet weg.

Verjongen

Oude pollen bloeien minder: scheur ze om de drie à vier jaar.

Tip: Plant meerdere kleuren samen aan de rand van een vijver: na een paar jaar zaaien ze zich uit en vormen ze een bonte strook.

Wanneer snoei je een etageprimula?

Wanneer: Hij wordt niet gesnoeid. Na de bloei knip je eventueel de uitgebloeide stengels weg; in de herfst sterft het blad vanzelf af.

Hoe:

• Wil je zaailingen, laat de stengels dan staan tot de zaaddozen open zijn.
• Wil je geen zaailingen, knip de stengels dan na de bloei aan de voet af.
• Haal in de herfst of het vroege voorjaar het afgestorven blad weg.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai vers zaad in de zomer of de herfst in een pot met vochtige zaaigrond en laat die buiten staan: het zaad kiemt het best na een koude periode. Zaailingen hebben niet altijd de kleur van de moederplant.

Zaailingen verplanten

Graaf in het voorjaar de jonge zaailingen rond de plant uit en zet ze op de gewenste plek.

Scheuren

In maart–april of in september een pol met een spade in stukken met wortels en een knop verdelen.

Hoe komt een etageprimula de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België heeft hij geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de herfst af; in de winter zie je alleen een knop aan de grond.
• Markeer de plek, zodat je de planten in het voorjaar niet per ongeluk uitgraaft.
• In een pot of bak: zet hem beschut en hou de grond licht vochtig.

Ziektes en plagen

• Uitdroging: Slap blad met bruine randen. Geef water en mulch, of verplant naar een nattere, schaduwrijkere plek.
• Slakken: Vreten aan jonge bladeren in het voorjaar. Raap ze ’s avonds of na een regenbui weg.
• Taxuskever: De larven vreten aan de wortels en de plant verwelkt. Zet aaltjes in tegen de larven.
• Bladluis: Op stengels en knoppen. Afspuiten met een harde straal water.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Compost of stalmest geven. Afgestorven blad weghalen.
• April: Nieuwe rozetten. Letten op slakken.
• Mei: Begin van de bloei.
• Juni: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Zaaddozen rijpen. Uitgebloeide stengels laten staan of wegknippen.
• Augustus: Vers zaad in potten zaaien en buiten zetten. Nooit laten uitdrogen.
• September: Planten en scheuren.
• Oktober: Planten. Het blad sterft af.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De Japanse naam kurinsō betekent ‘plant van de negen ringen’ en verwijst naar de ringen op de spits van een pagode.
• Hij hoort bij de etageprimula’s, een groep Aziatische primula’s waarvan de bloemen in kransen boven elkaar staan.
• Zaailingen hebben vaak een andere tint dan de moederplant, zodat er na een paar jaar allerlei tinten roze en rood ontstaan.