Foto: AfroBrazilian: Aleksandrs Balodis, CC BY-SA 4.0 · bron
Vaste plant · Asteraceae
Zonnehoed
Rudbeckia subtomentosa
In andere talen: Rudbeckie subtomenteuse (Français) · Sweet coneflower (English)
Deze zonnehoed groeit van nature in de prairies van het midden van de Verenigde Staten. Het is een stevige vaste plant van 1–1,5 m met viltig behaarde bladeren die bij kneuzen licht naar anijs ruiken. Van augustus tot in oktober draagt hij gele bloemen met een donkerbruine, bijna chocoladekleurige kegel, dus als veel andere vaste planten al uitgebloeid zijn. De stengels zijn sterk genoeg om zonder steun te staan. Een bekende selectie is ‘Henry Eilers’, met opgerolde, buisvormige bloemblaadjes. Hij is goed winterhard en trekt bijen en vlinders aan.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Normaal
geen natte voeten
Grond
Leem of klei
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
1,5 m
hoog, 0,6 m breed
Bloei
augustus–oktober
| Snoeimaanden | maart |
|---|---|
| Hoogte | 1,5 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen en vlinders |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | augustus–oktober |
Herkennen
Hoe herken je een zonnehoed?
- Groeivorm
- Rechtopgaande, stevige vaste plant van 1–1,5 m hoog en ongeveer 60 cm breed; vormt een compacte pol.
- Blad
- Viltig behaard, ruw, grijsgroen; de onderste bladeren zijn drielobbig, de bovenste ongedeeld. Ruikt licht naar anijs.
- Bloem
- Gele bloemen van ongeveer 6–8 cm met een donkerbruine kegel, van augustus tot oktober.
- Vormen
- ‘Henry Eilers’ heeft opgerolde, buisvormige lintbloemen, waardoor de bloem er sterachtig uitziet.
- Wortels
- Een stevige pol met een vezelig wortelstelsel, die met de jaren breder wordt.
Bloei: augustus–oktober · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Bloeit van augustus tot in oktober, juist als het in de border rustiger wordt.
- Stevige stengels: meestal geen steun nodig, ook niet als de plant 1,5 m hoog wordt.
- Het behaarde blad ruikt licht naar anijs als je het kneust.
- Bijen en vlinders bezoeken de bloemen, en de zaadhoofdjes blijven decoratief in de winter.
- Goede snijbloem voor in de vaas.
- Mooi in natuurlijke borders, samen met siergrassen en andere prairieplanten.
Waar staat een zonnehoed graag?
- Volle zon: dan staan de stengels stevig en bloeit hij het langst.
- Leem of klei die niet uitdroogt, zuur tot kalkrijk.
- Normaal vochtig; eenmaal gevestigd verdraagt hij ook korte droge periodes.
- Een open, zonnige plek in de border; op een beschutte plek blijft de bloei het mooist.
- Reken op 50–60 cm ruimte per plant.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Leem of klei
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Normaal
- Grootte
- 1,5 m hoog, 0,6 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Siergrassen: Pluimen van bijvoorbeeld Miscanthus of Panicum wiegen mooi tussen de gele bloemen.
- Herfstaster: Paarse en blauwe bloemen in dezelfde late periode, een mooi contrast met het geel.
- Hemelsleutel: Roze schermen in de late zomer en dikke bladeren aan de voet.
- Verbena bonariensis: Hoge, luchtige paarse bloemen die door de border heen groeien.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een zonnehoed?
Planten in maart–mei en september–oktober.
- Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
- Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en meng er een paar scheppen compost door.
- Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
- Plant op 50–60 cm van de volgende plant, bij voorkeur in groepjes van drie of vijf.
- Geef meteen water en leg een laag mulch van bladcompost rond de voet.
Verzorgen
- Water
- Het eerste jaar bij droogte wekelijks. Daarna volstaat water in lange droge periodes, aan de voet.
- Bemesten
- In het voorjaar een schep compost. Veel mest geeft slappe stengels die toch gaan omvallen.
- Mulchen
- Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond vochtig en weert onkruid.
- Delen
- Om de 3–4 jaar in het voorjaar de pol delen, zodat de plant krachtig blijft bloeien.
- Uitgebloeide bloemen
- Laat de zaadhoofdjes in de herfst staan voor het winterbeeld, of knip ze weg om zaailingen te beperken.
Tip: Plaats hem in volle zon in een natuurlijke border, bij voorkeur met siergrassen. Hij blijft meestal zonder steun staan en bloeit tot in oktober.
Wanneer snoei je een zonnehoed?
Snoeimaanden: maart.
Wanneer: In februari–maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen.
Hoe:
- Knip de afgestorven stengels van vorig jaar tot vlak boven de grond af.
- Snijd bloemen voor de vaas als ze net open zijn; dat stimuleert nieuwe bloemen.
- Wil je een lagere plant, knip dan eind mei de scheuten tot ongeveer de helft in; hij bloeit dan wat later.
Vermeerderen
- Delen
- In maart–april of september de pol uitgraven en met een spade in stukken met wortels en scheuten verdelen. Meteen herplanten en water geven.
- Zaaien
- In het voorjaar in een zaaibak zaaien; het zaad nauwelijks bedekken. Hij zaait zich ook zelf uit, en zaailingen bloeien vaak pas na een of twee jaar.
Hoe komt een zonnehoed de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
- Laat de zaadhoofdjes in de winter staan: ze geven structuur en sierlijke rijp en zijn een schuilplaats voor insecten.
- Zorg dat het water goed wegloopt: in natte klei die in de winter drassig blijft, gaan wortels eerder rotten.
Ziektes en plagen
- Slakken: Jonge scheuten worden in het voorjaar aangevreten. Raap slakken ’s avonds op of leg een barrière van grof zand.
- Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge, benauwde zomers. Geef ruimte, water aan de voet en knip aangetaste bladeren weg.
- Bladvlekken: Bruine vlekken op oudere bladeren in natte zomers. Verwijder aangetaste bladeren en water niet over het blad.
- Bladluis: Op jonge scheuten en bloemknoppen. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.
Het jaar rond
- Februari: Afgestorven stengels tot vlak boven de grond afknippen.
- Maart: Planten of delen. Compost geven.
- April: Planten. Letten op slakken.
- Mei: Planten. Eventueel de scheuten inkorten. Mulch aanbrengen.
- Juni: Water geven bij droogte.
- Juli: Water geven bij droogte. Knoppen vormen zich.
- Augustus: Start van de bloei. Bloemen snijden voor de vaas.
- September: Volle bloei. Planten of delen.
- Oktober: Laatste bloei. Planten.
- November: Rust. Zaadhoofdjes mogen blijven staan.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
- Vlinders
- Nectar voor dagvlinders.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De soortnaam subtomentosa betekent ‘enigszins viltig’ en verwijst naar de fijne beharing van stengels en bladeren.
- Het ras ‘Henry Eilers’ heeft lintbloemen die tot buisjes zijn opgerold, waardoor de bloem op een ster lijkt.
- Deze zonnehoed bloeit tot in oktober, vaak tot de eerste nachtvorst.