Dagkoekoeksbloem

Hoe herken je een dagkoekoeksbloem?

Groeivorm

Losse pol van bladrozetten met vertakte, behaarde bloeistengels tot 60 cm hoog en 30 cm breed.

Blad

Eirond tot langwerpig, tegenoverstaand, zacht behaard en donkergroen. De bladrozet blijft in de winter vaak groen.

Bloem

Bloemen van ongeveer 2 cm breed met vijf diep tweelobbige kroonblaadjes, in losse trossen.

Kleur

Helder- tot donkerroze, zelden wit.

Geslacht

Tweehuizig: mannelijke en vrouwelijke bloemen staan op aparte planten. Alleen de vrouwelijke planten vormen zaad.

Vrucht

Een eivormig zaaddoosje met tanden die naar buiten krullen; het zaad valt rond de plant uit.

Bloei: april–juli · Zaaien: april–mei en september · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: juni en oktober

Waarom in je tuin?

• Inheems en een echte natuurplant: hommels, bijen en dagvlinders bezoeken de bloemen.
• Bloeit maandenlang, van april tot juli, en na terugknippen vaak opnieuw.
• Gedijt in halfschaduw onder een haag of aan een bosrand, waar veel andere bloeiers het laten afweten.
• Makkelijk en sterk: groeit op zand, leem of klei.
• Zaait zich uit en vult zo vanzelf lege plekjes in een natuurlijke tuin.

Waar staat een dagkoekoeksbloem graag?

• Halfschaduw of lichte schaduw, zoals langs een haag, onder bomen of aan een bosrand.
• Zand-, leem- of kleigrond, zuur, neutraal of kalkrijk; humusrijke grond is het best.
• Normaal vochtig; in een droge zomer is de bloei korter.
• Plant op 30 cm van elkaar, in groepjes of verspreid tussen andere planten.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Fluitenkruid: Witte schermen in mei langs de haag: samen een klassiek beeld van onze bermen.
• Wilde hyacint: Blauwe klokjes in april en mei onder bomen, naast de roze koekoeksbloemen.
• Vingerhoedskruid: Hoge bloeiaren in juni, ook een plant van de bosrand.
• Grote muur: Witte sterretjes in het voorjaar langs dezelfde heggen.
• Varens: Groen loof dat de schaduwplek na de bloei rustig houdt.

Hoe en wanneer plant je een dagkoekoeksbloem?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Maak de grond los en werk er wat compost of bladaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en hou ongeveer 30 cm afstand.
4. Druk de grond aan en giet goed aan.
5. Zaaien kan ook: strooi het zaad in april–mei of in september ter plaatse en dek het nauwelijks af.

Verzorgen

Water

Alleen bij langdurige droogte, vooral het eerste jaar.

Bemesten

Niet nodig: te rijke grond geeft slappe, omvallende stengels.

Terugknippen

Knip in juni de uitgebloeide stengels terug tot net boven de bladrozet: zo krijg je een nabloei.

Uitzaaien

Laat een paar stengels in zaad staan als je jonge planten wilt; hij is kortlevend en vernieuwt zichzelf zo.

Opruimen

Knip in oktober de oude, verdroogde stengels weg; de bladrozet blijft staan.

Tip: Knip in juni de helft van de stengels terug en laat de andere helft doorbloeien: zo heb je de hele zomer bloemen en toch wat zaad voor nieuwe planten.

Wanneer snoei je een dagkoekoeksbloem?

Snoeimaanden: juni en oktober.

Wanneer: Na de eerste bloei, in juni, voor een nabloei, en in oktober een opruimbeurt.

Hoe:

• Knip in juni de uitgebloeide bloeistengels terug tot net boven de bladrozet.
• Laat een deel van de stengels staan als je wilt dat hij zich uitzaait.
• Knip in oktober de oude, verdroogde stengels af; laat de bladrozet staan.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In april–mei of in september ter plaatse of in een pot zaaien. Het zaad kiemt makkelijk; dun de zaailingen uit tot 30 cm.

Zaailingen

Graaf zelf uitgezaaide jonge planten in het voorjaar of de herfst uit en verplant ze.

Scheuren

Oudere pollen kun je in maart of september voorzichtig scheuren, maar zaaien gaat makkelijker.

Hoe komt een dagkoekoeksbloem de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: een inheemse plant die geen bescherming nodig heeft.
• De bladrozet blijft in zachte winters vaak groen.
• Laat gevallen blad gerust liggen: zoals aan een bosrand beschermt en voedt het de grond.

Ziektes en plagen

• Te veel zaailingen: Hij zaait zich makkelijk uit. Knip de uitgebloeide stengels weg voor het zaad rijp is en wied overbodige zaailingen.
• Brandschimmel: Een schimmel die de meeldraden vult met donkerpaarse sporen in plaats van stuifmeel; aangetaste planten vormen geen zaad. Haal ze helemaal weg.
• Omvallende stengels: In te rijke grond of te diepe schaduw. Geef geen mest en knip na de bloei terug.
• Bladluis en slakken: Op jonge scheuten. Meestal ruimen natuurlijke vijanden ze op; spuit anders af met water en raap slakken ’s avonds weg.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Jonge zaailingen verplanten.
• April: Begin van de bloei. Ter plaatse zaaien.
• Mei: Volle bloei. Zaaien of planten.
• Juni: Na de eerste bloei terugknippen voor een nabloei.
• Juli: Nabloei. Een paar stengels in zaad laten staan.
• Augustus: Zaad oogsten van vrouwelijke planten.
• September: Zaaien en planten.
• Oktober: Oude stengels wegknippen. Planten.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• ‘Dioica’ betekent ‘twee huizen’: mannelijke en vrouwelijke bloemen groeien op aparte planten.
• Hij kruist makkelijk met de verwante avondkoekoeksbloem, die witte bloemen heeft; de nakomelingen bloeien vaak lichtroze.
• Een brandschimmel kan de plant kapen: bij besmette vrouwelijke planten groeien meeldraden vol sporen in plaats van zaad.