Stephanandra

Hoe herken je een stephanandra?

Groeivorm

Brede, bogende struik van ongeveer 1,5 m hoog en 2 m breed; het ras ‘Crispa’ blijft veel lager, ongeveer 0,5–0,7 m.

Blad

Driehoekig-eirond, 3–7 cm, diep ingesneden en gelobd met een gezaagde rand; frisgroen, in de herfst geel tot oranje.

Takken

Dun, zigzaggend en roodbruin; ze buigen over en wortelen waar ze de grond raken.

Bloem

Kleine roomwitte bloempjes in losse pluimen, van juni tot juli.

Wortels

Vezelig; de wortelende takken vormen vanzelf nieuwe planten.

Bloei: juni–juli · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Sierlijk, fijn ingesneden blad dat de hele zomer fris blijft.
• Een sterke bodembedekker die onkruid onderdrukt, ook in de schaduw.
• Gele tot oranje herfstkleur; in de winter zijn de zigzaggende, roodbruine takken mooi.
• Groeit zonder gedoe op gewone tuingrond en is volledig winterhard.
• De kleine bloemen zijn een voedselbron voor bijen.

Waar staat een stephanandra graag?

• Zon, halfschaduw of schaduw; in de schaduw blijft hij losser en bloeit hij minder.
• Gewone tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkhoudend.
• Normaal vochtige grond; eenmaal goed geworteld verdraagt hij een droge periode.
• Geef hem ruimte: 1,5–2 m per plant; ‘Crispa’ als bodembedekker op 60–80 cm.
• Ook geschikt voor een helling of onder grotere struiken.

Licht

Zon, halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

1,5 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Grote bladeren naast het fijne, ingesneden blad, in dezelfde schaduw.
• Varens: Een fris groen onder de struik; beide houden van een lichte schaduw.
• Olifantsoor: Stevig, glanzend blad dat contrasteert met de fijne takken.
• Hortensia: Bloeit in dezelfde periode en deelt de halfschaduw.

Hoe en wanneer plant je een stephanandra?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er wat compost door.
3. Zet de plant even diep als hij in de pot stond en druk de grond aan.
4. Houd 1,5–2 m afstand, of 60–80 cm voor ‘Crispa’ als bodembedekker.
5. Geef meteen een flinke gieter water, ook als het regent.
6. Leg een laag mulch van compost of schors rond de voet tot de plant gesloten staat.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte. Daarna volstaat regen, behalve in lange droge zomers.

Bemesten

In het voorjaar een schep compost of een handvol organische meststof.

Mulchen

Een laag compost of schors houdt de grond vochtig en onderdrukt onkruid, vooral de eerste jaren.

Uitbreiding beheersen

Steek wortelende takken af of knip ze weg waar je ze niet wilt.

Herfstblad

Het blad mag liggen blijven: het is een natuurlijke mulch.

Tip: Gebruik ‘Crispa’ op een helling of onder grotere struiken: de takken wortelen vanzelf en je krijgt snel een dichte, onkruidwerende mat.

Wanneer snoei je een stephanandra?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Eind februari tot maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen.

Hoe:

• Haal de oudste, dode of kale stengels helemaal aan de voet weg.
• Kort overhangende takken in tot de gewenste vorm.
• Een verwilderde of kale plant kun je in maart tot 20–30 cm boven de grond terugzetten; hij loopt daarna weer uit.
• Als bodembedekker: knip wortelende uitlopers aan de rand weg.

Let op: Door de wortelende takken breidt hij zich uit: geef hem ruimte of steek de uitlopers af.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Wortelende takken

In het voorjaar of in de herfst een wortelende tak loskoppelen met zijn wortels en elders planten.

Delen

In het voorjaar of de herfst de plant opgraven en in stukken met wortels verdelen.

Zachte stekken

In juni–juli: stekken van 8–10 cm van jonge scheuten, in vochtige stekgrond onder plastic. Na enkele weken wortels.

Hoe komt een stephanandra de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is bescherming nooit nodig.
• De zigzaggende, roodbruine takken zijn ook zonder blad een sierlijk beeld; knip pas in maart.
• In een pot: zet hem tegen een muur en wikkel de pot in jute, zodat de wortels niet bevriezen.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in droge zomers. Water geven aan de voet, ruimte laten en aangetaste takken wegknippen.
• Bladluis: Op jonge scheuten in mei–juni. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.
• Kale of dode binnenkant: Oude planten worden in het midden dichtgegroeid en kaal. Verjong ze door oude stengels weg te nemen of de plant terug te zetten.
• Ongewenste uitbreiding: De wortelende takken kruipen door de border. Steek ze af en verplant ze, of knip ze weg.

Het jaar rond

• Maart: Snoeien: oude stengels wegnemen of de plant terugzetten. Compost geven.
• April: Planten of verplanten. Mulch aanbrengen.
• Mei: Wortelende takken controleren. Water geven bij droogte.
• Juni: Begin van de bloei. Zachte stekken nemen.
• Juli: Bloei. Water geven bij droogte.
• Augustus: Water geven bij langdurige droogte.
• Oktober: Planten. Herfstkleur geel tot oranje.
• November: Planten. Wortelende takken loskoppelen en verplanten.
• December: Rust. De kale, roodbruine takken laten staan.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam incisa betekent ‘ingesneden’, naar de diep ingesneden bladeren.
• De naam van het ras ‘Crispa’ verwijst naar het gekrulde, golvende blad.
• Stephanandra hoort bij de rozenfamilie, net als de spirea’s, appels en rozen.