Berghortensia

Hoe herken je een berghortensia?

Groeivorm

Compacte, ronde struik van 1–1,5 m hoog en even breed, met dunne, rechtopgaande takken.

Blad

Smal eirond en spits, 5–15 cm, met een fijn gezaagde rand; dunner en matter dan bij de boerenhortensia.

Bloem

Platte kantschermen van 6–12 cm: kleine, vruchtbare bloempjes in het midden en een krans van grote sierbloemen.

Kleur

Blauw op zure grond, roze op neutrale tot kalkrijke grond. Er zijn ook witte rassen, die wit blijven.

Wortels

Ondiep en fijn vertakt: hij droogt snel uit en houdt van een koele, vochtige voet.

Bloei: juni–september · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juni tot in september, ook in de halfschaduw.
• Fijner en sierlijker dan de boerenhortensia, en beter bestand tegen vorst.
• Compact: past in een kleine tuin, een smalle border of een grote pot.
• De vruchtbare bloempjes in het midden van de kantschermen trekken bijen aan.
• Bij veel rassen kleuren de schermen en soms ook het blad mooi rood of paars in de herfst.

Waar staat een berghortensia graag?

• Halfschaduw of lichte schaduw, liefst met ochtendzon en schaduw in de namiddag.
• Humusrijke, vochthoudende grond: zand, leem of veen, zuur tot neutraal.
• Liever vochtig dan droog: in natte grond doet hij het goed, zolang er geen water blijft staan.
• Een beschutte plek beschermt de bloemknoppen tegen late nachtvorst in het voorjaar.
• Reken op 1–1,2 m ruimte per plant; in een groep op 80–100 cm.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

1 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Grote, rustige bladeren aan de voet, in dezelfde halfschaduw.
• Varens: Een frisse, groene onderbeplanting die van dezelfde vochtige, zure grond houdt.
• Japanse esdoorn: Een sierlijke boom voor de lichte schaduw erboven, met mooie herfstkleur.
• Lievevrouwebedstro: Een witte, bloeiende bodembedekker in de lente, voor de hortensia bloeit.
• Japans siergras: Gele, overhangende grassprieten als contrast in de schaduw.

Hoe en wanneer plant je een berghortensia?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er bladcompost of turfvrije potgrond voor zuurminnende planten door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Geef meteen een flinke gieter water, ook als het regent.
5. Leg een laag mulch van bladcompost, schors of naalden rond de voet om de grond koel en vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte. Daarna in droge zomers ruim water aan de voet: hij laat zijn blad snel hangen.

Bemesten

In april compost of organische mest voor hortensia’s of zuurminnende planten. Niet na juli bemesten.

Kleur

Wil je blauw, gebruik dan regenwater en houd de grond zuur; kalk maakt de bloemen roze. Witte rassen veranderen niet van kleur.

Mulchen

Elk voorjaar een laag bladcompost of schors houdt de grond zuur, koel en vochtig.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze in de winter staan: ze beschermen de bloemknoppen eronder. Knip ze pas in maart af.

In pot

Een pot van minstens 40 cm met potgrond voor zuurminnende planten; in de zomer bijna dagelijks water.

Tip: Knip in maart alleen de uitgebloeide schermen af, net boven het eerste paar dikke knoppen. Wil je blauwe bloemen, giet dan met regenwater: kalkrijk leidingwater maakt ze geleidelijk roze.

Wanneer snoei je een berghortensia?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, als de strengste vorst voorbij is en je de dikke knoppen goed ziet.

Hoe:

• Knip alleen de uitgebloeide schermen af, net boven het eerste paar dikke, gezonde knoppen.
• Haal dode, bevroren en heel dunne takken aan de voet weg.
• Neem om de paar jaar een of twee van de oudste takken aan de grond weg om de struik jong te houden.
• Kort de andere takken niet in: aan de toppen zitten de bloemknoppen van dit jaar.

Let op: Hij bloeit vooral op hout van vorig jaar: hard terugsnoeien in het voorjaar kost je de bloei van dat jaar.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zachte stekken

In juni–juli: stekken van 10 cm van niet-bloeiende scheuten, onderste bladeren weg, in vochtige stekgrond onder plastic. Na 4–6 weken wortels.

Afleggen

Buig in de zomer een lage tak naar de grond, kras de schors licht in en pin hem vast onder wat aarde. Na een jaar loskoppelen en verplanten.

Hoe komt een berghortensia de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in Belgische tuinen overleeft hij gewoon buiten.
• Late nachtvorst in april of mei kan de jonge knoppen beschadigen; dek de struik dan een nacht af met vliesdoek.
• Laat de uitgebloeide schermen tot maart staan: ze beschermen de knoppen eronder.
• In een pot: zet hem tegen een muur en wikkel de pot in jute of noppenfolie, zodat de wortels niet bevriezen.

Ziektes en plagen

• Geen bloei: Meestal te hard gesnoeid of bevroren knoppen door late vorst. Snoei alleen de oude schermen weg en bescherm hem bij vorst in het voorjaar.
• Gele bladeren met groene nerven: Chlorose door kalkrijke grond of kalkrijk leidingwater. Geef regenwater, mulch met naalden of schors en gebruik mest voor zuurminnende planten.
• Hangend blad: Teken van droogte of te veel middagzon. Geef ruim water en mulch; verplaats hem eventueel naar een schaduwrijkere plek.
• Bladluis: Op jonge scheuten in het voorjaar. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.

Het jaar rond

• Maart: Uitgebloeide schermen afknippen boven het eerste paar dikke knoppen. Dode takken weg.
• April: Planten of verplanten. Compost en mulch geven. Afdekken bij late nachtvorst.
• Mei: Letten op bladluis. Water geven bij droogte.
• Juni: Begin van de bloei. Zachte stekken nemen.
• Juli: Volle bloei. Ruim water geven bij droogte. Niet meer bemesten.
• Augustus: Bloei. Water geven. Een lage tak afleggen.
• September: Laatste bloemen; de schermen verkleuren mooi.
• Oktober: Planten. Herfstkleur van blad en schermen.
• November: Planten. Uitgebloeide schermen laten staan.
• December: Rust. Potten beschermen tegen strenge vorst.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam serrata betekent ‘gezaagd’ en verwijst naar de fijn getande bladrand.
• Of de bloemen blauw of roze worden, hangt af van aluminium in de grond: alleen in zure grond kan de plant het opnemen en kleuren de bloemen blauw.
• De grote sierbloemen aan de rand van het kantscherm zijn steriel: ze lokken insecten naar de kleine, vruchtbare bloempjes in het midden.