Kaaps viooltje

Hoe herken je een kaaps viooltje?

Groeivorm

Lage, compacte rozet van ongeveer 15 cm hoog en tot 30 cm breed, zonder echte stengel.

Blad

Rond tot eirond, vlezig, 4–8 cm, fluweelzacht behaard en met lange bladstelen; bovenkant groen, onderkant bij sommige rassen purperachtig.

Bloem

Kleine bloemen van 2–4 cm op fijne steeltjes, in paars, blauw, roze, wit of tweekleurig; enkel of dubbel.

Wortels

Fijn en ondiep: het viooltje wil een kleine, ondiepe pot en bloeit het best als de wortels de pot net vullen.

Bloei: januari–december · Planten: maart–april

Waarom in je tuin?

• Bloeit bijna het hele jaar door, ook in de donkere wintermaanden.
• Blijft klein (ongeveer 15 cm hoog en 30 cm breed): ideaal voor een vensterbank of een plank bij het raam.
• Veel kleuren en vormen: enkele, dubbele en gefranjerde bloemen, soms met een bonte bladrand.
• Makkelijk te vermeerderen: één blad geeft een nieuwe plant.
• Doet het ook onder een plantenlamp, handig in donkere kamers.

Waar staat een kaaps viooltje graag?

• Licht zonder directe zon: een oost- of westraam, of een noordraam met veel licht. Felle middagzon verbrandt het blad.
• Warm en gelijkmatig, 18–24 °C en nooit onder 15 °C; geen tocht en geen koude vensterbank.
• Lichte, luchtige, humusrijke potgrond met perliet; zwak zuur tot neutraal.
• Gelijkmatig vochtig maar nooit nat; de luchtvochtigheid mag 50–60 % zijn.
• Eén plant per kleine pot. Meerdere planten kun je op een bakje met kleikorrels en water zetten voor extra vocht.

Licht

Licht, zonder felle zon

Potgrond

Gewone potgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Water geven

Gewoon

Grootte

0,15 m hoog, 0,3 m breed

Temperatuur

Minimum 15 °C

Mooi samen met

• Gloxinia: Familie met dezelfde zorg: licht, warm en vochtige lucht.
• Vlinderorchidee (Phalaenopsis): Houdt van dezelfde lichte plek zonder zon en dezelfde luchtvochtigheid.
• Calathea: Bladsier met dezelfde warmte en vochtige lucht, mooi onder de bloemen.
• Kamerbegonia: Bloeit rijk op dezelfde lichte, warme plek.

Hoe en wanneer plant je een kaaps viooltje?

Planten in maart–april.

1. Verpot in maart–april, als de plant te groot wordt voor zijn pot of de grond uitgeput is; ongeveer om de 1–2 jaar.
2. Kies een kleine, ondiepe pot van ongeveer een derde van de breedte van de rozet, met een gat in de bodem.
3. Gebruik speciale potgrond voor Kaapse viooltjes of meng gewone potgrond met een derde perliet.
4. Verwijder oude onderste bladeren en zet de plant zo diep dat de onderste bladeren net boven de grond liggen; een lange, kale hals mag je dieper planten.
5. Geef lauw water van onderen, laat het 15 minuten intrekken en laat het overtollige water weglopen.
6. Zet de plant op een lichte plek zonder zon en wacht 4 weken met bemesten.

Verzorgen

Water

Lauw, kalkarm water (regenwater of afgekoeld gekookt water) op het bakje, 15 minuten laten intrekken en dan weggieten. Houd het blad droog: druppels geven vlekken. Laat de bovenste centimeter opdrogen tussen twee beurten.

Bemesten

Elke 2–4 weken een voeding voor bloeiende kamerplanten op halve sterkte, ook in de winter als de plant bloeit; nooit op droge grond.

Uitgebloeide bloemen

Knijp verwelkte bloemen en steeltjes tot aan de rozet af, dan blijft de bloei doorgaan.

Luchtvochtigheid

Niet besproeien, dat geeft vlekken. Zet de pot op een bakje met kleikorrels en water, zonder dat de pot in het water staat.

Draaien

Draai de pot elke week een kwartslag voor een gelijkmatige rozet.

Tip: Pot hem in een kleine pot: een viooltje bloeit het best als de wortels de pot net vullen. Zet af en toe een bladstek als reserveplant.

Wanneer snoei je een kaaps viooltje?

Wanneer: Het hele jaar door: echt snoeien hoeft niet, maar verwijder verwelkte bloemen en oude, gele bladeren zodra je ze ziet.

Hoe:

• Knijp uitgebloeide bloemen met hun steeltje af tot aan de rozet.
• Verwijder gele of beschadigde onderste bladeren met een schone schaar, zo dicht mogelijk bij de plant.
• Een lange, kale hals van een oude plant kun je bij het verpotten dieper planten.
• Stof haal je voorzichtig weg met een zachte, droge borstel.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bladstekken

Maart–juli: knip een gezond blad af met 3–4 cm steel en steek de steel schuin in vochtige, losse zaaigrond of een mengsel van potgrond en perliet. Onder doorzichtig plastic, licht en bij 20–24 °C. Na 3–5 weken wortels, na 2–3 maanden plantjes die je apart potten.

Delen

Heeft de plant meerdere kronen (zijrozetten), verdeel ze dan in het voorjaar bij het verpotten en zet ze elk in een eigen pot.

Hoe komt een kaaps viooltje de winter door?

• Niet winterhard: het minimum is 15 °C. Zet hem niet op een koude vensterbank of in de tocht.
• Houd hem zo licht mogelijk: dicht bij het raam, of geef met een plantenlamp ongeveer 12 uur licht per dag.
• Geef iets minder water, maar laat de grond nooit uitdrogen. In de verwarmde kamer helpt een bakje met kleikorrels en water.
• Gebruik geen koud water: laat het kraanwater eerst op kamertemperatuur komen.

Ziektes en plagen

• Geen bloei: Meestal te weinig licht, te koud of een te grote pot. Zet hem lichter (zonder zon), houd 18–24 °C, gebruik een kleine pot en geef bloeivoeding.
• Vlekken op het blad: Lichte of bruine ringen komen van koude waterdruppels of directe zon. Water van onderen en houd het blad droog.
• Kroonrot of wortelrot: Slap blad en een zachte, bruine kroon bij te veel water. Laat opdrogen, verwijder aangetaste delen en verpot in verse, lichte grond. Soms redt alleen een bladstek de plant.
• Meeldauw: Wit poeder op blad en bloemen bij stilstaande, koele lucht. Verwijder aangetaste delen en ventileer zonder tocht.
• Wolluis: Witte pluisjes in de bladoksels. Verwijder ze met een wattenstaafje met een beetje alcohol of zeepoplossing.

Het jaar rond

• Januari: Zo licht mogelijk zetten, indien nodig extra licht. Weinig water.
• Februari: Uitgebloeide bloemen afknijpen om de bloei gaande te houden.
• Maart: Verpotten indien nodig. Bladstekken nemen.
• April: Verpotten of delen. Elke 2–4 weken bemesten.
• Mei: Bemesten. Bladstekken nemen.
• Juni: Tegen felle zon schermen. Gelijkmatig water.
• Juli: Van onderen water geven, blad droog houden. Bemesten.
• Augustus: Luchtvochtigheid in de gaten houden. Bemesten.
• September: Weer wat lichter zetten. Controleren op wolluis.
• Oktober: Warm houden en tocht vermijden. Iets minder bemesten.
• November: Zo licht mogelijk; de vensterbank niet te koud.
• December: Extra licht geven, iets minder water, warm houden.

Wist je dat?

• Het Kaaps viooltje is geen echt viooltje (Viola) en komt niet van de Kaap: het komt uit Oost-Afrika en hoort bij de Gesneriaceae, net als de gloxinia.
• De plant werd in 1892 ontdekt door baron Walter von Saint Paul-Illaire in de Usambara-bergen in het huidige Tanzania. De oude geslachtsnaam Saintpaulia verwijst naar hem.
• Een bladstek geeft in de regel een kopie van de moederplant, zodat je een favoriete kleur makkelijk kunt behouden.