Taxus

Hoe herken je een taxus?

Groeivorm

Groenblijvende struik tot ongeveer 3 m hoog en 2 m breed; afhankelijk van het ras zuilvormig, kegelvormig of breed en laag.

Naalden

Plat, 1,5–3 cm lang, glanzend donkergroen met twee lichtere strepen aan de onderkant, rond de twijg of in een V-vorm.

Bloemen

Klein en onopvallend, in maart–april; mannelijke en vrouwelijke bloemen staan op aparte planten.

Vrucht

Op vrouwelijke planten: één zaad in een rode, vlezige, bekervormige zaadmantel (arillus), in september–oktober.

Wortels

Fijn en vrij ondiep; zeer gevoelig voor natte voeten.

Groei

Wat sneller dan gewone taxus; het eerste jaar na het planten groeit hij vooral ondergronds.

Planten: april–mei en september–oktober · Snoeien: april, juni en september

Waarom in je tuin?

• Een van de beste hagen: dicht, donkergroen en het hele jaar door gesloten.
• Groeit wat sneller dan gewone taxus, zodat een haag sneller dicht is.
• Verdraagt zon, halfschaduw en zelfs diepe schaduw, waar weinig andere hagen het goed doen.
• Loopt opnieuw uit op oud hout: een te grote haag kun je fors terugzetten.
• Vogels nestelen graag in de dichte takken en eten de rode zaadmantels.
• Leent zich voor vormsnoei: bollen, kegels, blokken en zuilen.

Waar staat een taxus graag?

• Zon, halfschaduw of schaduw: hij doet het overal, ook onder bomen of aan de noordkant van een muur.
• Elke goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig. Natte voeten of een plek waar water blijft staan verdraagt hij niet: dan sterven de wortels af.
• Voor een haag: 3–4 planten per meter; als losse struik 2 m ruimte.
• Plant hem niet langs een weide met paarden, runderen, schapen of geiten: de naalden zijn voor hen dodelijk.

Licht

Zon, halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

3 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rozen: Een donkergroene haag laat bloeiende rozen ervoor extra oplichten.
• Siergrassen: Lichte, wuivende pluimen voor een strakke, groene achtergrond.
• Japanse anemoon: Witte of roze bloemen in de nazomer, mooi tegen het donkere groen.
• Varens: Ook schaduwverdragend: een frisgroene onderbeplanting naast vormsnoei in de schaduw.
• Sneeuwklokje: Witte accenten aan de voet van de haag in februari.

Hoe en wanneer plant je een taxus?

Planten in april–mei en september–oktober.

1. Plant in april–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf voor een haag een sleuf van 40–50 cm breed en diep en maak de bodem los, zodat water goed wegloopt.
3. Meng wat compost door de uitgegraven grond.
4. Zet de planten even diep als ze stonden, op 3–4 planten per meter, en druk de grond goed aan.
5. Geef meteen flink water en daarna het eerste jaar regelmatig bij droogte.
6. Leg een laag mulch van compost of houtsnippers langs de haag.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar, en vooral de eerste zomer, regelmatig bij droogte: een jonge taxus droogt snel uit. Eenmaal ingeworteld verdraagt hij droogte goed.

Bemesten

In maart–april wat compost of organische mest voor hagen.

Mulchen

Een laag compost of houtsnippers houdt de grond langs een jonge haag vochtig en onkruidvrij.

Snoeisel

Ruim het snoeisel meteen op en gooi het nooit over de omheining bij dieren: ook verwelkt blijft het giftig.

Sneeuw

Schud natte sneeuw van zuilvormige planten en hagen, anders buigen de takken open.

Tip: Plant taxus nooit waar water blijft staan: natte voeten zijn de belangrijkste oorzaak van afsterven. Scheer in juni en september en maak de haag naar boven iets smaller, zodat hij van onder dicht blijft.

Wanneer snoei je een taxus?

Snoeimaanden: april, juni en september.

Wanneer: Scheer een haag in juni en nog eens in september. Een stevige verjongingssnoei doe je in april.

Hoe:

• Scheer de haag aan de top iets smaller dan aan de voet, zodat ook de onderkant licht krijgt en dicht blijft.
• Knip bij een jonge haag alleen de zijkanten bij en laat de top doorgroeien tot de gewenste hoogte bereikt is.
• Een te brede haag kun je in april tot op de stam terugzetten: taxus loopt uit op oud hout. Doe de ene kant dit jaar en de andere kant volgend jaar.
• Was na het snoeien je handen en ruim het snoeisel meteen op.

Let op: Al het snoeisel is zeer giftig, ook als het verwelkt is. Hou het weg van kinderen, huisdieren en grazende dieren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In augustus–oktober: stekken van 10–15 cm van halfrijpe of rijpe twijgen, onderste naalden weg, in vochtige stekgrond in een koude bak. Ze wortelen traag, vaak pas na enkele maanden.

Zaaien

Kan, maar zaad kiemt traag, vaak pas na twee winters, en geeft andere planten dan de moederplant. Voor een gelijkmatige haag koop je beter gestekte planten.

Hoe komt een taxus de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −30 °C: in België geen bescherming nodig.
• Bij strenge vorst met zon en wind kunnen jonge planten bruine naalden krijgen. Geef in een droge herfst water, zodat ze vochtig de winter ingaan.
• Schud zware sneeuw van zuilvormige planten en hagen, zodat de takken niet openbuigen.
• In een pot: zet hem uit de wind en geef af en toe water als de potgrond uitdroogt.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: Takken worden geel of bruin en sterven af, vaak op natte grond. Verbeter de afwatering of plant op een drogere plek; haal dode planten met de grond rond de wortels weg.
• Taxuskever: Aangevreten naalden en twijgjes; de larven eten de wortels, waardoor planten bruin worden en loskomen. Zet in het voorjaar of de nazomer aaltjes in tegen de larven.
• Dopluis: Bruine schildjes op de twijgen en een kleverige laag met zwarte schimmel op de naalden. Afborstelen of aangetaste twijgjes wegknippen.
• Bruine plekken in de haag: Door natte voeten, droogte bij jonge planten, vorst met wind of hondenplas. Zoek de oorzaak; taxus loopt meestal weer uit op oud hout.

Het jaar rond

• Maart: Compost of mest voor hagen geven.
• April: Planten. Verjongingssnoei van een te grote haag.
• Mei: Planten. Aaltjes tegen taxuskever bij aantasting.
• Juni: Eerste keer scheren. Snoeisel meteen opruimen.
• Juli: Jonge hagen water geven bij droogte.
• Augustus: Stekken nemen. Aaltjes tegen taxuskever in de nazomer.
• September: Tweede keer scheren. Planten. Rode zaadmantels aan vrouwelijke planten.
• Oktober: Planten. Water geven in een droge herfst.
• December: Natte sneeuw van de haag schudden.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van taxus zijn zeer giftig, behalve het rode, zoete vruchtvlees rond de zaden; maar het zaad daarin is dodelijk giftig: eet dus ook de bessen niet en leer kinderen ervan af te blijven. Vooral paarden en vee sterven aan taxus, ook aan snoeiafval: laat dat nooit in een weide of langs de afsluiting liggen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Taxus × media ontstond rond 1900 in Massachusetts, waar de tuinman T. D. Hatfield Europese en Japanse taxus kruiste.
• De rode ‘bes’ is geen echte bes, maar een vlezige zaadmantel rond één giftig zaad. Vogels eten het vruchtvlees en verspreiden het zaad onbeschadigd.
• Taxus is een van de weinige coniferen die na een harde snoei weer uitloopt op oud, kaal hout.