Chinese kogelbloem

Hoe herken je een Chinese kogelbloem?

Groeivorm

Vaste plant van 70–90 cm hoog en 40–50 cm breed, met rechte, vertakte bloemstengels boven een compacte pol.

Blad

Handvormig diep ingesneden, glanzend donkergroen; de bladeren aan de voet hebben lange stelen.

Bloem

Open, kommetjesvormige bloemen van 4–5 cm in juni–juli, met rechtopstaande honingblaadjes in het midden.

Kleur

Oranjegeel, bij sommige rassen dieper oranje.

Wortels

Dikke, vezelige wortels die graag in vochtige, humusrijke grond zitten.

Bloei: juni–juli · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Bloeit in juni en juli met stralend oranjegele bloemen, als veel voorjaarsbloeiers al uitgebloeid zijn.
• Een van de weinige vaste planten met zo’n rijke bloei op natte tot vochtige grond.
• Het diep ingesneden, donkergroene blad is ook zonder bloemen mooi.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen.
• Prima voor de oever van een vijver, een moerasbed of een natte border.

Waar staat een Chinese kogelbloem graag?

• Zon tot halfschaduw; in volle zon enkel als de grond altijd nat blijft.
• Natte tot vochtige, humusrijke grond: leem, klei of veengrond, zuur tot neutraal. Op droog zand lukt hij niet.
• Ideaal aan een vijveroever, in een moerasbed of waar het water in de bodem hoog staat.
• Reken op 40–50 cm tussen de planten en zet hem niet in de tocht.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Nat

Grootte

0,9 m hoog, 0,45 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Siberische iris: Bloeit net ervoor met blauwe bloemen, en heeft dezelfde vochtige grond nodig.
• Moerasspirea: Schuimige witte pluimen in dezelfde periode.
• Rodgersia: Grote, sierlijke bladeren naast de gele bloemen.
• Astilbe: Pluimen in roze en wit in dezelfde halfschaduw.

Hoe en wanneer plant je een Chinese kogelbloem?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en meng er veel compost door om de grond vochtig te houden.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de top van de wortelkluit net op grondniveau.
4. Plant op 40–50 cm afstand van de buren.
5. Geef meteen een flinke gieter water en leg een laag mulch van bladcompost rond de plant.

Verzorgen

Water

Hou de grond altijd nat tot vochtig. In droge zomers elke week ruim water geven, anders worden de bladranden bruin.

Bemesten

In het voorjaar een schep compost of organische mest; meer is niet nodig.

Mulchen

Een dikke laag bladcompost of schors in het voorjaar houdt de grond vochtig en koel.

Uitgebloeide bloemen

Knip de stengels na de bloei terug: dat levert vers blad en soms een tweede, kleine bloei.

Delen

Om de 4–6 jaar de pol delen als de bloei afneemt.

Tip: Knip na de bloei terug en geef water: dan krijg je vers blad en vaak een tweede, kleinere bloei. Zet hem op een plek waar de grond nooit uitdroogt.

Wanneer snoei je een Chinese kogelbloem?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: Na de bloei in juli, en een tweede keer eind winter in maart.

Hoe:

• Knip na de bloei de uitgebloeide stengels terug tot net boven het blad; er komt vers blad en soms een tweede bloei.
• Verwijder in maart het oude, bruine blad tot aan de voet.
• Wil je zaad laten vormen, laat dan enkele stengels staan.

Let op: Draag handschoenen: het sap kan de huid irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Na de bloei (augustus–september) of in het vroege voorjaar de pol met een spade in stukken met wortels en knoppen verdelen en meteen opnieuw planten.

Zaaien

Zaai vers zaad in het najaar in een bak buiten; het zaad heeft koude nodig en kiemt traag, soms pas na een jaar.

Hoe komt een Chinese kogelbloem de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in Vlaanderen is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de winter af; de wortels overwinteren onder de grond.
• In een pot: zet hem op een beschutte plek en laat hem niet uitdrogen of in water staan; wikkel de pot in bij strenge vorst.

Ziektes en plagen

• Droogte: Bruine, verdorde bladranden en slap blad in droge zomers. Mulchen en veel water geven.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral bij droogte. Water geven, ruimte laten en aangetast blad wegknippen.
• Slakken: Aangevreten jonge scheuten in het voorjaar. Raap ze ’s avonds op en strooi grove schors rond de pol.
• Bladluis: Kleine luizen op jonge scheuten en knoppen. Afspuiten met water; lieveheersbeestjes ruimen ze meestal snel op.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad wegknippen. Compost geven. Planten of delen.
• April: Planten. Mulch aanbrengen. Op slakken letten.
• Mei: Water geven bij droogte. Knoppen komen.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Volle bloei. Na de bloei terugknippen.
• Augustus: Water geven. Delen kan.
• September: Planten of delen. Zaaien.
• Oktober: Planten. Blad verkleurt.
• November: Rust. Nat houden bij droog weer.
• December: Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de kogelbloem zijn giftig, vooral vers: zoals bij de boterbloemen, waarop de bloemen lijken, bevat het sap scherpe stoffen die in de mond een brandend gevoel, braken en buikpijn geven, en op de huid roodheid en jeuk. Laat kinderen geen bloemen in de mond steken en houd honden en katten weg van de plant. Paarden, koeien en schapen laten de verse plant meestal staan, maar gooi snoeiafval of uitgebloeide stengels nooit in een weide of hok, en plant hem niet in of aan een weide. Draag handschoenen bij het snoeien, scheuren en snijden van bloemen voor een vaas. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De gele ‘bloemblaadjes’ zijn eigenlijk kelkbladen. De smalle, rechtopstaande honingblaadjes in het midden zijn de echte kroonblaadjes en dragen de nectar.
• De naam Trollius gaat volgens de gangbare verklaring terug op een oud Germaans woord voor ‘rond’, naar de bolvormige bloem van de Europese kogelbloem.
• De Chinese kogelbloem bloeit later dan de Europese soort, waardoor je de bloeitijd in de border kunt verlengen.