Moerasspirea

Hoe herken je een moerasspirea?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van 80–120 cm hoog en ongeveer 60 cm breed, met stevige, vaak roodachtige stengels.

Blad

Geveerd, met grote, getande blaadjes en een drielobbig topblaadje; donkergroen boven, vaak zilvergrijs behaard eronder.

Bloem

Schuimige, wat onregelmatige pluimen van talloze kleine roomwitte bloempjes met lange meeldraden, van juni tot augustus.

Geur

De bloemen ruiken zoet naar honing en amandel; gekneusd blad heeft een frisse, wat medicinale geur.

Vrucht

Kleine, spiraalvormig gedraaide nootjes die in de herfst bruin worden.

Wortels

Een korte, kruipende wortelstok; de pol breidt langzaam uit.

Bloei: juni–augustus · Oogst en vruchten: mei–augustus · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en augustus

Waarom in je tuin?

• Een inheemse plant die past in een natuurlijke tuin, langs water of in een bloemrijk hooiland.
• Roomwitte, geurende pluimen midden in de zomer, als veel voorjaarsbloeiers al uitgebloeid zijn.
• De bloemen leveren veel stuifmeel voor bijen, hommels, zweefvliegen en kevers.
• Groeit op natte grond waar veel andere vaste planten wegrotten.
• Vormt samen met andere oeverplanten een mooie overgang van tuin naar vijver of sloot.

Waar staat een moerasspirea graag?

• Zon of halfschaduw; in volle zon alleen als de grond echt vochtig blijft.
• Voedzame, vochthoudende leem-, klei- of veengrond, zuur tot kalkrijk.
• Vochtig tot nat: aan een vijverrand, langs een sloot of in een drassige hoek. Natte grond verdraagt hij goed, droge niet.
• Plant op 50–60 cm afstand; in een natuurtuin in grotere groepen.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

1,2 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -40 °C)

Mooi samen met

• Grote kattenstaart: Paarsroze aren naast de roomwitte pluimen, op dezelfde natte grond.
• Gele lis: Gele bloemen in mei–juni en zwaardvormig blad aan de waterkant.
• Koninginnekruid: Oudroze schermen die vlinders lokken, in de nazomer.
• Grote wederik: Gele bloemen in juli, eveneens inheems en vochtminnend.
• Echte valeriaan: Lichtroze, geurende schermen op dezelfde vochtige plek.

Hoe en wanneer plant je een moerasspirea?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er compost door als de grond arm is.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 50–60 cm afstand tot andere planten.
5. Geef meteen ruim water en houd de grond de eerste maanden steeds vochtig.
6. Een laag compost of bladmulch helpt de grond vochtig te houden op een minder natte plek.

Verzorgen

Water

Op een natte plek is water geven overbodig. Elders in droge zomers ruim water geven: droogte geeft bruin blad en meeldauw.

Bemesten

Een laag compost in het voorjaar volstaat.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze na de bloei weg als je uitzaaien wilt beperken; in een natuurtuin mag je er een deel laten staan voor de insecten.

Steun

Meestal niet nodig; op een winderige plek kunnen de hoge pluimen wel omvallen.

Scheuren

Om de 4–5 jaar, als de pol in het midden kaal wordt.

Tip: Plant hem waar de grond van nature nat blijft, zoals in de laagste hoek van de tuin of langs een vijver: daar groeit hij zonder zorgen en blijft hij vrij van meeldauw.

Wanneer snoei je een moerasspirea?

Snoeimaanden: maart en augustus.

Wanneer: Na de bloei, in augustus, en de afgestorven stengels in maart.

Hoe:

• Knip in augustus de uitgebloeide pluimen weg om uitzaaien te beperken.
• Is het blad na de bloei bruin of grijs van meeldauw, knip dan de hele plant terug tot 10 cm: er komt snel nieuw, fris blad.
• Laat in een natuurtuin enkele stengels in de winter staan als schuilplaats voor insecten.
• Knip in maart alle oude stengels vlak boven de grond weg.

Let op: Op natte grond zaait hij zich makkelijk uit: knip de pluimen tijdig weg als je geen zaailingen wilt.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april of in oktober: graaf de pol op en steek hem met een scherpe spade in stukken met elk een paar knoppen. Meteen terugplanten en water geven.

Zaaien

Zaai rijp zaad in de herfst buiten in een pot of ter plaatse; het heeft een koude periode nodig en kiemt in het voorjaar.

Hoe komt een moerasspirea de winter door?

Winterhard tot −40 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −40 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de herfst af; de plant overwintert met knoppen aan de grond.
• Natte grond in de winter is voor deze plant geen probleem, anders dan voor veel andere vaste planten.
• Laat in een natuurtuin de droge stengels staan: ze geven insecten een plek om te overwinteren.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral in droge grond en na de bloei. Geef water of een nattere plek en knip aangetast blad terug.
• Uitzaaien: Op natte grond verschijnen zaailingen rond de plant. Knip de pluimen na de bloei weg of wied de zaailingen in het voorjaar.
• Roest: Oranje puisten en vergroeiingen op bladeren en stengels, vaak in het voorjaar. Knip aangetaste delen weg en gooi ze niet op de compost.
• Bladluis: Op de jonge scheuten en bloemknoppen. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels wegknippen. Scheuren en planten.
• April: Planten. Compost geven.
• Mei: Letten op bladluis en roest.
• Juni: Begin van de bloei. Water geven als de grond uitdroogt.
• Juli: Volle bloei: geurende pluimen vol insecten.
• Augustus: Laatste bloei. Uitgebloeide pluimen wegknippen; bij meeldauw de hele plant terugknippen.
• September: Planten. Zaad oogsten.
• Oktober: Planten en scheuren. Buiten zaaien in een pot.
• November: Enkele stengels laten staan voor insecten.
• December: Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Bloemen (juni–augustus)

Knip de roomwitte, schuimige bloemschermen van juni tot augustus op een droge dag, als de meeste bloempjes open zijn. Ze geuren zoet naar honing en amandel. Voor siroop, thee, in room of panna cotta, of in een kruidenbier; in de middeleeuwen gaf men er mede smaak mee.

Blad (mei–juni)

De jonge blaadjes in mei–juni ruiken fijngewreven naar ontsmettingsmiddel (salicylaat); gedroogd kan je ze in kleine hoeveelheden bij thee mengen.

Bewaring

Droog de bloemschermen in een dunne laag of in een papieren zak op een luchtige, donkere plek en bewaar ze in een gesloten pot, tot een jaar. Vers blijven ze een dag goed in de koelkast.

Let op: Moerasspirea bevat salicylaten, verwant aan aspirine: niet gebruiken bij een allergie voor aspirine, bij astma, tijdens de zwangerschap, samen met bloedverdunners en niet voor kinderen onder 12 jaar. Drink geen grote hoeveelheden thee. Schud de schermen uit voor gebruik: er zitten vaak kleine insecten in.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Moerasspireasiroop (Siroop · ± 1 liter · 20 min + 1 nacht trekken)
• Moerasspireathee (Thee · 1 kop · 10 min)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Hij is de waardplant van de purperstreepparelmoervlinder, waarvan de rupsen in natte graslanden op het blad leven.
• Vroeger heette hij Spiraea ulmaria; vandaar de Nederlandse naam moerasspirea.
• De soortnaam ulmaria verwijst naar het blad, dat wat lijkt op dat van de iep (Ulmus).