Tulipa clusiana

Hoe herken je een Tulipa clusiana?

Groeivorm

Slanke tulp van 25–30 cm hoog, met dunne maar stevige stengels.

Blad

Smal, lijnvormig en grijsgroen, enkele per bol.

Bloem

Slank en puntig in knop, in de zon stervormig open. Buitenste bloembladen aan de buitenkant karmijnrood met een witte rand, binnenkant wit met een donkerpaars hart. De vorm chrysantha is geel met rood.

Bloeigedrag

De bloemen gaan open in de zon en sluiten ’s avonds en bij bewolkt weer.

Bol

Kleine, bruine bol die soms ondergrondse uitlopers maakt, waaraan nieuwe bolletjes groeien.

Bloei: april–mei · Planten: oktober–november

Waarom in je tuin?

• Een sierlijke, slanke tulp met rood-witte bloemen die in de zon openspringen als sterren.
• Komt elk jaar terug en breidt zich op een goede plek langzaam uit, anders dan veel grote tuintulpen.
• Droogtebestendig: ideaal voor een grindtuin, een rotstuin of een zonnige rand tegen een muur.
• Bloeit in april–mei, mooi samen met andere voorjaarsbloeiers en lage kruiden.
• Past ook in een pot of trog met goed doorlatende grond.

Waar staat een Tulipa clusiana graag?

• Volle zon en de warmste plek van de tuin, bijvoorbeeld tegen een zuidmuur of in een grindbed.
• Arme tot matig rijke, zeer goed doorlatende grond: zand of leem met grind, neutraal tot kalkrijk.
• Droog, vooral in de zomer: de bol wil na de bloei warm en droog rusten. Op natte grond verdwijnt hij snel.
• Plant op 8–10 cm van elkaar, in groepjes van tien of meer.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog

Grootte

0,3 m hoog, 0,1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Tijm: Een lage, geurende bodembedekker voor dezelfde droge, zonnige plek.
• Vetkruid: Vetplanten die de grond na de bloei bedekken en geen water vragen.
• Druifhyacint: Blauwe bloemen die tegelijk bloeien en de rood-witte tulp laten uitkomen.
• Blauw schapengras: Blauwgrijze polletjes die mooi staan bij het grijsgroene tulpenblad.
• Lavendel: Neemt in de zomer de aandacht over als de tulp ondergronds rust.

Hoe en wanneer plant je een Tulipa clusiana?

Planten in oktober–november.

1. Plant de bollen in oktober–november; wie wacht tot na de eerste koude nachten, verkleint de kans op tulpenvuur.
2. Meng op zwaardere grond flink wat grind of scherp zand door het plantgat.
3. Plant de bollen 15 cm diep, met de punt naar boven: dieper geplant blijven ze langer bloeien.
4. Houd 8–10 cm tussen de bollen.
5. Geef na het planten alleen water als de grond kurkdroog is.
6. Leg als mulch een laag grind van 2–3 cm: die houdt de bol droog en warm.

Verzorgen

Water

Meestal niet nodig. Na de bloei, vanaf juni, mag de grond helemaal droog blijven.

Bemesten

Weinig nodig: op arme grond in het voorjaar wat bollenmest of compost.

Uitgebloeide bloemen

Knip de zaaddoos af na de bloei, zodat de plant zijn energie in de nieuwe bol steekt.

Blad

Laat het blad staan tot het geel is, meestal in juni.

Pot

Plant in een pot of trog in een mengsel van potgrond en grind en zet de pot na de bloei droog weg.

Tip: Plant hem tussen lavendel, tijm of rozemarijn: die krijgen in de zomer ook geen water, en net die droogte heeft deze tulp nodig.

Wanneer snoei je een Tulipa clusiana?

Wanneer: Deze tulp wordt niet gesnoeid. Na de bloei knip je enkel de zaaddoos af en laat je het blad afsterven.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide bloem met de zaaddoos af, net boven het bovenste blad.
• Laat de stengel en het blad staan tot ze geel zijn.
• Ruim het afgestorven blad in juni op.

Let op: Knip het groene blad niet af: de bol heeft het nodig om zich op te laden voor volgend jaar.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedbollen en uitlopers

Op een goede plek maakt hij ondergrondse uitlopers met nieuwe bolletjes. Neem om de paar jaar een groep op in juni–juli, als het blad is afgestorven, bewaar de bolletjes droog en plant ze in oktober–november opnieuw.

Zaad

Mogelijk, maar traag: zaailingen bloeien pas na vier à vijf jaar.

Hoe komt een Tulipa clusiana de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −20 °C: vorst is geen probleem.
• Natte grond in de winter is wel gevaarlijk: plant daarom in grind of op een verhoogde plek.
• Zet potten in de winter beschut tegen te veel regen, bijvoorbeeld onder een afdak, maar laat ze buiten in de kou.

Ziektes en plagen

• Bolrot: Op natte grond rotten de bollen en verdwijnt de tulp na een jaar. Plant in grind op een droge, zonnige plek.
• Tulpenvuur: Bruine vlekken en misvormde, verschrompelde bladeren en bloemen, met grijs schimmelpluis bij vochtig weer. Verwijder zieke planten met bol en al, plant niet te vroeg en niet elk jaar op dezelfde plek.
• Muizen: Woelmuizen en muizen eten de bollen. Plant in een korf van gaas.
• Weinig bloemen: Te veel schaduw of te rijke of te natte grond. Verplaats de bollen naar een warmere, drogere plek.

Het jaar rond

• Maart: Het blad komt boven. Op arme grond wat bollenmest geven.
• April: Bloei: de bloemen gaan open in de zon.
• Mei: Laatste bloei. Zaaddozen afknippen.
• Juni: Blad laten afsterven en opruimen. Grond droog laten.
• Juli: Rust. Eventueel te dichte groepen opnemen en de bolletjes droog bewaren.
• Oktober: Bollen planten, 15 cm diep, in grind.
• November: Planten. Een mulch van grind aanbrengen.
• December: Rust. Potten beschermen tegen te veel regen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Tulpen zijn giftig, vooral de bollen: ze geven braken en diarree, ook bij paarden en bij katten en honden die bollen opgraven of eraan knagen. Een tulpenbol lijkt op een ui of sjalot, maar ruikt er niet naar als je hem doorsnijdt. Bewaar bollen die je na de bloei opgraaft dus nooit bij de groenten in de keuken, de kelder of de berging, en zet er een etiket bij. Wie veel bollen hanteert, kan huiduitslag krijgen (tulpenvingers): draag handschoenen bij het planten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De Franse naam, tulipe de l’Écluse, verwijst ook naar Clusius: in het Frans heette hij Charles de l’Écluse.
• Net als bij veel botanische tulpen gaan de bloemen open bij zon en sluiten ze bij valavond en bij bewolkt weer.
• Op een goede plek maakt hij ondergrondse uitlopers, waardoor hij zich langzaam uitbreidt tot een kleine kolonie.