Bostulp

Hoe herken je een bostulp?

Groeivorm

Slanke bol van 25–35 cm hoog met één, soms twee bloemen per steel; vormt via uitlopers losse groepen.

Blad

Smal en lijnvormig, grijsgroen, meestal twee of drie bladeren per plant; sterft af rond juni.

Bloem

Stervormig, met spitse bloemblaadjes; de knop hangt eerst en richt zich op bij het opengaan. Sluit ’s avonds en bij somber weer.

Kleur

Heldergeel, de buitenste bloemblaadjes met een groenige of roodachtige waas op de rug.

Geur

Zoet en fris, vooral bij zonnig weer goed te ruiken.

Bol

Kleine bol die ondergrondse uitlopers vormt; aan het uiteinde daarvan groeit een nieuwe bol.

Bloei: april–mei · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Verwildert vanzelf in gras, onder bomen en in de border, en komt elk jaar terug.
• Zoet geurende, heldergele bloemen in april–mei.
• Een klassieke stinzenplant die mooi past in een natuurlijke tuin.
• Hoeft niet gerooid te worden: plant hem één keer en laat hem zijn gang gaan.
• Sierlijk in een klein vaasje, met knikkende knoppen en open sterren.

Waar staat een bostulp graag?

• Zon tot halfschaduw: onder bladverliezende bomen krijgt hij in het voorjaar genoeg licht. In diepe schaduw vormt hij veel blad en weinig bloemen.
• Zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk, als de grond maar niet langdurig nat staat.
• Normaal vochtige grond; in de zomer verdraagt de rustende bol droogte.
• Plant in groepen, 8–10 cm uit elkaar; daarna vult hij de ruimte zelf op.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,35 m hoog, 0,1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Bosanemoon: Een wit tapijt onder bomen in maart–april, op dezelfde plek.
• Kievitsbloem: Geblokte klokjes in april, ook om te verwilderen in gras.
• Blauwe druifjes: Blauw naast het geel, in dezelfde periode.
• Wilde hyacint: Blauwe klokjes onder bomen in april–mei, ideaal voor een natuurlijk bosrandje.

Hoe en wanneer plant je een bostulp?

Planten in september–november.

1. Plant in september–november, als de grond afgekoeld is.
2. Maak plantgaten of een brede kuil en meng op zware grond wat grof zand door.
3. Leg de bollen 10 cm diep met de punt naar boven.
4. Hou 8–10 cm tussen de bollen en plant in losse, natuurlijke groepen van minstens tien.
5. In gras: steek een plag uit, leg de bollen in de kuil en leg de plag terug.
6. Druk de grond aan en geef water als de grond droog is.

Verzorgen

Water

Meestal niet nodig; alleen in een heel droog voorjaar water geven tijdens de groei.

Bemesten

Niet nodig. In arme grond kun je in het voorjaar een dun laagje compost geven.

Maaien

Maai pas als het blad afgestorven is, zo rond juni.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze staan als hij zich mag uitzaaien. Wil je sterke bollen, knip dan alleen de bloem weg en laat steel en blad staan.

Tip: Plant de bollen in losse groepen onder bomen of in gras en laat ze ongestoord. Maai pas als het blad afgestorven is, zo rond juni, dan verwilderen ze via uitlopers vanzelf.

Wanneer snoei je een bostulp?

Wanneer: De bostulp snoei je niet. Ruim enkel in juni het afgestorven blad op.

Hoe:

• Laat het blad staan tot het geel is en vanzelf loskomt.
• In gras maai je pas na het afsterven van het blad, rond juni.
• Knip uitgebloeide bloemen af als je liever sterke bollen dan zaad hebt; laat de steel staan.

Let op: Knip of maai nooit groen blad weg: dan bloeit hij het volgende jaar minder.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bolletjes en uitlopers

In juni–juli, als het blad afgestorven is: graaf een groep op, maak de kleine bolletjes los en plant ze meteen op een nieuwe plek, of bewaar ze droog tot de herfst.

Zaad

Zaai rijp zaad in de herfst in een pot en zet die buiten: het zaad heeft kou nodig. Het duurt enkele jaren voor zaailingen bloeien.

Hoe komt een bostulp de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Hij heeft de winterkou zelfs nodig om in het voorjaar goed te bloeien.
• In een pot: zet de pot beschut en zorg dat de grond in de winter niet drassig wordt.

Ziektes en plagen

• Weinig bloemen: Veel blad maar weinig bloemen: typisch op een te schaduwrijke plek. Geef meer licht en wat geduld; een goed gevestigde groep bloeit rijker.
• Muizen: Woelmuizen en muizen eten de bollen. Plant in een draadmandje als ze bij jou veel schade doen.
• Tulpenvuur: Bruine vlekken op blad en bloemen en misvormde scheuten, vooral bij nat weer. Verwijder aangetaste planten met bol en al, niet op de composthoop.
• Slakken: Vreten jonge scheuten en knoppen. Ga ’s avonds rapen in een vochtig voorjaar.

Het jaar rond

• Januari: Rust. De bollen hebben de winterkou nodig.
• Maart: Het blad komt boven. Het gras rond de bollen nog niet maaien.
• April: Bloei. Geniet van de geur bij zonnig weer.
• Mei: Laatste bloemen. Blad laten staan.
• Juni: Het blad sterft af; daarna mag je maaien.
• Juli: Te volle groepen opgraven en verdelen.
• September: Planten.
• Oktober: Planten, ook in gras.
• November: Laatste plantmoment voor de grond bevriest.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Tulpen zijn giftig, vooral de bollen: ze geven braken en diarree, ook bij paarden en bij katten en honden die bollen opgraven of eraan knagen. Een tulpenbol lijkt op een ui of sjalot, maar ruikt er niet naar als je hem doorsnijdt. Bewaar bollen die je na de bloei opgraaft dus nooit bij de groenten in de keuken, de kelder of de berging, en zet er een etiket bij. Wie veel bollen hanteert, kan huiduitslag krijgen (tulpenvingers): draag handschoenen bij het planten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Het is een klassieke stinzenplant: in de Lage Landen groeit hij al eeuwen verwilderd in oude kasteelparken en boomgaarden.
• De bloemknoppen hangen eerst naar beneden en richten zich pas op als de bloem opengaat.
• Tulpenbollen bevatten een stof die bij veel contact huiduitslag kan geven; bij bollenkwekers heet dat ‘tulpenvingers’.