Twee op een rij
Japanse berberis of zuurbes? Zo zie je het verschil
Berberis thunbergii · Berberis vulgaris
Een Japanse berberis herken je aan de enkelvoudige dorens, de kleine blaadjes met een gave rand en de bloempjes die alleen of met een paar samen hangen; een zuurbes heeft meestal drievoudige dorens, blaadjes met een fijn, stekelig gezaagde rand en hangende trossen gele bloempjes en bessen.
Kijk onder een bundeltje blaadjes: daar zit bij de Japanse berberis één doorn, bij de zuurbes meestal een drietandige doorn. Kijk dan naar de bladrand: gaaf bij de Japanse berberis, fijn gezaagd met stekelige tandjes bij de zuurbes. Beide hebben blaadjes in bundeltjes, gegroefde twijgen en felgeel hout onder de schors.
| Japanse berberis | Zuurbes | |
|---|---|---|
| Blad | Verspreid in bundeltjes, klein (1–3 cm), gaaf, groen of rood; mooie herfstkleur. | In bundeltjes op korte zijtakjes, 2–5 cm, omgekeerd eirond, met een fijn, stekelig gezaagde rand. |
| Bloei | Kleine gele bloempjes in april–mei. | Hangende trosjes gele, geurende bloempjes in mei; de meeldraden klappen naar binnen als een insect ze aanraakt. |
| Vrucht | Glanzend rode, langwerpige besjes. | Langwerpige, scharlakenrode bessen (ca. 1 cm) in hangende trosjes, in september–oktober; zuur, maar eetbaar. |
| Schors | Gegroefde twijgen met dorens: enkelvoudig bij de Japanse, drievoudig bij de gewone zuurbes. | Gegroefde, geelachtige twijgen met meestal drievoudige dorens; hout en binnenschors felgeel. |
| Vorm en hoogte | Struik, 1–2 m | Struik, 1–3 m |
| Standplaats | Zon of halfschaduw, elke tuingrond, droog | Zon of halfschaduw, elke tuingrond, droog |
| Inheems in België | Nee, aangeplant | Ja |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen en vogels | – |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend | Niet als giftig bekend |
| Snoeimaanden | Juni–september | Juni–juli |
Het beste kenmerk per seizoen
- Lente
- Beide bloeien geel: de Japanse berberis in april–mei, met bloempjes alleen of met een paar samen; de zuurbes in mei, in hangende, geurende trosjes. Bij de zuurbes klappen de meeldraden naar binnen als je ze met een grassprietje aanraakt.
- Zomer
- Het blad van de Japanse berberis is klein (1–3 cm) en gaafrandig, bij tuinrassen vaak rood of geel; de zuurbes heeft groter blad (2–5 cm) met een stekelig gezaagde rand. De zuurbes wordt met 1–3 m ook wat hoger.
- Herfst
- De Japanse berberis heeft losse, glanzend rode, langwerpige besjes en een mooie herfstkleur; de zuurbes heeft in september–oktober scharlakenrode bessen in hangende trosjes, zuur maar eetbaar.
- Winter
- De besjes van de Japanse berberis blijven lang aan de struik hangen. Zonder blad kijk je naar de dorens: één per knoop bij de Japanse berberis, meestal drie bij de zuurbes, die geelachtige twijgen heeft.
Waar groeien ze?
De zuurbes is inheems, maar werd vroeger rond akkers uitgeroeid omdat hij tussengastheer is van zwarte roest op graan; in het wild is hij in België nu zeer zeldzaam. De Japanse berberis komt uit Japan en staat in veel tuinen als lage haag; in Noord-Amerika verwildert hij massaal in bossen, en ook bij ons verspreiden vogels de besjes.
Welke kies je voor je tuin?
- De Japanse berberis is een exoot die in Noord-Amerika invasief is en bij ons af en toe verwildert: plant hem niet naast bos of natuur, knip de haag voor de besjes rijp zijn en trek zaailingen uit. Inheemse alternatieven voor een doornige haag zijn de zuurbes, de duinroos, de hondsroos en de eenstijlige meidoorn.
- De zuurbes wil zon tot halfschaduw en droge, kalkrijke grond, en geeft bloemen voor bijen en bessen voor vogels en voor jam. Plant hem niet naast een graanakker, en draag bij allebei dikke handschoenen tegen de dorens.
Wist je dat? Het hout en de wortels van beide berberissen zijn felgeel door de stof berberine; vroeger verfde men er wol en leer geel mee.
Verder lezen
- Fiche: Japanse berberis
- Fiche: Zuurbes
- Japanse berberis snoeien: wanneer en hoe
- Zuurbes snoeien: wanneer en hoe
- Determinatietabel