Duizendblad

Zo herken je hem

Groeivorm

Vaste plant met kruipende wortelstokken; vormt matten van bladrozetten en rechtopgaande bloeistengels van 20–60 cm.

Blad

Smal lancetvormig in omtrek, maar twee- tot driemaal fijn geveerd, met honderden smalle slipjes; zacht behaard en aromatisch als je het kneust.

Bloem

Kleine hoofdjes van 4–6 mm met meestal vijf witte of roze lintbloemen rond een gelig hart, samen in een platte, schermvormige tuil. Van juni tot oktober.

Stengel

Stevig, gegroefd, vaak wollig behaard en bovenaan vertakt.

Vrucht/Zaad

Kleine, platte, grijsbruine nootjes zonder pluis.

Verwarring met

Wilde bertram (Achillea ptarmica) heeft ongedeelde, fijn gezaagde bladeren en grotere hoofdjes. Schermbloemen zoals wilde peen of de zeer giftige gevlekte scheerling lijken van ver op duizendblad, maar hebben echte schermen met spaken en geen hoofdjes met lintbloemen.

Bloei: juni–oktober · Snoeien: maart, juli en september

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juni tot in oktober en levert zo maandenlang nectar en stuifmeel.
• De platte bloeiwijzen zijn een landingsplaats voor zweefvliegen, weekschildkevers, sluipwespjes en kleine solitaire bijen.
• Blijft groen in droge zomers, ook in het gazon, als het gras al geel ziet.
• De uitgebloeide schermen blijven in de winter staan en geven structuur en schuilplaats aan insecten.
• Het blad werd vroeger gebruikt om bier te kruiden, en een paar jonge blaadjes geven pit aan een salade.

Waar staat een duizendblad graag?

• In het wild: graslanden, bermen, dijken, duinen, wegranden en gazons, op bijna elke grondsoort.
• Volle zon is ideaal; in de schaduw bloeit het nauwelijks.
• Droge tot normale, goed doorlatende grond; arme grond houdt de stengels stevig.
• Geschikt voor een bloemenweide, een droge border, een grindtuin of een kruidenrijk gazon.

Mooi samen met

• Margriet: Samen het klassieke beeld van een bloemrijke berm in juni.
• Gewone rolklaver: Gele vlinderbloemen op dezelfde arme, droge grond, en waardplant van het icarusblauwtje.
• Knoopkruid: Paarse knopen tussen de witte schermen, een topper voor vlinders.
• Wilde marjolein: Roze, geurende bloei voor insecten op een zonnige, droge plek.

Hoe en wanneer plant je een duizendblad?

1. Koop planten bij een kwekerij voor inheemse planten of zaai zelf: duizendblad zit ook in veel bloemenweidemengsels met inheems zaad.
2. Zaai in maart–mei of in september op een open, onkruidvrije plek. Het zaad kiemt in het licht: strooi het op de grond en druk het aan, maar dek het niet af.
3. Houd het zaaibed vochtig tot de kiemplantjes verschijnen, meestal na één à twee weken.
4. Plant potplanten in maart–april of in september–oktober op 30–40 cm afstand, of in groepjes van drie tussen grassen.
5. Geef na het planten goed water; daarna is gieten alleen nodig bij lange droogte in het eerste jaar.
6. Graaf nooit planten uit in de natuur: koop ze of zaai ze.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste jaar bij lange droogte. Gevestigde planten kunnen goed tegen droogte.

Bemesten

Niet nodig. Op rijke grond worden de stengels slap en vallen ze om.

Maaien

In een bloemenweide maai je in juli en in september en voer je het maaisel af. In een kruidenrijk gazon overleeft het gewoon het maaien.

Woekeren

In een border kruipt het met wortelstokken; steek elk voorjaar de uitlopers aan de rand af.

Uitgebloeide bloemen

Knip de eerste bloei terug voor een tweede bloei; laat de laatste schermen in de winter staan.

Tip: Kort in mei een deel van de stengels met een derde in: die bloeien iets later en blijven steviger, zodat de bloei langer duurt.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: maart, juli en september.

Wanneer: In maart de oude stengels weg; in juli eventueel terugknippen na de eerste bloei.

Hoe:

• Knip in maart de dorre stengels van vorig jaar net boven de nieuwe bladrozet af.
• Knip in juli de uitgebloeide stengels terug tot op de bladeren: zo krijg je in september een tweede bloei.
• Laat in de herfst een deel van de schermen staan: insecten overwinteren erin en met rijp zijn ze prachtig.
• In een gazon of weide volstaat gewoon maaien.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april of in september een pol met de spade in stukken steken en elk stuk met wortels elders planten.

Zaad

Zaad oogsten in september–oktober en in het voorjaar oppervlakkig zaaien. Zaailingen van gekleurde rassen lijken vaak niet op de moederplant.

Hoe komt een duizendblad de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• De bloeistengels sterven af, maar een groene bladrozet blijft vaak de hele winter zichtbaar.
• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C.
• Laat de droge schermen staan: ze bieden schuilplaats aan insecten en zijn mooi met rijp.
• Natte grond in de winter verdraagt het minder goed dan vorst.

Ziektes en plagen

• Omvallen: Op rijke of natte grond vallen de stengels om. Niet bemesten en in mei de stengels met een derde inkorten.
• Woekeren: Kruipt in een border tussen andere planten. Afsteken met de spade of een wortelbegrenzing plaatsen.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge, warme zomers. Ruimte laten en aangetaste stengels terugknippen.
• Bladluis: Op de bloeistengels in de vroege zomer. Lieveheersbeestjes en zweefvlieglarven ruimen ze op.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels afknippen. Planten of scheuren.
• April: Zaaien op een open plek. Uitlopers in de border afsteken.
• Mei: Stengels eventueel met een derde inkorten voor stevigere planten.
• Juni: Begin van de bloei. Zweefvliegen en kevers op de schermen.
• Juli: Terugknippen na de eerste bloei. Bloemenweide maaien.
• Augustus: Bloei. Alleen jonge planten water geven bij droogte.
• September: Tweede bloei. Weide opnieuw maaien en het maaisel afvoeren. Zaaien of scheuren.
• Oktober: Laatste bloemen. Zaad oogsten.
• December: Droge schermen laten staan voor insecten.

Wist je dat?

• De naam Achillea verwijst naar de Griekse held Achilles, die volgens de legende de wonden van zijn soldaten met deze plant verzorgde. Millefolium betekent duizend blaadjes.
• Voor hop algemeen werd, was duizendblad een van de kruiden in gruit, het kruidenmengsel waarmee in de middeleeuwen bier werd gekruid.
• Volgens een oud Engels volksgebruik legde je duizendblad onder je kussen om van je toekomstige geliefde te dromen.