Stokroos

Zo herken je hem

Groeivorm

Kortlevende plant: het eerste jaar een bladrozet, daarna één of meer rechte, meestal onvertakte bloemstengels van 1,5–2,5 m.

Blad

Groot, rond tot hartvormig, 15–30 cm, met 5–7 ondiepe lobben, ruw behaard en wat gerimpeld.

Bloem

Schotel- tot trechtervormig, 6–10 cm breed, enkel of dubbel, in wit, roze, rood, geel, zalm of bijna zwart; de bloemen gaan van onder naar boven open, van juli tot september.

Vrucht/Zaad

Een platte, ronde schijf met de zaden in een kring, zoals een kaasje, die in de nazomer bruin en droog wordt.

Stengel

Stevig, rond en behaard, onderaan wat houtig.

Wortels

Een lange, stevige penwortel, waardoor oudere planten slecht te verplanten zijn.

Bloei: juli–september · Snoeien: september–oktober

Waarom in je tuin?

• Enkelbloemige rassen zitten vol stuifmeel en nectar: hommels en honingbijen kruipen diep in de bloemen.
• Geeft hoogte en een romantische sfeer aan een smalle strook langs een muur of gevel.
• Bloeit lang, van juli tot september, als veel voorjaarsplanten al uitgebloeid zijn.
• Zaait zich vanzelf uit, zodat je jaar na jaar stokrozen hebt zonder opnieuw te planten.
• De bloemen worden soms als eetbare garnering gebruikt, en de donkere bloemen dienden vroeger als natuurlijke kleurstof.

Waar staat een stokroos graag?

• Volle zon; in halfschaduw bloeit ze minder en is ze vatbaarder voor roest.
• Goed doorlatende, gewone tot zanderige of kalkrijke grond; liever wat droog dan nat.
• Beschut tegen wind, bijvoorbeeld tegen een zonnige muur of gevel, zodat de lange stengels niet omwaaien.
• Ruimte rondom voor een goede luchtcirculatie: dat beperkt roest.

Mooi samen met

• Kattenkruid: Lila wolken aan de voet en een bijenmagneet.
• Ridderspoor: Blauwe torens naast de roze en witte stokrozen.
• Goudsbloem: Oranje accenten vooraan in de border.
• Klimroos: Samen tegen een zonnige gevel, de klassieke cottagetuin.
• Lavendel: Een geurige, droogtebestendige rand vooraan.

Hoe en wanneer plant je een stokroos?

1. Zaai in mei–juli buiten of in potjes, 1–2 cm diep: de zaailingen maken dit jaar een rozet en bloeien volgend jaar. Een koudeperiode is niet nodig.
2. Zaai je in februari–maart binnen in de warmte, dan bloeien sommige rassen al het eerste jaar.
3. Zet jonge planten in september of in april uit, 40–60 cm uit elkaar, liefst tegen een zonnige muur.
4. Plant jong: oudere planten verdragen verplanten slecht door hun penwortel.
5. Geef het eerste seizoen water bij droogte; daarna is ze vrij droogtebestendig.
6. Zet bij hoge rassen op een open plek meteen een stevige stok.

Verzorgen

Water

Alleen bij lange droogte, aan de voet en niet over het blad: nat blad bevordert roest.

Bemesten

In het voorjaar een schepje compost. Niet te veel mest: dat geeft slappe stengels.

Steun

Op een winderige plek de stengels aan een stok of tegen een muur vastbinden.

Onderste bladeren

Knip in de zomer onderste bladeren met roest weg en leg ze niet op je eigen composthoop.

Zaad laten vallen

Laat een paar stengels uitbloeien en zaad vormen: zo heb je volgend jaar nieuwe planten.

Tip: Behandel stokrozen als tweejarigen en zaai elk jaar wat bij: zo heb je altijd jonge, krachtige planten die minder last hebben van roest.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: september–oktober.

Wanneer: In september–oktober, na de bloei.

Hoe:

• Knip uitgebloeide stengels af tot 10–15 cm boven de rozet: zo leeft de plant vaak nog een jaar langer.
• Laat een paar stengels staan tot het zaad rijp en bruin is, om de plant zichzelf te laten uitzaaien of om zaad te oogsten.
• Ruim blad met roest op, zodat de schimmel minder overwintert.
• Leg afgeknipte stengels gebundeld op een rustige plek: kleine insecten kunnen er overwinteren.

Let op: Wil je dat de plant zich uitzaait, knip dan niet alle stengels af voor het zaad rijp is.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Oogst in september de bruine, droge zaadschijven, bewaar ze droog en zaai in mei–juli. Rassen komen niet altijd kleurecht terug.

Zelf uitzaaien

Laat zaailingen staan waar ze opkomen, of verplant ze jong, als ze nog maar een paar bladeren hebben.

Hoe komt een stokroos de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• De bladrozet blijft in de winter grotendeels groen; de bloemstengels sterven af.
• Winterhard tot ongeveer −20 °C; op natte, zware grond kan de rozet rotten.
• Verwijder in de late winter oude, aangetaste bladeren van de rozet.

Ziektes en plagen

• Stokroosroest: Oranjebruine puistjes onder het blad en gele vlekken erboven, vanaf juni. Aangetaste bladeren weghalen, niet over het blad gieten, ruimte laten en elk jaar nieuwe zaailingen kweken.
• Slakken: Eten jonge rozetten en zaailingen. ’s Avonds rapen of zaailingen in potjes opkweken tot ze steviger zijn.
• Omvallen: Hoge stengels waaien om. Plant tegen een muur of bind ze vast aan een stok.
• Snuitkevertjes: Een klein snuitkevertje legt zijn eitjes in de bloemknoppen en de larven eten de zaden. Weinig schade aan de plant; uitgebloeide stengels opruimen helpt.

Het jaar rond

• Februari: Binnen zaaien voor bloei dit jaar.
• April: Jonge planten uitzetten. Compost geven. Opletten voor slakken.
• Mei: Buiten zaaien voor bloei volgend jaar.
• Juni: De stengels schieten omhoog. Steun geven. Letten op roest.
• Juli: Bloei begint. Onderste bladeren met roest wegknippen.
• Augustus: Volle bloei. Water geven bij lange droogte.
• September: Bloei loopt af. Zaad oogsten, uitgebloeide stengels afknippen. Jonge planten uitzetten.
• Oktober: Laatste stengels afknippen en blad met roest opruimen.
• December: De rozet in rust.

Wist je dat?

• De Franse naam rose trémière komt van ‘rose d’outre-mer’, de roos van over zee, omdat ze uit het Oosten kwam.
• De Engelse naam hollyhock komt van het oude ‘holy hoc’, heilige malva.
• De stokroos is familie van de malva en het kaasjeskruid: hun ronde, platte zaadschijven lijken op kleine kaasjes.