Japanse esdoorn

Hoe herken je een Japanse esdoorn?

Groeivorm

Struik of klein boompje van 2–8 m, vaak breed en gelaagd; sommige rassen blijven onder 2 m.

Blad

Tegenoverstaand, 5–10 cm, met 5–9 spitse, gezaagde lobben; groen of rood, prachtige herfstkleur.

Schors

Glad, grijs of groen; jonge twijgen soms rood.

Bloem

Kleine roodpaarse bloempjes in mei.

Vrucht

Kleine gevleugelde nootjes.

Verschil met de witte esdoorn

De witte esdoorn is een grote boom met zilveren onderkant aan het blad.

Bloei: april–mei · Snoeien: juli–augustus en november–december

Herkennen per kenmerk: Handvormig blad · Tegenoverstaande bladeren · Gevleugelde zaadjes

Lijkt op, maar is het niet

• Witte esdoorn Acer saccharinum: een grote boom met zilveren onderkant. Verschil met witte esdoorn

Waarom in je tuin?

• Prachtige bladvorm en -kleur van de lente tot de herfst, met een schitterende herfstkleur.
• Groeit traag en blijft klein: geschikt voor kleine tuinen, borders en grote potten.
• Een sierlijk silhouet, ook in de winter zonder blad.
• Heeft nauwelijks snoei nodig.

Waar staat een Japanse esdoorn graag?

• Halfschaduw of lichte schaduw, beschut tegen wind; in volle middagzon verbranden vooral de rode en fijnbladige rassen.
• Humusrijke, licht zure, goed doorlatende grond die niet uitdroogt; geen natte voeten en geen zware, natte klei.
• Niet in een koude kom waar late nachtvorst blijft hangen: die beschadigt het jonge blad.
• Reken op 3–4 m breed voor een volwassen boompje; dwergrassen passen in een grote pot.

Licht

Halfschaduw

Grond

Zure grond

Vocht

Normaal

Grootte

8 m hoog, 4 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Rododendron: Houdt van dezelfde zure, humusrijke grond en lichte schaduw.
• Lavendelheide: Groenblijvend, met trosjes bloempjes in het voorjaar, voor dezelfde zure grond.
• Varens: Hun fijne blad onder de esdoorn geeft een rustig, Japans beeld.
• Hosta: Grote bladeren in de schaduw onder het boompje, als contrast met het fijne esdoornblad.

Hoe en wanneer plant je een Japanse esdoorn?

1. Plant in oktober–november of in maart–april, met kluit of uit pot.
2. Graaf een ruim, niet te diep plantgat en meng er bladcompost door; op kalkrijke grond helpt wat turfvrije rhododendronaarde.
3. Zet de plant niet dieper dan hij stond en druk de grond voorzichtig aan.
4. Leg een laag bladcompost of houtsnippers over de wortels: zo blijven ze koel en vochtig.
5. In een pot: een grote pot met een gat onderaan, een laag grind voor de afvoer en goede potgrond.

Verzorgen

Water

Regelmatig het eerste jaar en in droge zomers; in een pot vaak, maar zonder dat de wortels in het water staan.

Bemesten

Weinig: wat bladcompost in het voorjaar. Te veel mest geeft slappe groei.

Mulch

Vernieuw elk voorjaar de laag bladcompost of houtsnippers boven de wortels.

Pot

Verpot om de 2–3 jaar in het voorjaar, of vervang de bovenste laag aarde.

Tip: Kies het ras naar de plek: fijn geschlitste rassen (de Dissectum-groep) zijn het gevoeligst voor zon en wind; rassen met groter, groen blad zijn het sterkst.

Wanneer snoei je een Japanse esdoorn?

Snoeimaanden: juli–augustus en november–december.

Wanneer: In de zomer of eind van de herfst; niet in de lente (bloedt).

Hoe:

• Nauwelijks snoei nodig. Knip alleen kruisende of dode takjes weg, vlak bij een zijtak.
• Laat de natuurlijke, gelaagde vorm intact: knip nooit zomaar alle takken op lengte, dat geeft lelijke bossen scheuten.
• Haal bij een geënt ras scheuten weg die onder de entplek uitlopen, met ander blad.

Let op: Snoei niet van de late winter tot de lente: dan bloedt de esdoorn veel sap uit elke wonde.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai verse zaden in de herfst buiten; ze hebben een koude periode nodig en kiemen in het voorjaar. Zaailingen lijken zelden op het ras van de moederplant.

Enten

Rassen worden door kwekers geënt op een zaailing; voor een hobbytuinier is dat lastig.

Hoe komt een Japanse esdoorn de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Winterhard; vooral het jonge blad in april–mei is gevoelig voor nachtvorst.
• In een pot bevriezen de wortels sneller: zet de pot beschut tegen een muur en wikkel hem in bij strenge vorst.
• Zonder blad toont hij zijn sierlijke vorm; bij sommige rassen kleuren de twijgen in de winter koraalrood.

Ziektes en plagen

• Verwelkingsziekte (Verticillium): Takken verwelken plots in de zomer, soms aan één kant van de struik; in het hout zie je donkere strepen. Er is geen bestrijding: knip zieke takken terug tot in gezond hout en plant op die plek geen nieuwe esdoorn.
• Bladverbranding: Bruine, droge bladranden in de zomer door felle zon, droge wind of droogte. Geef op tijd water of zet hem beschutter.
• Late nachtvorst: Het jonge blad verschrompelt na een koude nacht in april. Meestal loopt hij opnieuw uit; dek kleine planten af als er vorst voorspeld is.
• Bladluis: Kleverig blad in het voorjaar; meestal ruimen natuurlijke vijanden ze op.

Het jaar rond

• Maart: Planten kan; nog niet snoeien (bloedt).
• April: Jong blad: beschermen tegen late nachtvorst.
• Juni: Water geven bij droogte, zeker in een pot.
• Juli: Zomersnoei: dode en kruisende takjes weg.
• Augustus: Laatste zomersnoei; let op bladverbranding.
• Oktober: Herfstkleur; planten.
• November: Na de bladval kan je opnieuw snoeien.
• December: Laatste snoeimaand; pot beschermen tegen vorst.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Sierboompje voor kleine tuinen, borders en grote potten; schitterende herfstkleur.

Wist je dat?

• Er bestaan honderden rassen, van dwergvormen tot boompjes met fijn geschlitst blad.
• In Japan trekken in de herfst veel mensen naar tempeltuinen en bergen om de rode esdoorns te bewonderen; dat heet momijigari.
• ‘Palmatum’ betekent handvormig: het blad lijkt op een open hand.
• De soortnaam palmatum betekent ‘handvormig’: de diep ingesneden bladlobben lijken op de gespreide vingers van een hand.
• In Japan trekken mensen in de herfst massaal naar de bergen en tempeltuinen om de rode esdoorns te bewonderen. Dat heet momijigari, ‘op jacht naar rode bladeren’.