Witte esdoorn

Hoe herken je een witte esdoorn?

Groeivorm

Snelgroeiende boom van 20–30 m met een brede, open kroon en vaak overhangende twijgen.

Blad

Tegenoverstaand, 10–15 cm, met 5 zeer diep ingesneden, fijn getande lobben; onderzijde zilverwit. Geen melksap.

Schors

Zilvergrijs, later in lange, losse schilfers.

Bloem

Kleine rode bloempjes, al in februari–maart.

Vrucht

Grote gevleugelde nootjes die al in de late lente rijpen.

Verschil met de gewone esdoorn

De gewone esdoorn heeft minder diep ingesneden, grof gezaagd blad.

Bloei: februari–maart · Oogst en vruchten: februari–maart · Snoeien: juli–oktober

Herkennen per kenmerk: Handvormig blad · Tegenoverstaande bladeren · Witte of zilveren onderkant · Bloei in de winter · Gevleugelde zaadjes

Lijkt op, maar is het niet

• Gewone esdoorn Acer pseudoplatanus: minder diep ingesneden blad en grof gezaagd. Verschil met gewone esdoorn

Waarom in je tuin?

• Snelle groeier: binnen enkele jaren een flinke schaduwboom.
• Zilverwit blad dat mooi wiegt en glinstert in de wind; gele herfstkleur.
• Verdraagt natte, zelfs tijdelijk overstroomde grond: een boom voor bij een vijver of beek.
• Bloeit al in februari–maart, een vroege bron van stuifmeel voor bijen.

Waar staat een witte esdoorn graag?

• Volle zon.
• Elke grond, het liefst vochtig tot nat; verdraagt tijdelijk hoog water.
• Breekbare takken en opdringerige wortels: niet bij huizen, opritten, afvoerbuizen of een terras.
• Reken op een kroon van 15 m breed: enkel voor een park, een ruime tuin of de oever van een vijver.

Licht

Volle zon

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Vochtig tot nat

Grootte

25 m hoog, 15 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Moerascipres: Komt ook uit het oosten van Noord-Amerika en staat ook graag met natte voeten: mooi samen aan een vijver.
• Gelderse roos: Een inheemse struik voor natte grond, met witte bloemen en rode bessen.
• Rode kornoelje: Rode twijgen in de winter en graag vochtige grond: samen een mooie oever.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdragen de schaduw onder deze boom: mahonie, rododendron, olijfwilg, skimmia, haagliguster, camelia, altijdgroene sneeuwbal, haagkamperfoelie

Hoe en wanneer plant je een witte esdoorn?

1. Plant van november tot maart, als wortelgoed of met kluit.
2. Houd ruim afstand van gebouwen, leidingen en verharding.
3. Kies een plek die wat beschut ligt tegen harde wind: de takken breken makkelijk.
4. Zet een steunpaal aan de windkant en geef ruim water na het planten.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig; op droge grond ook later in droge zomers.

Bemesten

Niet nodig.

Kroon

Laat een grote boom om de paar jaar nakijken op zwakke splitsingen en dode takken.

Zaailingen

De zaden kiemen meteen in de late lente: wied zaailingen jong weg.

Tip: Plant hem waar de wind vrij spel heeft en je de zilveren onderkant van het blad ziet glinsteren, bijvoorbeeld aan de overkant van een vijver – ver van huis en oprit.

Wanneer snoei je een witte esdoorn?

Snoeimaanden: juli–oktober.

Wanneer: In de zomer of vroege herfst (juli–oktober).

Hoe:

• Begeleid jonge bomen naar één stam met stevige, wijde takhoeken: nauwe V-splitsingen scheuren later uit.
• Haal dode, gescheurde en kruisende takken tijdig weg.
• Snoei liever geregeld een beetje dan in één keer veel: grote zaagwonden genezen slecht.

Let op: Snoei niet in de late winter en de lente: een esdoorn bloedt dan hevig.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai verse nootjes meteen na het rijpen (mei–juni). Ze kiemen snel, maar drogen ook snel uit en kiemen dan niet meer.

Enten

Vormen met nog fijner ingesneden blad, zoals ‘Laciniatum Wieri’, worden geënt bij de kweker.

Hoe komt een witte esdoorn de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• Natte sneeuw en ijzel kunnen takken doen breken: kijk de boom na een winterstorm na.

Ziektes en plagen

• Takbreuk: Het hout is vrij breekbaar: bij storm, natte sneeuw of ijzel breken takken en scheuren nauwe splitsingen. Vorm de kroon jong en laat oude bomen nakijken.
• Opdringerige wortels: Oppervlakkige wortels tillen tegels op en zoeken water in afvoerbuizen. Plant ver genoeg van huis en verharding.
• Bladluizen en honingdauw: Kleverige druppels onder de boom in de zomer. Lastig maar onschuldig.
• Verticilliumverwelking: Takken verwelken plots in de zomer, met groene strepen in het hout. Zaag aangetaste takken weg en ontsmet je zaag.

Het jaar rond

• Februari: Rode bloempjes aan de kale takken.
• Maart: Bloei; laatste maand om te planten.
• Mei: De nootjes rijpen al: zaai ze meteen of wied de zaailingen.
• Juli: Zomersnoei: dode en zwakke takken weg, jonge bomen vormen.
• Augustus: Zomersnoei; water bij droogte.
• September: Snoei kan nog.
• Oktober: Gele herfstkleur; laatste maand voor de snoei.
• November: Plantseizoen begint.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Snelgroeiende parkboom met zilveren blad dat mooi wiegt in de wind.

Eten en drinken

Het voorjaarssap is vrij zoet en geeft stroop.

Let op: Breekbare takken en opdringerige wortels: niet vlak bij huizen of opritten planten.

Eetbaar en bruikbaar

Sap (februari–maart)

Het sap stroomt in de late winter, als het overdag dooit en ’s nachts vriest, meestal van half februari tot half maart, tot de knoppen openbarsten. Vers is het een licht zoet water; ingekookt geeft het stroop.

Bewaring

Vers sap bederft snel: zet het meteen koel en drink of kook het binnen 2 à 3 dagen, of vries het in. Stroop houdt een jaar in uitgekookte flesjes; na opening in de koelkast.

Let op: Tap alleen je eigen, gezonde boom af, met een stam van minstens 30 cm doorsnede, met één klein gaatje per boom per jaar, en sluit het gaatje daarna. Gebruik schoon materiaal en drink alleen helder, fris ruikend sap. Inkoken geeft veel stoom: doe het buiten of onder een sterke dampkap, en blijf erbij, want op het einde brandt de stroop snel aan. Eet of drink nooit iets wat je niet met zekerheid herkend hebt.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Esdoornsap tappen (Sap · 1–5 liter per dag · 15 min + 1–3 weken tappen)
• Esdoornstroop (Siroop · ± 200 ml uit 10 liter sap · 4–6 uur)
• Appels gestoofd in esdoornsap (Compote · ± 4 porties · 45 min)
• Esdoornsapwijn (Fermentatie · ± 4 liter · 1 uur + 3 weken gisten + 2 maanden rijpen)

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Snelle groeier uit Noord-Amerika met vrij breekbaar hout; kleurt in de herfst geel.
• Het voorjaarssap is vrij zoet en geeft stroop; de naam saccharinum betekent ‘suikerachtig’. De echte suikeresdoorn is wel een andere soort (Acer saccharum).
• Hij is een van de eerste bomen die bloeien, en zijn zaden rijpen al in mei–juni, veel vroeger dan bij de meeste andere esdoorns.
• Zijn zaad, dat al in de late lente rijpt, kiemt meteen na het vallen, zonder eerst een winter te moeten rusten.
• Saccharinum betekent ‘suikerachtig’. Verwar hem niet met de suikeresdoorn (Acer saccharum), de belangrijkste bron van ahornsiroop.