Rododendron

Hoe herken je een rododendron?

Groeivorm

Groenblijvende struik van 1–4 m, breed en dicht vertakt.

Blad

Verspreid, vaak in schijnkransen aan de twijgtoppen, leerachtig, gaafrandig, 8–20 cm. Azalea’s hebben kleiner, vaak bladverliezend blad.

Schors

Grijsbruin.

Bloem

Grote trechtervormige bloemen in trossen, mei–juni, in allerlei kleuren.

Vrucht

Houtige doosvruchten.

Verschil met de laurierkers

De laurierkers heeft blad met kliertjes, witte bloemtrossen en zwarte kersjes.

Bloei: april–juni · Snoeien: juni–juli

Herkennen per kenmerk: Groenblijvend blad

Lijkt op, maar is het niet

• Laurierkers Prunus laurocerasus: blad met kliertjes, witte bloemtrossen en zwarte kersjes. Verschil met laurierkers

Waarom in je tuin?

• Spectaculaire bloei in mei–juni, in bijna elke kleur.
• Groenblijvend: het hele jaar een volle, donkergroene struik voor de halfschaduw.
• Hommels bezoeken de bloemen; de struik geeft beschutting aan vogels.

Waar staat een rododendron graag?

• Halfschaduw tot lichte schaduw, bijvoorbeeld onder hoge eiken of dennen; felle middagzon verbrandt het blad.
• Zure, humusrijke, vochtige maar goed doorlatende grond; geen kalk en geen natte voeten.
• Reken op 2–3 m breed, en hou hem uit de buurt van een okkernoot: die scheidt een stof af waar rododendrons slecht tegen kunnen.
• Op kalkrijke of zware grond: kies een rododendron op een kalkverdragende onderstam (bijvoorbeeld Inkarho), of plant hem in een ruime bak met zure grond.

Licht

Halfschaduw of schaduw

Grond

Zure grond

Vocht

Normaal

Grootte

4 m hoog, 3 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Skimmia: Houdt van dezelfde zure grond en halfschaduw, en geeft rode knoppen in de winter.
• Lavendelheide: Groenblijvend, met witte bloemtrossen in het vroege voorjaar en rood jong blad.
• Grove den: Lichte schaduw en zuur naaldstrooisel: de natuurlijke plek van een rododendron.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Verdraagt schaduw en past onder grote bomen zoals: zomereik, wintereik, moeraseik, moseik, amerikaanse eik, steeneik
• Houden net als deze plant van zure grond: struikhei, skimmia, framboos, blauwe bes, toverhazelaar, brem, gaspeldoorn, camelia

Liever niet bij

• De notelaar scheidt juglon af, waar deze plant gevoelig voor is: okkernoot

Hoe en wanneer plant je een rododendron?

1. Plant in het voorjaar (maart–april) of in de vroege herfst (september–oktober).
2. Graaf een breed, ondiep plantgat en meng de grond met turfvrije, zure potgrond of bladaarde van eiken of dennen.
3. Plant ondiep: de bovenkant van de kluit blijft gelijk met de grond of net erboven. Te diep geplante rododendrons kwijnen.
4. Dompel een droge kluit eerst in water en geef na het planten flink water, bij voorkeur regenwater.

Verzorgen

Water

Geef bij droogte regenwater: leidingwater is vaak kalkrijk. De ondiepe wortels drogen snel uit.

Bemesten

Een zure mest of rododendronmest in maart–april; niet meer na juli.

Mulchen

Een laag dennenschors, dennennaalden of eikenblad houdt de grond koel, vochtig en zuur. Schoffel niet rond de struik: je beschadigt de wortels.

Uitgebloeide trossen

Breek ze na de bloei uit, zodat de plant geen energie in zaad steekt.

Tip: Kies een tuinras of een compacte soort in plaats van de Pontische rododendron, en geef enkel regenwater. Wil je liever iets inheems voor zure grond en halfschaduw, denk dan aan hulst, sporkehout of blauwe bosbes.

Wanneer snoei je een rododendron?

Snoeimaanden: juni–juli.

Wanneer: Direct na de bloei (juni–juli).

Hoe:

• Breek uitgebloeide bloemtrossen voorzichtig uit; de nieuwe knoppen zitten er net onder.
• Een oude, kale struik kan je over drie jaar verjongen: knip elk jaar een derde van de oudste takken flink terug.
• Knip een te lange tak terug tot net boven een bladrozet: daar loopt hij weer uit.

Let op: Snoei niet in de herfst of de winter: de bloemknoppen voor volgend jaar zitten er dan al en knip je weg. Draag handschoenen en gooi snoeisel nooit bij dieren: het is giftig.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

Buig in het voorjaar een lage tak naar de grond, kerf hem licht in waar hij de grond raakt en dek hem af met zure grond; na één à twee jaar kan je hem met wortels losknippen.

Hoe komt een rododendron de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• De meeste tuinrododendrons zijn volledig winterhard.
• Bij vorst rollen de bladeren zich op en hangen ze slap: een natuurlijke bescherming, bij dooi herstellen ze.
• Geef in droge winters op vorstvrije dagen water: groenblijvend blad verdampt ook in de winter.

Ziektes en plagen

• Taxuskever: Halvemaanvormige vraatplekken in de bladrand, ’s nachts gemaakt door de kevers; de larven eten de wortels. Zet in het voorjaar of de nazomer aaltjes in tegen de larven.
• Knopsterfte: Bloemknoppen worden bruin tot zwart en bedekt met zwarte haartjes; de schimmel komt binnen via de eitjes van de rododendroncicade. Breek aangetaste knoppen uit en gooi ze weg.
• Gele bladeren: Gele bladeren met groene nerven wijzen op kalk in de grond. Geef regenwater en zure mest, en mulch met dennenschors.
• Wilde scheuten: Bij oudere, geënte struiken kan de onderstam (vaak Pontische rododendron) uitlopen, met ander blad en lila bloemen. Knip of trek die scheuten bij de voet weg.

Het jaar rond

• Maart: Bemesten met zure mest en mulchen; planten kan.
• April: Planten; aaltjes tegen taxuskeverlarven.
• Mei: Bloei.
• Juni: Uitgebloeide trossen uitbreken en snoeien.
• Juli: Laatste snoeimaand; geen mest meer geven.
• Augustus: Regenwater bij droogte; aaltjes tegen taxuskeverlarven.
• September: Planten kan weer.
• December: Opgerolde bladeren bij vorst: normaal.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Groenblijvende bloeier voor halfschaduw op zure grond, onder eiken en dennen.

Voor de natuur

Hommels bezoeken de bloemen; de struik geeft beschutting.

Let op: Alle delen zijn giftig, ook de nectar. Op kalkrijke grond wordt hij geel.

Goed voor dieren

Hommels

Nectar en stuifmeel voor hommels, ook uit diepe bloemen en vroeg in de lente.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Alle delen zijn giftig. De Pontische rododendron verwildert in bossen op zure zandgrond.
• Honing van de Pontische rododendron rond de Zwarte Zee is giftig (‘dolle honing’); al in de oudheid werden de soldaten van Xenophon er ziek van.
• De naam komt uit het Grieks: rhodon is roos, dendron is boom.
• De streek rond Gent is wereldbekend om zijn azaleateelt; de ‘Gentse azalea’ is als streekproduct door de Europese Unie beschermd.
• De Griekse geschiedschrijver Xenophon beschreef al hoe soldaten aan de Zwarte Zee bedwelmd raakten door honing van rododendronbloemen.