Franse esdoorn

Hoe herken je een Franse esdoorn?

Groeivorm

Kleine boom of grote struik, 6–8 m hoog en 5–7 m breed, met een dichte, ronde kroon; groeit traag.

Blad

Klein, 3–6 cm, leerachtig, met drie stompe lobben en een gave rand; glanzend donkergroen, onderaan blauwgroen. In de herfst geel tot oranje.

Bloem

Geelgroene bloempjes in hangende trosjes in april–mei, net voor of met het jonge blad.

Vrucht

Gevleugelde dubbele vruchtjes met bijna evenwijdige vleugels, in de zomer vaak rood aangelopen.

Schors

Grijsbruin en glad bij jonge bomen, later fijn gebarsten.

Bloei: april–mei · Planten: maart–april en oktober–december · Snoeien: juli–augustus

Waarom in je tuin?

• Een kleine, traag groeiende boom die ook in een stadstuin of voortuin past.
• Verdraagt droogte, hitte en kalkrijke grond beter dan de meeste esdoorns.
• Vroege bloei in april–mei, een welkome voedselbron voor bijen.
• Dichte, ronde kroon met fijn blad die mooie, lichte schaduw geeft.
• Gele tot oranje herfstkleur; het blad blijft vaak lang aan de boom hangen.

Waar staat een Franse esdoorn graag?

• Volle zon en warmte; in de schaduw groeit hij ijl en kleurt hij minder.
• Goed doorlatende grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig; natte voeten verdraagt hij niet.
• Ideaal tegen een zonnige muur of op een warme, verharde plek in de stad.
• Reken op 5–7 m ruimte en plant hem minstens 3 m van gebouwen.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

8 m hoog, 7 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Geurende, grijze rand op dezelfde zonnige, droge en kalkrijke plek.
• Steppesalie: Paarse aren voor bijen, ook tevreden met droge grond.
• Kattenkruid: Een lange blauwe bloei aan de voet van de boom.
• Druifhyacint: Blauwe voorjaarsbolletjes onder de kroon, samen met de vroege bloei.

Hoe en wanneer plant je een Franse esdoorn?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant in maart–april of van oktober tot december, als de grond niet bevroren of drijfnat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en maak de bodem los, zodat water weg kan.
3. Zet de boom even diep als in de pot: de wortelaanzet blijft net zichtbaar.
4. Zet een hoogstam vast aan een paal aan de windzijde.
5. Geef meteen een flinke gieter water en het eerste jaar bij droogte elke week.
6. Mulch met houtsnippers of grind, niet tegen de stam.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste en tweede jaar bij droogte. Daarna is hij goed bestand tegen droge zomers.

Bemesten

Niet nodig; op arme grond groeit hij compacter en steviger.

Mulchen

Een laag houtsnippers rond jonge bomen houdt onkruid weg en de grond koel.

In een pot

Kan jaren in een grote pot op een zonnig terras. Gebruik goed doorlatende grond en geef in de zomer regelmatig water.

Vorm

Hij laat zich goed in vorm snoeien, als kleine bolvormige of meerstammige boom.

Tip: Ideaal voor een warme stadstuin: plant hem in de volle zon op goed doorlatende grond en geef na het tweede jaar geen water meer, behalve bij lange droogte.

Wanneer snoei je een Franse esdoorn?

Snoeimaanden: juli–augustus.

Wanneer: Snoei alleen in de zomer, in juli–augustus, als de boom in vol blad staat.

Hoe:

• Haal dode, zieke en kruisende takken weg, net buiten de takkraag.
• Knip waterloten en scheuten aan de stamvoet weg.
• Wil je een compacte kroon, kort dan de te lange scheuten een derde in.
• Hou de wonden klein; grote takken haal je beter geleidelijk, over een paar jaar, weg.

Let op: Niet snoeien van januari tot mei: esdoorns ‘bloeden’ dan sterk uit de wonden.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai rijp zaad in de herfst in een pot en zet die buiten in de kou; de zaailingen kiemen in het voorjaar, soms pas na een tweede winter.

Zachte stekken

In juni stekken van 10 cm van jonge scheuten in vochtige stekgrond onder plastic; ze wortelen niet altijd even makkelijk.

Hoe komt een Franse esdoorn de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in België heeft een ingegroeide boom geen bescherming nodig.
• Jonge bomen op een koude, natte plek zijn gevoeliger: een goed doorlatende grond is de beste bescherming.
• In een pot: zet hem tegen een muur, wikkel de pot in jute en zet hem op potvoetjes, zodat er geen water in blijft staan.

Ziektes en plagen

• Verwelkingsziekte: Takken verwelken plots in de zomer, met bruine strepen in het hout. Knip ze ruim weg tot in gezond hout en ontsmet je snoeischaar; er bestaat geen genezing.
• Bladluis: Kleverig jong blad in het voorjaar. Lieveheersbeestjes ruimen ze meestal op; anders afspuiten met water.
• Meniezwam: Kleine roze-oranje bolletjes op dode takjes. Knip dood hout weg tot in gezond hout.
• Kwijnen op natte grond: Geel blad en weinig groei op zware, natte grond. Verplant hem jong naar een droger plekje of verbeter de afwatering.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Mulch aanbrengen rond jonge bomen.
• April: Bloei met geelgroene trosjes; bijen. Planten.
• Mei: Bloei. Letten op bladluis.
• Juni: Jonge bomen water geven bij droogte.
• Juli: Snoeien als het nodig is. Rood aangelopen vruchtjes.
• Augustus: Laatste snoei. Potbomen water geven.
• Oktober: Gele tot oranje herfstkleur. Planten. Rijp zaad zaaien.
• November: Planten. Potbomen beschut zetten.
• December: Planten bij vorstvrij weer.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam monspessulanum betekent ‘van Montpellier’: Mons Pessulanus is de Latijnse naam van die stad.
• In het wild komt hij noordelijk voor tot in de warme wijnbouwdalen langs de Moezel en de Rijn.
• Je herkent hem aan de kleine, driedelige bladeren met een gave rand; de verwante veldesdoorn heeft meestal vijf lobben.