Klimop

Hoe herken je een klimop?

Groeivorm

Groenblijvende klimplant die tot 20–30 m hoog klimt, of als bodembedekker over de grond kruipt. Bovenin vormt hij struikvormige, bloeiende takken zonder hechtwortels.

Blad

Verspreid, leerachtig en glanzend donkergroen; aan klimmende takken 3–5-lobbig, aan de bloeiende takken bovenin ruitvormig en ongelobd.

Stengels

Stengels met talloze korte hechtwortels waarmee hij zich vastzet.

Bloem

Bolvormige schermen geelgroene bloempjes in september–november: een laat nectarfeest voor insecten.

Vrucht

Blauwzwarte bessen in de late winter; giftig voor mensen, geliefd bij vogels.

Verschil met de wilde wingerd

De wilde wingerd verliest zijn blad en kleurt knalrood in de herfst.

Bloei: september–november · Snoeien: maart–april en augustus–september

Herkennen per kenmerk: Zwarte bessen · Luchtwortels en hechtschijfjes

Lijkt op, maar is het niet

• Wilde wingerd Parthenocissus: verliest zijn blad en kleurt knalrood in de herfst. Verschil met wilde wingerd

Waarom in je tuin?

• Groenblijvend: een groene muur of schutting, het hele jaar door.
• Groeit in zon, halfschaduw en diepe schaduw, op elke grond.
• Late bloei voor insecten, bessen in de late winter voor vogels en dichte nestplaatsen.
• Klimt zonder steun: geen draden of rek nodig.
• Een prima bodembedekker onder bomen, waar weinig anders groeit.

Waar staat een klimop graag?

• Zon, halfschaduw of diepe schaduw; op een zonnige muur kan het blad in strenge winters bruin verbranden.
• Elke grond, droog of vochtig.
• Hij klimt met hechtwortels en heeft geen steun nodig. Tegen een gezonde muur met stevige voegen doet hij geen kwaad; in losse voegen of loszittend pleisterwerk werken de wortels de scheuren verder open.
• Houd hem weg van dakgoten, dakpannen, houten gevelbekleding en raamkozijnen, of knip hem daar elk jaar terug.

Licht

Zon tot schaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Droog tot nat

Grootte

20 m hoog, 3 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Hulst: Een andere inheemse groenblijver voor de schaduw. Het boomblauwtje legt in de lente zijn eitjes op hulst en in de zomer op klimop.
• Kleine maagdenpalm: Samen een groenblijvende bodembedekker onder bomen, met blauwe bloemen in de lente.
• Zomereik: Klimop in een oude eik geeft extra nestplaatsen en winterkost voor vogels.

Past goed bij, en liever niet bij

Past goed bij

• Mag klimmen in oude, grote bomen: zomereik, grove den, gewone esdoorn, zomerlinde

Hoe en wanneer plant je een klimop?

1. Plant in de herfst of het voorjaar; uit pot kan het bijna het hele jaar, behalve bij vorst of droogte.
2. Plant 30–50 cm van de muur en leg de scheuten schuin tegen de muur of tegen een stokje.
3. Het eerste jaar groeit hij traag: houd de grond vochtig tot hij geworteld is.
4. Als bodembedekker: plant om de 30–40 cm en wied tot de grond bedekt is.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna heeft hij zelden water nodig.

Bemesten

Niet nodig; wat compost als hij traag op gang komt.

Bijhouden

Knip twee keer per jaar scheuten weg rond ramen, dakgoten, dakpannen en voegen.

Bloemen en bessen

Laat de bloeiende takken bovenin staan: daar zitten de bloemen voor insecten en de bessen voor vogels.

Tip: Heb geduld: klimop slaapt het eerste jaar, kruipt het tweede jaar en springt het derde jaar. Daarna groeit hij snel.

Wanneer snoei je een klimop?

Snoeimaanden: maart–april en augustus–september.

Wanneer: In maart–april of in de nazomer (augustus–september). Kijk eerst of er vogels in nestelen: dat doen ze al vanaf maart.

Hoe:

• Houd dakgoten, ramen en voegen vrij; knip ruim terug waar hij niet mag komen.
• Scheer een klimopmuur jaarlijks bij, zodat hij niet te dik en te zwaar wordt.
• Klimop mag in een gezonde boom groeien: daar hoef je hem niet weg te snoeien.

Let op: Kijk eerst of er geen vogels broeden: merels en winterkoninkjes nestelen al vanaf maart in klimop. Draag handschoenen: het sap kan de huid irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

Stekjes van klimmende scheuten wortelen makkelijk, in de zomer of de herfst, in een potje of meteen in de grond.

Afleggen

Kruipende scheuten wortelen vanzelf: steek een gewortelde scheut uit en plant hem over.

Struikklimop

Stek je een bloeiende tak van bovenin, dan krijg je een niet-klimmend struikje dat wel bloeit en bessen draagt.

Hoe komt een klimop de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard en groenblijvend.
• De bessen rijpen in de late winter, als er weinig ander voedsel is: houtduiven, merels, lijsters en zwartkoppen eten ze graag.
• Blad dat in strenge vorst op een zonnige muur bruin wordt, groeit in de lente weer bij.

Ziektes en plagen

• Bladvlekken: Bruine tot zwarte vlekken met een gele rand, vooral in natte zomers; een bacterie. Knip aangetaste scheuten weg.
• Schildluis: Bruine schildjes op stengels en bladeren, vooral op beschutte, droge plekken. Knip de ergste scheuten weg; sluipwespen en lieveheersbeestjes doen de rest.
• Wortels in voegen: Hechtwortels in losse voegen of pleisterwerk. Knip de stengels aan de voet door, laat ze een paar weken afsterven, trek ze dan los, borstel de resten weg en herstel de voegen.

Het jaar rond

• Februari: De bessen rijpen: voedsel voor merels, lijsters en houtduiven.
• Maart: Snoeien, zolang er nog geen vogels broeden; planten.
• April: Snoeien, na controle op nesten; de laatste bessen.
• Mei: Broedseizoen: laat de klimop met rust.
• Augustus: Nazomersnoei: goten, ramen en voegen vrijmaken.
• September: Laatste snoei; de bloei begint.
• Oktober: Bloei: klimopbijen, wespen en vlinders op de bloemen.
• November: Laatste bloei; planten.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Groenblijvende bedekking voor muren, hekken en schaduwrijke hoeken; ook als bodembedekker.

Voor de natuur

Topplant: late bloei voor insecten, bessen voor vogels in de winter en dichte nestplaatsen.

Let op: De bessen en bladeren zijn giftig; het sap kan de huid irriteren.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Zweefvliegen

Open bloemen voor zweefvliegen; veel van hun larven eten bladluizen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Nachtvlinders

Nectar voor nachtvlinders, vaak uit bloemen die ’s avonds geuren.

Wist je dat?

• Klimop is geen parasiet: hij gebruikt een boom alleen als steun en schaadt een gezonde boom niet.
• De klimopbij vliegt pas in september–oktober en verzamelt bijna alleen stuifmeel van klimopbloemen.
• Citroenvlinders overwinteren vaak tussen het groenblijvende blad van klimop.
• De klimopbij, een wilde bij die bijna uitsluitend stuifmeel van klimop verzamelt, breidt zich de laatste decennia uit in België en Nederland.
• In de oudheid was klimop gewijd aan Bacchus, de god van de wijn, die vaak wordt afgebeeld met een krans van klimopbladeren.