Geel duizendblad

Hoe herken je een geel duizendblad?

Groeivorm

Rechtopstaande pol met stijve stengels tot 1,2 m, ongeveer 60 cm breed.

Blad

Fijn geveerd, grijsgroen en licht behaard, met een kruidige geur als je het kneust.

Bloem

Platte schermen van 10–15 cm, opgebouwd uit honderden kleine goudgele bloemhoofdjes, van juni tot september.

Geur

Blad en bloemen ruiken kruidig en wat scherp.

Wortels

Een vezelige wortelstok die langzaam uitbreidt, zonder te woekeren.

Bloei: juni–september · Zaaien: maart–april · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en juli–augustus

Waarom in je tuin?

• Lange bloei van juni tot september, met stevige, platte schermen die horizontale lijnen in de border brengen.
• Bijen, zweefvliegen en vlinders vinden er nectar en stuifmeel.
• Zeer droogtebestendig: na het eerste jaar is extra water zelden nodig.
• Een uitstekende snijbloem en een van de beste droogbloemen: de gele kleur blijft lang goed.
• Ook in de winter mooi: de droge schermen blijven rechtop staan.

Waar staat een geel duizendblad graag?

• Volle zon: in de schaduw worden de stengels lang en slap.
• Arme, goed doorlatende zand-, leem- of kleigrond; zuur, neutraal of kalkrijk. Te rijke grond geeft slappe stengels.
• Droog tot gewoon vochtig; op zware klei alleen als het water in de winter goed wegloopt.
• Mooi in het midden of achteraan in een zonnige border, in een grindtuin of in een prairieborder.
• Reken op 45–60 cm tussen de planten.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

1,2 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Salie: Paarsblauwe aren naast de platte gele schermen: een klassiek contrast.
• Kattenkruid: Een zachte blauwe wolk voor dezelfde droge, zonnige plek.
• Siergrassen: Luchtige halmen naast de stevige schermen, ook in de winter.
• Kruisdistel: Staalblauwe bolletjes die ook droogte verdragen en mooi drogen.
• Rode zonnehoed: Roze schijven naast de gele schermen, voor bijen en vlinders.

Hoe en wanneer plant je een geel duizendblad?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet nat is.
2. Graaf een plantgat iets groter dan de pot; meng op zware grond wat grof zand of grind door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 45–60 cm afstand; in een groepje van drie komt hij het best tot zijn recht.
5. Geef bij het planten water en de eerste weken bij droogte, daarna nog maar zelden.
6. Doe geen mest of compost in het plantgat; een mulch van grind houdt de voet droog.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte. Daarna alleen bij lange, hete droogte.

Bemesten

Niet nodig: mest maakt de stengels slap.

Uitgebloeide bloemen

Knip verwelkte schermen af tot op een blad of zijknop voor een nabloei, of laat de laatste staan voor de winter.

Steun

Op een winderige plek of op rijkere grond kan een lage steunring nodig zijn.

Scheuren

Om de drie à vier jaar in het voorjaar, om de pol jong en bloeiend te houden.

Tip: Plant hem in volle zon op arme, goed doorlatende grond en geef geen mest: zo blijven de stengels stevig. Snijd de schermen om te drogen als ze volledig open zijn en hang ze ondersteboven op een droge, donkere plek.

Wanneer snoei je een geel duizendblad?

Snoeimaanden: maart en juli–augustus.

Wanneer: In juli–augustus uitgebloeide schermen afknippen, en in maart de oude stengels van vorig jaar.

Hoe:

• Knip in de zomer verwelkte schermen af tot net boven een blad of zijknop: er volgen vaak nog nieuwe bloemen.
• Laat de laatste schermen in de herfst staan: ze zijn mooi in de winter.
• Knip in maart alle oude stengels af tot net boven het nieuwe blad aan de voet.
• Snijd voor de vaas of om te drogen als de schermen volledig open en stevig zijn.

Let op: Draag handschoenen als je een gevoelige huid hebt: het sap kan irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

Om de drie à vier jaar in maart–april. Steek de pol in stukken met elk enkele scheuten en wortels en plant ze meteen opnieuw.

Zaaien

In maart–april binnen, in een warme kamer. Dek het fijne zaad niet af, want het kiemt in het licht. De planten bloeien meestal pas vanaf het tweede jaar goed.

Stekken

In het voorjaar stekken van jonge scheuten aan de voet, in zanderige stekgrond.

Hoe komt een geel duizendblad de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Winterhard tot ongeveer −30 °C: in België is bescherming niet nodig.
• Natte, zware grond in de winter verdraagt hij slecht; zorg voor een goede afwatering.
• Laat de droge schermen tot maart staan: ze zijn mooi met rijp erop.

Ziektes en plagen

• Omvallende stengels: Te rijke grond, te veel water of te weinig zon. Geef geen mest, zet hem zonniger of gebruik een steunring.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral bij droogte in de late zomer. Laat ruimte rond de plant en knip aangetast blad weg.
• Bladluis: Op de jonge stengels en knoppen. Spuit ze weg met water; lieveheersbeestjes en zweefvliegen helpen mee.
• Wegrotten: In natte winters kan de pol rotten. Plant op een hogere, beter doorlatende plek.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels afknippen tot net boven het nieuwe blad. Scheuren. Binnen zaaien.
• April: Planten. Binnen zaaien.
• Mei: Planten. Eventueel een steunring plaatsen.
• Juni: Begin van de bloei. Schermen snijden voor de vaas.
• Juli: Bloei. Uitgebloeide schermen afknippen voor een nabloei.
• Augustus: Bloei. Schermen plukken om te drogen. Uitgebloeide schermen afknippen.
• September: Laatste bloemen. Planten.
• Oktober: Planten. De laatste schermen laten staan.
• December: Rust. De droge schermen sieren de tuin.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Geel duizendblad en wilde bertram zijn licht giftig: opeten geeft braken en diarree, bij kinderen en ook bij honden, katten en paarden. Wilde bertram heet zo omdat hij vroeger als niespoeder gebruikt werd: snuif of eet er niets van. Het blad en het sap kunnen bij gevoelige mensen huiduitslag geven, soms erger in de zon: draag handschoenen als je veel snoeit of scheurt. Het zijn geen keukenkruiden: gebruik ze niet in thee of salade. Plant ze niet in of naast een weide en gooi snoeiafval niet bij het voer. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Het geslacht is genoemd naar de Griekse held Achilles.
• Wat één grote bloem lijkt, zijn eigenlijk honderden kleine bloemhoofdjes dicht naast elkaar.
• De soortnaam filipendulina verwijst naar het geveerde blad, dat doet denken aan dat van Filipendula, zoals de moerasspirea.