Adiantum

Hoe herken je een adiantum?

Groeivorm

Losse, waaiervormige pol van 40–50 cm hoog en even breed, die langzaam uitbreidt met een kruipende wortelstok.

Blad

De bladsteel splitst zich in twee armen met zijtakjes, zodat het blad een waaier of hoefijzer vormt. De blaadjes zijn klein, waaiervormig tot langwerpig en lichtgroen.

Stelen

Dun, glanzend zwart tot donker purperbruin: een opvallend contrast met het frisse groen.

Sporen

Onder de omgeslagen rand van de blaadjes, in de zomer.

Seizoen

Bladverliezend: in de herfst kleurt het blad geelbruin en sterft het af; in april–mei loopt hij weer uit.

Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een van de fijnste en sierlijkste varens: luchtig blad op zwarte stelen.
• Volledig winterhard, ondanks zijn tere uiterlijk.
• Brengt licht en beweging in een donkere, schaduwrijke hoek.
• Vormt langzaam een brede pol zonder te woekeren.
• Mooi tussen hosta’s, elfenbloemen en andere schaduwplanten, en in een grote pot op een schaduwrijk terras.
• Weinig werk: enkel in het voorjaar het oude blad wegknippen.

Waar staat een adiantum graag?

• Halfschaduw tot schaduw; ochtendzon kan, maar middagzon verschroeit het fijne blad.
• Humusrijke, losse grond: zand of leem met veel bladcompost, zuur tot neutraal.
• Gelijkmatig vochtig, maar goed doorlatend: hij houdt niet van natte voeten en evenmin van uitdroging.
• Beschut tegen wind, want die breekt de stelen en droogt het blad uit.
• Plant op 40–50 cm afstand; in een groepje van drie wordt het een luchtige wolk van blad.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,5 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Grote, brede bladeren als contrast met het fijne varenblad.
• Elfenbloem: Een lage bodembedekker voor de schaduw, met fijne bloempjes in april.
• Gebroken hartje: Bloeit in het voorjaar, als de varen nog laag is.
• Lievevrouwebedstro: Een lage, groene bodembedekker met witte sterbloempjes in mei.
• Japanse anemoon: Bloeit in de nazomer en de herfst tussen het luchtige varenblad.

Hoe en wanneer plant je een adiantum?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er bladcompost of goed verteerde compost door.
3. Zet de wortelstok vlak onder het oppervlak, even diep als in de pot, en bedek het hart niet.
4. Druk licht aan en geef meteen grondig water.
5. Mulch met 3–5 cm bladcompost, zodat de grond koel en vochtig blijft.

Verzorgen

Water

Bij droogte royaal gieten, zeker het eerste jaar en in een pot. Uitdroging geeft bruin, verschrompeld blad.

Bemesten

Weinig nodig. In april een laagje compost of bladaarde volstaat.

Mulchen

Elk voorjaar bladcompost rond de voet; laat afgevallen bladeren in de herfst gewoon liggen.

Oud blad

Knip het afgestorven blad in maart weg, voor de nieuwe bladeren verschijnen.

In pot

Gebruik een brede pot met een gat in de bodem en humusrijke potgrond; zet hem in de schaduw en geef in de zomer vaak water.

Tip: Laat in de herfst het afgevallen blad van bomen rond de varen liggen: het houdt de grond vochtig en humusrijk, net zoals in het bos waar hij vandaan komt.

Wanneer snoei je een adiantum?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe bladeren opkomen. Verder hoeft hij niet gesnoeid te worden.

Hoe:

• Knip alle afgestorven bladeren net boven de grond weg.
• Werk voorzichtig: de nieuwe, opgerolde bladeren zitten vlak onder het oppervlak en breken makkelijk.
• Laat het dode blad in de herfst liggen als winterdek en ruim het pas in maart op.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april, net bij het uitlopen: steek een stuk van de wortelstok met enkele knoppen en wortels af en plant het meteen opnieuw.

Sporen

In de zomer rijpe sporen verzamelen en op vochtige, steriele zaaigrond strooien. Afdekken en licht, maar uit de zon zetten. Het gaat traag, maar het lukt.

Hoe komt een adiantum de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de herfst af; de wortelstok overwintert veilig onder de grond.
• Een laag afgevallen bladeren beschermt de wortelstok en de jonge bladeren tegen late vorst.
• In een pot: zet de pot beschut tegen een muur en houd de grond licht vochtig.

Ziektes en plagen

• Bruin, verdroogd blad: Te veel zon, wind of droogte. Geef water, mulch en kies een schaduwrijkere, beschutte plek.
• Slakken: Ze kunnen in het voorjaar de jonge bladeren aanvreten. Raap ze ’s avonds weg of leg een plankje neer waaronder ze schuilen.
• Nachtvorst: Late vorst in april–mei kan de jonge bladeren doen bevriezen. Dek af met vlies; meestal loopt hij opnieuw uit.
• Wortelrot: In natte, zware grond rot de wortelstok. Plant in losse, goed doorlatende grond met veel bladcompost.

Het jaar rond

• Maart: Afgestorven blad wegknippen. Planten of scheuren.
• April: De nieuwe bladeren ontrollen zich. Bladcompost strooien. Opletten voor slakken en nachtvorst.
• Mei: Planten. Water geven bij droogte.
• Juni: Het blad is volgroeid. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte, vooral planten in een pot.
• Augustus: Rijpe sporen verzamelen om te zaaien.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Het blad kleurt geelbruin.
• November: Afgestorven blad laten liggen als winterdek.

Wist je dat?

• De naam Adiantum komt van een Grieks woord voor ‘niet nat te maken’: water parelt van het blad af.
• Pedatum betekent ‘voetvormig’ en verwijst naar het blad, dat zich vertakt als een vogelpoot.
• De gelijkaardige varen van de westkust van Noord-Amerika wordt tegenwoordig als een aparte soort gezien, Adiantum aleuticum.