Elfenbloem

Hoe herken je een elfenbloem?

Groeivorm

Compacte, langzaam groeiende pol van 20–30 cm hoog en ongeveer 30 cm breed.

Blad

Twee- tot driemaal drietallig samengesteld, met hartvormige blaadjes en een fijn getande rand; bij het uitlopen vaak bronsrood.

Bloem

Grote, gespoorde bloemen van 2–4 cm, in losse trosjes op dunne steeltjes, in april–mei.

Kleur

Wit, roze, lila of purper, vaak tweekleurig met lichtere sporen.

Wortels

Een korte, houtige wortelstok die langzaam uitbreidt; hij woekert niet.

Bloei: april–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: februari

Waarom in je tuin?

• Sierlijke, bijzondere bloemen in het voorjaar, in een schaduwhoek waar weinig anders zo fijn bloeit.
• Mooi blad van voorjaar tot herfst: bronsachtig bij het uitlopen, later frisgroen.
• Lang levend en sterk: eenmaal ingegroeid kan hij jaren blijven staan zonder veel werk.
• Vormt na enkele jaren een dichte pol die de grond onder struiken bedekt.
• Slakken laten het blad meestal met rust.

Waar staat een elfenbloem graag?

• Halfschaduw of lichte schaduw, bijvoorbeeld onder struiken of bladverliezende bomen; geen felle middagzon.
• Humusrijke leem- of kleigrond, licht zuur tot neutraal, rijk aan bladaarde.
• Normaal vochtig: de grond mag niet uitdrogen, maar ook niet lang nat blijven.
• Plant op 25–30 cm afstand, in kleine groepjes voor een gesloten tapijt.
• Beschut tegen koude wind en late vorst, die de jonge bladeren en bloemen kunnen beschadigen.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,3 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Varens: Hetzelfde koele, humusrijke plekje; ze lopen uit als de elfenbloem bloeit.
• Nieskruid: Bloeit vroeger in het voorjaar en houdt van dezelfde halfschaduw.
• Longkruid: Blauwe en roze voorjaarsbloemen en gevlekt blad ernaast.
• Hosta: Grote zomerbladeren naast het fijne blad van de elfenbloem.
• Sneeuwklokje: Bloeit eerder, net als je het oude blad hebt weggeknipt.

Hoe en wanneer plant je een elfenbloem?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond vochtig en niet bevroren is.
2. Maak de grond goed los en meng er flink wat bladcompost of tuincompost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de wortelstok net onder het oppervlak.
4. Houd 25–30 cm afstand; reken op 9–12 planten per m² voor een tapijt.
5. Giet goed aan en houd de grond het eerste jaar vochtig.
6. Leg een laag bladcompost rond de planten om de grond koel en vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte. Ook later water geven in droge zomers: deze soort verdraagt droogte slechter dan andere elfenbloemen.

Bemesten

In maart een laagje compost of bladaarde; meer is niet nodig.

Mulchen

Laat in de herfst gevallen boombladeren tussen de planten liggen of leg zelf bladcompost: zo boots je de bosbodem na.

Oud blad

Knip het oude blad eind februari weg, zodat de bloemen in april goed zichtbaar zijn.

Geduld

Hij groeit traag: reken op enkele jaren voor een volle pol.

Tip: Knip eind februari al het oude blad weg: dan staan de bloemen in april vrij boven de grond en zie je ze ten volle.

Wanneer snoei je een elfenbloem?

Snoeimaanden: februari.

Wanneer: Eind februari, voor de bloemstengels verschijnen. Verder hoeft er niet gesnoeid te worden.

Hoe:

• Knip al het oude, verdorde blad vlak boven de grond weg.
• Werk voorzichtig: de nieuwe bloemstengels en bladeren zitten al klaar aan de voet en breken snel.
• Ben je te laat en zie je de bloemknoppen al, knip dan blad per blad en spaar de jonge scheuten.
• Uitgebloeide bloemen hoef je niet weg te knippen.

Let op: Wacht niet tot april: dan knip je makkelijk de jonge bloemstengels mee weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

Eind augustus–september of vroeg in het voorjaar: graaf de pol op, snijd de wortelstok in stukken met elk een paar knoppen en plant ze meteen terug. Houd ze goed vochtig.

Zaaien

Vers zaad meteen na het rijpen, in juni, in een pot met bladaarde zaaien en buiten laten staan. Het kiemt traag, vaak pas het volgende voorjaar, en de zaailingen lijken niet altijd op de ouder.

Hoe komt een elfenbloem de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft af of blijft bruin aan de plant; laat het tot eind februari staan als natuurlijke bescherming.
• Een late nachtvorst in april kan jonge bladeren en bloemen beschadigen. Dek ze bij strenge vorst af met vliesdoek.
• In een pot: zet hem beschut in de schaduw en houd de potgrond licht vochtig.

Ziektes en plagen

• Taxuskever: Halvemaanvormige vraatranden in het blad en kwijnende planten, doordat de larven aan de wortels vreten. Raap de kevers ’s avonds met een zaklamp en zet in de zomer aaltjes in tegen de larven.
• Bruine bladranden: Droogte of te veel zon. Geef water en mulch, en zorg voor meer schaduw.
• Vorstschade: Zwarte, verschrompelde jonge bladeren na een late nachtvorst. Knip ze weg; er komen nieuwe bladeren.
• Trage groei: Normaal voor deze soort, maar droge, arme of kalkrijke grond remt hem extra. Geef bladcompost en water bij droogte.

Het jaar rond

• Februari: Oud blad wegknippen.
• Maart: Planten. Compost geven.
• April: Bloei. Bij late vorst afdekken. Planten.
• Mei: Bloei. Water geven bij droogte.
• Juni: Zaad oogsten en meteen zaaien. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte. Mulch aanvullen.
• Augustus: Water geven bij droogte. Scheuren kan vanaf eind augustus.
• September: Scheuren en planten.
• Oktober: Planten. Gevallen boombladeren laten liggen.
• November: Rust. Het blad verkleurt en sterft af.

Wist je dat?

• Elfenbloemen horen bij de berberisfamilie en zijn dus familie van de zuurbes en de mahonia.
• In het Engels heet hij ook ‘bishop’s hat’, omdat de bloem op een bisschopsmuts lijkt.
• De zaden hebben een vetrijk aanhangsel dat mieren aantrekt: zij slepen de zaden mee en verspreiden zo de plant.