Amsonia

Hoe herken je een amsonia?

Groeivorm

Ronde, bossige pol van 80–90 cm hoog en even breed, met veel rechtopgaande stengels; oogt als een kleine struik.

Blad

Heel smal en draadvormig, tot 8 cm lang, dicht langs de stengels; frisgroen, in de herfst goudgeel tot oranjegeel.

Bloem

Kleine, lichtblauwe sterretjes van ongeveer 1,5 cm in losse trosjes aan de stengeltoppen, in mei–juni.

Vrucht

Slanke, smalle kokervruchten die rechtop aan de stengeltoppen staan.

Wortels

Diep en taai: daardoor droogtebestendig, maar een oude pol is moeilijk te delen.

Melksap

Gebroken stengels geven wit melksap af dat de huid kan irriteren.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en juni

Waarom in je tuin?

• Spectaculaire goudgele herfstkleur, een van de mooiste van alle vaste planten.
• Het fijne, verenachtige blad geeft de hele zomer een zachte textuur, als een kleine struik.
• Lichtblauwe sterbloemen in mei–juni, waar bijen op afkomen.
• Droogtebestendig en langlevend: eenmaal gevestigd heb je er bijna geen werk meer aan.
• Weinig last van slakken en andere plagen.

Waar staat een amsonia graag?

• Volle zon geeft de dichtste pol en de mooiste herfstkleur; halfschaduw kan, maar dan wordt hij losser.
• Zand, leem of klei, zuur tot neutraal: hij is niet veeleisend, als de grond maar niet drassig is.
• Droog tot normaal vochtig; eenmaal gevestigd verdraagt hij droogte goed.
• Reken op 80–90 cm ruimte per plant, als solitair of in een groep.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,9 m hoog, 0,9 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Zonnehoed: Roze en paarse zomerbloemen naast het fijne groen.
• Herfstaster: Paars en blauw naast de goudgele herfstkleur.
• Hoog vetkruid: Brede, roodbruine bloemschermen die in de herfst mooi afsteken tegen het fijne blad.
• Vingergras: Een siergras met dezelfde prairiesfeer en ook een warme herfstkleur.
• Kattenkruid: Een lage, blauwe rand vooraan, ook droogtebestendig.

Hoe en wanneer plant je een amsonia?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en maak de grond diep los.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Hou 80–90 cm afstand: een jonge plant oogt klein, maar groeit in enkele jaren flink uit.
5. Geef meteen goed water en het eerste seizoen regelmatig bij droogte.
6. Een dunne laag compost of houtsnippers als mulch houdt onkruid weg terwijl hij aanslaat.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte. Daarna alleen bij een uitzonderlijk lange droogte.

Bemesten

Niet nodig: te rijke grond maakt de stengels slap.

Geduld

Hij groeit de eerste 2–3 jaar traag en wordt daarna elk jaar mooier.

Steun

In de zon meestal niet nodig. In halfschaduw kun je hem na de bloei een derde inkorten zodat hij compact blijft.

Verplanten

Liever niet: laat hem ongestoord staan.

Tip: Plant hem waar de lage herfstzon erdoor schijnt: dan licht het goudgele blad op als een vlam. Geef hem 2–3 jaar tijd; daarna is hij jarenlang een van de mooiste planten van je tuin.

Wanneer snoei je een amsonia?

Snoeimaanden: maart en juni.

Wanneer: De gewone snoei is in maart: dan knip je de oude stengels weg, voor de nieuwe scheuten uitlopen. Wordt hij te los, dan kun je hem in juni, na de bloei, met een derde inkorten.

Hoe:

• Laat de stengels in de herfst staan: zo geniet je ten volle van de goudgele herfstkleur.
• Knip in maart alles af tot 5–10 cm boven de grond.
• Een snoei na de bloei kost geen herfstkleur: de plant loopt opnieuw uit en blijft compacter.
• Draag handschoenen tegen het melksap.

Let op: Het witte melksap kan de huid irriteren: draag handschoenen en wrijf niet in je ogen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april een pol opgraven en met een scherpe spade in stukken verdelen. Jonge pollen gaan makkelijker dan oude, taaie pollen.

Stekken

In mei–juni stekken van 8–10 cm van jonge scheuten nemen en in vochtige stekgrond zetten. Draag handschoenen tegen het melksap.

Zaaien

Zaai in de herfst in een pot die buiten blijft staan: het zaad heeft een koude periode nodig. Zaailingen groeien traag.

Hoe komt een amsonia de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Laat de stengels tot maart staan: ook als het blad gevallen is, geven ze structuur.
• In een grote pot kan het, maar zorg voor goede afwatering en zet hem in de winter tegen een muur.

Ziektes en plagen

• Uitzakken: In te veel schaduw of te rijke grond valt de pol open. Zet hem zonniger, mest niet en knip hem na de bloei een derde in.
• Trage start: Het eerste jaar lijkt hij weinig te doen. Dat is normaal: hij steekt zijn energie eerst in de wortels.
• Huidirritatie: Een rode, jeukende huid na het snoeien, door het melksap. Draag handschoenen en lange mouwen.
• Wortelrot: In drassige grond rot de pol in de winter weg. Plant op een plek die niet onder water komt te staan.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels wegknippen. Planten.
• April: Planten of delen. De nieuwe scheuten lopen uit.
• Mei: Begin van de bloei. Stekken nemen.
• Juni: Bloei. Daarna eventueel een derde inkorten.
• Juli: Jonge planten water geven bij droogte.
• September: Planten.
• Oktober: Goudgele herfstkleur. Planten.
• November: Herfstkleur. Stengels laten staan.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Het witte melksap van de amsonia is giftig en irriteert huid en ogen; opeten geeft braken, buikpijn en diarree. De plant hoort bij dezelfde familie als de oleander en de maagdenpalm. Draag handschoenen bij het terugknippen in de herfst en bij het scheuren, wrijf niet in je ogen en was daarna je handen. Houd kinderen en dieren die aan planten knabbelen, zoals katten, honden en konijnen, uit de buurt, en gooi het snoeiafval niet in een ren of weide. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Amsonia hoort bij de maagdenpalmfamilie, net als de maagdenpalm en de oleander: vandaar het melksap.
• De soortnaam eert Leslie Hubricht, de Amerikaanse natuuronderzoeker die de plant in de jaren 1940 verzamelde.
• In het wild komt hij alleen voor in een klein gebied: de Ouachita Mountains in Arkansas en Oklahoma.