Amsonia

Hoe herken je een amsonia?

Groeivorm

Stevige pol van rechtopgaande stengels, 60–80 cm hoog en even breed.

Blad

Lancetvormig, 7–12 cm lang, glanzend middengroen en verspreid langs de stengels; in de herfst goudgeel.

Bloem

Lichtblauwe sterretjes van ongeveer 1,5 cm in trossen aan de stengeltoppen, in mei–juni.

Vrucht

Slanke, smalle kokervruchten die in de zomer rijpen.

Wortels

Diep en taai; een oude pol is lastig te delen.

Melksap

Gebroken stengels geven wit melksap af dat de huid kan irriteren.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en juni

Waarom in je tuin?

• Lichtblauwe sterbloemen in mei–juni, een zachte kleur die in de vroege zomer weinig voorkomt.
• Goudgele herfstkleur, zeker op een zonnige plek.
• Bijen bezoeken de bloemen.
• Een stevige, nette pol die in de zon zelden omvalt.
• Langlevend en weinig gevoelig voor ziekten en plagen.

Waar staat een amsonia graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon blijft hij compacter en kleurt hij mooier in de herfst.
• Leem- of kleigrond, zuur tot neutraal en liefst humusrijk.
• Normaal vochtig: niet uitdrogend en niet drassig. Hij verdraagt minder droogte dan Amsonia hubrichtii.
• Reken op 70–80 cm tussen de planten.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,8 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Pioen: Bloeit in dezelfde periode en is ook een langlevende plant die ongestoord wil staan.
• Vrouwenmantel: Limoengele schuimbloemen vooraan, mooi naast het lichtblauw.
• Ooievaarsbek: Een losse onderbeplanting die lang doorbloeit.
• Herfstaster: Paarse bloemen naast het goudgele herfstblad.
• Pijpenstrootje: Een siergras dat in de herfst ook goudgeel kleurt.

Hoe en wanneer plant je een amsonia?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot en meng er wat compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Hou 70–80 cm afstand; in een groep van drie of vijf komt hij het best tot zijn recht.
5. Geef meteen een flinke gieter water en hou de grond het eerste seizoen vochtig.
6. Leg een laag compost of bladaarde als mulch rond de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig; daarna in droge zomers af en toe een flinke gieter.

Bemesten

In maart een laagje compost volstaat; te veel mest maakt de stengels slap.

Mulchen

Een laag compost of bladaarde houdt de grond in de zomer vochtig.

Steun

In de zon zelden nodig. In halfschaduw kan hij openvallen: knip hem dan na de bloei een derde in.

Verplanten

Liever niet: hoe ouder de pol, hoe mooier.

Tip: Plant hem in een groep van drie of vijf: één plant valt nauwelijks op, maar een groep vormt in mei een zachtblauwe wolk en in oktober een goudgele vlek. Snoei pas in maart, dan geniet je ten volle van de herfstkleur.

Wanneer snoei je een amsonia?

Snoeimaanden: maart en juni.

Wanneer: Knip de oude stengels in maart weg, voor de nieuwe scheuten uitlopen. Wil je een compactere plant, dan kun je hem in juni, na de bloei, met een derde inkorten.

Hoe:

• Laat de stengels in de herfst staan voor de goudgele herfstkleur.
• Knip in maart alles af tot 5–10 cm boven de grond.
• Een snoei na de bloei kost geen herfstkleur: de plant loopt opnieuw uit.
• Draag handschoenen tegen het melksap.

Let op: Het witte melksap kan de huid irriteren: draag handschoenen en wrijf niet in je ogen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april een pol opgraven en met een scherpe spade in stukken verdelen, elk met knoppen en wortels.

Stekken

In mei–juni stekken van 8–10 cm van jonge scheuten nemen en in vochtige stekgrond zetten. Draag handschoenen.

Zaaien

Zaai in de herfst in een pot die buiten blijft staan: het zaad heeft een koude periode nodig om te kiemen.

Hoe komt een amsonia de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Laat de stengels tot maart staan: ze geven structuur en beschermen de voet.
• In een grote pot kan het; zet de pot in de winter tegen een muur en zorg voor goede afwatering.

Ziektes en plagen

• Openvallen: In te veel schaduw of te rijke grond valt de pol open. Zet hem zonniger, mest minder en knip hem na de bloei een derde in.
• Trage start: Het eerste jaar groeit hij weinig. Dat is normaal: na 2–3 jaar is hij volgroeid.
• Droogte: Bij lange droogte vergelen de onderste bladeren en hangt de plant. Geef ruim water en mulch de grond.
• Huidirritatie: Een rode, jeukende huid na het snoeien, door het melksap. Draag handschoenen en lange mouwen.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels wegknippen. Compost geven. Planten.
• April: Planten of delen.
• Mei: Begin van de bloei. Stekken nemen.
• Juni: Bloei. Daarna eventueel een derde inkorten.
• Juli: Water geven bij droogte.
• September: Planten.
• Oktober: Goudgele herfstkleur. Planten.
• November: Stengels laten staan tot maart.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Het witte melksap van de amsonia is giftig en irriteert huid en ogen; opeten geeft braken, buikpijn en diarree. De plant hoort bij dezelfde familie als de oleander en de maagdenpalm. Draag handschoenen bij het terugknippen in de herfst en bij het scheuren, wrijf niet in je ogen en was daarna je handen. Houd kinderen en dieren die aan planten knabbelen, zoals katten, honden en konijnen, uit de buurt, en gooi het snoeiafval niet in een ren of weide. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De geslachtsnaam eert Charles Amson, een 18de-eeuwse arts uit Virginia.
• De soortnaam verwijst naar Jacobus Theodorus Tabernaemontanus, een Duitse plantkundige en arts uit de 16de eeuw.
• Hij hoort bij de maagdenpalmfamilie, waarvoor het witte melksap typisch is.