Duitse pijp

Hoe herken je een Duitse pijp?

Groeivorm

Houtige, windende klimmer (draait om steunen heen), 6–8 m hoog en tot 4 m breed; verliest zijn blad in de herfst.

Blad

Groot, hartvormig, 10–30 cm, zachtgroen en dakpansgewijs overlappend; geel in de herfst.

Bloem

Gebogen pijpvormige bloemen van 3–4 cm, geelgroen met een bruinpaars mondje, verstopt onder het blad. Van mei tot juli.

Steun

Windt rond draden, touwen en latten; de stengels worden dik en zwaar en vragen een stevige steun.

Wortels

Krachtig wortelstelsel dat een diepe, humusrijke plantplaats waardeert.

Bloei: mei–juli · Planten: maart–april en oktober · Snoeien: februari–maart

Waarom in je tuin?

• Enorme hartvormige bladeren geven een weelderig, junglegroen scherm in halfschaduw of zon.
• Groeit snel tot ongeveer 8 m hoog: ideaal voor een pergola, prieel of hoge muur.
• Volledig winterhard tot ongeveer −25 °C en tevreden met gewone tuingrond.
• Merkwaardige pijpvormige bloemen: een gespreksonderwerp in de tuin.
• De dichte bladerwand biedt privacy en schaduw in de zomer.

Waar staat een Duitse pijp graag?

• Halfschaduw tot schaduw is goed; ook in zon, als de grond vochtig blijft.
• Humusrijke, vochthoudende grond: zand, leem of klei, van zuur tot kalkrijk; normaal tot vochtig.
• Beschut tegen harde wind, die de grote bladeren scheurt.
• Geef hem een stevige steun: een pergola, spandraden of een sterk klimrek van 3–4 m breed.
• Plant minstens 50 cm van een muur of schutting.

Licht

Zon, halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

8 m hoog, 4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Hosta: Grote bladeren aan de voet, in dezelfde halfschaduw.
• Varens: Een frisse, groene onderbeplanting voor de schaduw onder de klimmer.
• Japanse anemoon: Bloeit in de late zomer onder de oprijzende bladerwand.
• Vrouwenmantel: Een zachte, gele bloemenrand vooraan.

Hoe en wanneer plant je een Duitse pijp?

Planten in maart–april en oktober.

1. Plant in maart–april of in oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, 30–40 cm van de muur, en leid de stengels naar de steun.
4. Bind de stengels los vast aan draden of latten tot ze zelf rond de steun winden.
5. Geef meteen een flinke gieter water, ook als het regent.
6. Leg een laag mulch van bladcompost, 5 cm dik, rond de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte, daarna alleen in lange droge periodes; geef dan een flinke beurt aan de voet.

Bemesten

In maart compost of organische mest rond de voet.

Mulchen

Een laag bladcompost houdt de voet koel en vochtig.

Steun

Controleer elk jaar of de steun stevig is: de plant wordt zwaar.

Opleiden

Leid jonge scheuten in het begin naar de steun; daarna windt hij zelf.

Tip: Wil je de vreemde pijpvormige bloemen zien? Til in mei–juni voorzichtig het blad op: ze zitten er verstopt tussen. Zorg vanaf het begin voor een stevige steun, dat voorkomt later problemen.

Wanneer snoei je een Duitse pijp?

Snoeimaanden: februari–maart.

Wanneer: In februari–maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen. Hij verdraagt een stevige snoei.

Hoe:

• Knip dode, dunne en beschadigde takken weg.
• Kort te lange of woekerende scheuten in tot de gewenste vorm.
• Wil je hem verjongen? Knip enkele oude stengels terug tot ongeveer 1 m boven de grond; hij loopt weer uit.
• Dun af, zodat er licht en lucht tussen de bladeren komt.

Let op: Draag handschoenen: alle delen zijn giftig. Laat snoeiafval niet slingeren waar kinderen of dieren erbij kunnen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfhoutige stekken

Juli–augustus: stekken van 15 cm met 2–3 knopen in zandige potgrond onder plastic, warm en licht. Wortelen gaat langzaam.

Afleggen

Maart–april: leg een lange stengel in de grond en pin hem vast; na een jaar loskoppelen en verplanten.

Hoe komt een Duitse pijp de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −25 °C: ook in strenge Belgische winters geen bescherming nodig.
• Hij verliest zijn blad in de herfst en loopt in april weer uit. De gevallen bladeren zijn nuttige mulch.
• Jonge planten krijgen de eerste winters een dikke mulchlaag rond de voet.
• Late nachtvorst in april kan jonge scheuten verschroeien: dek ze af met tuinvlies als er een koude nacht wordt voorspeld.

Ziektes en plagen

• Geen bloemen: Jonge planten bloeien pas na enkele jaren en de bloemen zitten verstopt onder het blad. Geduld en een plek in halfschaduw of zon helpen.
• Slakken: Jonge scheuten worden in april aangevreten. Verzamel slakken ’s avonds of leg vallen.
• Bladluis en spint: Op jonge scheuten bij droogte en hitte. Afspuiten met water en aan de voet water geven.
• Verbrande of gescheurde bladeren: Door harde wind of droogte op een zonnige plek. Zorg voor beschutting en gelijkmatig water.

Het jaar rond

• Januari: Rust. Steun en bindingen controleren.
• Februari: Snoeien voor het uitlopen.
• Maart: Snoei afronden. Compost geven. Planten.
• April: Planten. Mulch aanbrengen. Letten op slakken en late vorst.
• Mei: Begin van de bloei, onder het blad. Scheuten leiden.
• Juni: Bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Bloei. Halfhoutige stekken nemen.
• Augustus: Stekken nemen. Water geven bij droogte.
• September: Het blad begint te verkleuren.
• Oktober: Planten. Herfstkleur geel. Gevallen blad als mulch laten liggen.
• November: Bladval. Steun controleren.
• December: Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de Duitse pijp zijn giftig: ze bevatten aristolochiazuren, die de nieren blijvend beschadigen en kanker kunnen veroorzaken, ook in kleine hoeveelheden die je lange tijd binnenkrijgt. Verwante soorten werden vroeger als geneeskruid gebruikt, en kruidenmiddelen met aristolochia hebben ernstige nierziekten veroorzaakt; ze zijn daarom verboden. Maak er nooit thee, kruidenmiddeltjes of iets anders van om in te nemen, en eet er niets van. Houd kinderen en huisdieren weg van de plant en de pijpvormige bloemen, en draag handschoenen bij het snoeien. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• De bloemen zijn kleine kerkers: een vlieg wordt aangelokt, glijdt in de buis en zit vast tussen haartjes tot de bloem is bestoven en hem weer laat gaan.
• In Noord-Amerika is de plant voedsel voor de rupsen van een zwaluwstaartvlinder (Battus philenor).
• De naam komt van de vorm van de bloem, die op een ouderwetse, gebogen pijp lijkt: in het Engels ‘Dutchman’s pipe’.