Cephalanthus

Hoe herken je een cephalanthus?

Groeivorm

Losse, ronde struik van ongeveer 2 m hoog en breed, met rechtopgaande en wat uitwaaierende takken.

Blad

Eirond tot lancetvormig, 7–15 cm, glanzend donkergroen; tegenoverstaand of met drie in een krans. Loopt laat uit, vaak pas in mei. Bladverliezend.

Bloem

Bolronde hoofdjes van 2,5–4 cm vol kleine, witte tot roomwitte buisbloempjes met uitstekende stijlen, in juli–augustus.

Geur

Zoet en licht; het sterkst op warme zomerdagen.

Vrucht

Harde, bolronde bruine vruchtbolletjes, opgebouwd uit kleine nootjes, die tot in de winter blijven hangen.

Bloei: juli–augustus · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Groeit op natte grond en aan de vijverrand, waar weinig struiken het uithouden.
• Opvallende, witte bolletjesbloemen in juli–augustus, die op speldenkussens lijken.
• Een echte vlindermagneet; ook bijen en hommels komen graag op de geurende bloemen af.
• De bruine, bolronde vruchtjes blijven tot in de winter aan de takken.
• Zeer winterhard en makkelijk: één snoeibeurt in maart volstaat.

Waar staat een cephalanthus graag?

• Zon of halfschaduw; in de volle zon bloeit hij het rijkst.
• Humusrijke grond: zand, leem, klei of veen, zuur tot neutraal. Kalkrijke grond liever vermijden.
• Vochtig tot nat: aan een vijverrand, in een greppel of op een plek waar het water blijft staan. Hij kan met de voet in ondiep water staan.
• Uitdroging verdraagt hij slecht: kies geen droge, zonnige zandgrond zonder extra water.
• Reken op 1,5–2 m ruimte per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem, klei of veen

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal of nat

Grootte

2 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Kattenstaart: Paarsroze bloeiaren in dezelfde zomer, op dezelfde natte grond.
• Koninginnekruid: Roze schermen voor vlinders aan de waterkant.
• Moerasspirea: Romige, geurende pluimen op vochtige grond.
• Witte kornoelje: Rode wintertakken die de kale struik in de winter gezelschap houden.

Hoe en wanneer plant je een cephalanthus?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er compost of bladaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot; aan een vijver kan de voet op de oeverrand of in ondiep water staan.
4. Druk de grond goed aan en geef ruim water, ook op natte grond, zodat de aarde rond de wortels sluit.
5. Mulch met bladcompost om de grond vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Op een vochtige plek is extra water zelden nodig. Op gewone tuingrond in droge zomers ruim water geven.

Bemesten

In maart, na de snoei, wat compost of organische mest. Niet bemesten vlak bij een vijver, om algen te voorkomen.

Mulchen

Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond vochtig.

Geduld in de lente

Hij loopt erg laat uit. Zie je in april nog geen blad, wacht dan tot eind mei voor je hem opgeeft.

In een pot

Kan in een grote pot zonder gat of in een schotel met water, zodat de grond altijd nat blijft.

Tip: Geef hem de natste plek van de tuin, bijvoorbeeld aan de vijverrand of in een laagte waar regenwater blijft staan: daar bloeit hij het mooist en heb je er nauwelijks werk aan.

Wanneer snoei je een cephalanthus?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor hij uitloopt. Hij bloeit op nieuw hout, dus voorjaarssnoei kost geen bloemen.

Hoe:

• Knip bevroren of dode takdelen terug tot op gezond hout; bij strenge vorst vriezen de toppen vaak wat terug.
• Kort de takken met een derde in voor een compacte struik met veel bloemen.
• Om de paar jaar kun je hem verjongen door hem terug te snoeien tot 30–60 cm boven de grond.
• Haal dunne, zwakke en kruisende takken aan de voet weg.

Let op: Snoei niet in de zomer: dan knip je de bloemknoppen weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zachte stekken

In juni–juli stekken van 10 cm van jonge scheuten, in vochtige stekgrond onder plastic. Ze wortelen snel.

Houtige stekken

In de winter takjes van 20 cm van dit jaar in vochtige grond of in een pot met nat zand steken. In het voorjaar lopen ze uit.

Zaad

Zaai in het voorjaar op vochtige zaaigrond en hou die nat. Zaailingen bloeien na twee à drie jaar.

Hoe komt een cephalanthus de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• In strenge winters kunnen de toppen terugvriezen; knip ze in maart weg, de struik loopt opnieuw uit.
• De bruine vruchtbolletjes blijven aan de kale takken en sieren de wintertuin.
• In een pot: wikkel de pot in jute of zet hem tegen een muur, zodat de wortels niet bevriezen.

Ziektes en plagen

• Laat blad: In april staat hij nog kaal. Geen probleem: hij loopt pas in mei uit. Kras met je nagel aan een takje; is het groen, dan leeft hij.
• Terugvriezen: Na strenge vorst zijn de toppen dood. Knip in maart terug tot gezond hout; hij bloeit gewoon op het nieuwe hout.
• Droogte: Hangend, bruin wordend blad en weinig bloemen op een te droge plek. Geef ruim water of verplant naar een nattere plek.
• Bladluis: Op de jonge scheuten. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.

Het jaar rond

• Maart: Snoeien: met een derde inkorten of verjongen tot 30–60 cm. Compost geven.
• April: Planten. Geduld: hij loopt laat uit.
• Mei: Nieuw blad verschijnt. Mulch aanbrengen.
• Juni: Zachte stekken nemen. Water geven bij droogte.
• Juli: Bloei met witte bollen. Vlinders en bijen.
• Augustus: Bloei. Water geven bij droogte.
• September: De vruchtbolletjes kleuren bruin.
• Oktober: Planten. Gele herfstkleur.
• November: Planten.
• December: Houtige stekken nemen. Vruchtbolletjes sieren de kale takken.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De naam Cephalanthus komt van de Griekse woorden voor ‘hoofd’ en ‘bloem’, naar de bolronde bloemhoofdjes.
• Hij hoort bij dezelfde plantenfamilie als de koffieplant, de sterbladigenfamilie.
• In zijn natuurlijke omgeving eten eenden en andere watervogels de zaadjes uit de vruchtbolletjes.