
Foto: JJ Harrison (https://www.jjharrison.com.au/), CC BY-SA 3.0 · bron
Heester · Cistaceae
Rotsroos
Cistus × purpureus
In andere talen: Ciste pourpre (Français) · Orchid rockrose (English)
Deze rotsroos is een groenblijvende struik uit het Middellandse Zeegebied. Het is een kruising van twee wilde rotsrozen, Cistus creticus en Cistus ladanifer, en hij wordt ongeveer 1 m hoog en even breed. In juni en juli verschijnen grote, dieproze bloemen met een donkerrode vlek aan de voet van elk kroonblad en een hart van gele meeldraden. De kroonbladeren zijn dun en wat gekreukeld, als zijdepapier. Tuiniers houden van hem omdat hij weken aan een stuk bloeit, droogte en wind verdraagt en het hele jaar groen blijft.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog
verdraagt droogte
Grond
Zand of leem
elke zuurtegraad
Winterhard
tot -10 °C
beschermen in strenge winters
Grootte
1 m
hoog, 1 m breed
Bloei
juni–juli
| Snoeimaanden | april en augustus |
|---|---|
| Hoogte | 1 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | juni–juli |
Herkennen
Hoe herken je een rotsroos?
- Groeivorm
- Ronde, dichte struik van ongeveer 1 m hoog en even breed.
- Blad
- Smal lancetvormig, donkergroen en wat kleverig, vooral bij warm weer.
- Bloem
- Schotelvormig, tot 7 cm breed, met dunne, gekreukte kroonbladeren. Elke bloem leeft maar één dag.
- Kleur
- Dieproze tot magenta, met een donkerrode vlek aan de voet van elk kroonblad en gele meeldraden.
- Wortels
- Diep en fijn vertakt. Een grote plant verplant slecht.
Bloei: juni–juli · Planten: april–mei · Snoeien: april en augustus
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Weken aan een stuk nieuwe bloemen in juni en juli, elke dag weer verse.
- Groenblijvend: ook in de winter een donkergroene, dichte struik.
- Droogtebestendig: ideaal voor een grindtuin, een zonnige helling of een droge strook langs een muur.
- Bijen halen er volop stuifmeel.
- Verdraagt wind en zeelucht, dus ook geschikt voor een tuin aan de kust.
Waar staat een rotsroos graag?
- Volle zon, op de warmste plek van de tuin.
- Schrale, doorlatende zand- of leemgrond; zuur, neutraal of kalkrijk.
- Droog: natte grond in de winter is erger dan vorst. Nooit op een plek waar water blijft staan.
- Beschut tegen koude oosten- en noordenwind, bijvoorbeeld voor een zuidmuur.
- Reken op ongeveer 1 m tussen de planten.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand of leem
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Droog
- Grootte
- 1 m hoog, 1 m breed
- Winterhard
- Matig winterhard (tot -10 °C): bescherm hem in strenge winters
Mooi samen met
- Lavendel: Dezelfde zon en droogte, voor een mediterraan beeld.
- Rozemarijn: Groenblijvend kruid voor dezelfde warme, droge plek.
- Wolfsmelk: Blauwgroen blad en gele bloemen, even droogtebestendig.
- Vedergras: Luchtige halmen die mooi bewegen in een grindtuin.
- Tijm: Een lage, geurende mat aan de voet van de struik.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een rotsroos?
Planten in april–mei.
- Plant in april of mei, zodat hij een hele zomer heeft om in te wortelen voor de winter.
- Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot. Meng er grind of grof zand door, geen compost of mest.
- Zet de plant even diep als in de pot; op zwaardere grond iets hoger, op een kleine verhoging.
- Hou ongeveer 1 m afstand tot andere struiken.
- Geef meteen goed water en de eerste zomer opnieuw bij droogte.
- Mulch met grind: dat houdt de voet droog en weerkaatst warmte.
Verzorgen
- Water
- Alleen het eerste jaar bij droogte. Daarna nauwelijks, behalve in een pot.
- Bemesten
- Niet nodig. Rijke grond geeft slappe groei die slechter overwintert.
- Mulchen
- Gebruik grind in plaats van compost, zodat de voet droog blijft.
- Uitgebloeide bloemen
- De kroonbladeren vallen vanzelf af. De zaaddoosjes mag je na de bloei wegknippen bij de lichte snoei.
- In een pot
- Een grote pot met doorlatende, grindrijke grond. In de winter beschut en vrij droog zetten.
Tip: Plant hem op de droogste, zonnigste plek die je hebt, het liefst in grind tegen een zuidmuur. Neem elke zomer een paar stekken als reserve, voor het geval een strenge winter hem toch te veel wordt.
Wanneer snoei je een rotsroos?
Snoeimaanden: april en augustus.
Wanneer: Na de bloei, in augustus. Hij heeft weinig snoei nodig; in april knip je alleen bevroren takpunten weg.
Hoe:
- Knip de scheuten van dit jaar met hooguit een derde in, om de struik compact te houden.
- Knip nooit in oud, kaal hout: blijf altijd in het bebladerde deel.
- Haal in april bevroren takpunten weg, tot net boven het eerste gezonde blad.
- Begin vroeg met licht snoeien: een oude, kale struik herstelt niet na een zware snoeibeurt.
Let op: Snoei nooit terug tot in het oude hout: een rotsroos loopt daar niet meer uit.
Vermeerderen
- Halfhoutige stekken
- In juli–augustus: stekjes van 8–10 cm van niet-bloeiende scheuten, onderste bladeren weg, in een mengsel van zand en stekgrond. Vorstvrij overwinteren.
- Zachte stekken
- In juni van jonge scheuten, onder plastic in vochtige stekgrond. Ze wortelen vrij snel.
Hoe komt een rotsroos de winter door?
Winterhard tot −10 °C: beschermen in strenge winters.
- Winterhard tot ongeveer −10 °C: op een droge, beschutte plek overleeft hij de meeste Belgische winters, maar een strenge winter kan hem doden.
- Natte grond is gevaarlijker dan vorst: zorg voor een perfecte afwatering.
- Bij strenge vorst kun je hem tijdelijk afdekken met een winterdoek. Haal het weg zodra het zachter wordt.
- In een pot: zet hem in een koele, lichte en vorstvrije ruimte of tegen een beschutte muur met de pot ingepakt, en geef weinig water.
Ziektes en plagen
- Wortelrot: De plant verwelkt en sterft af op natte grond. Verplant naar een droge plek of plant op zware grond in een verhoogd bed.
- Vorstschade: Bruine bladeren en dode takken na een strenge winter. Wacht tot april en knip dode delen weg tot gezond blad.
- Kale, houterige struik: Rotsrozen verouderen vrij snel. Elk jaar licht snoeien na de bloei helpt; een oude plant vervang je beter door een stek.
- Weinig bloei: Te veel schaduw of te rijke grond. Verplaats hem naar de volle zon en bemest niet.
Het jaar rond
- Januari: Bij strenge vorst afdekken met winterdoek. Potten droog houden.
- Maart: Winterdoek weghalen als het zachter wordt. Nog niet snoeien.
- April: Planten. Bevroren takpunten wegknippen tot gezond blad.
- Mei: Planten. De bloemknoppen vormen zich.
- Juni: Begin van de bloei: elke dag nieuwe bloemen. Zachte stekken nemen.
- Juli: Volle bloei. Halfhoutige stekken nemen.
- Augustus: Licht snoeien na de bloei, nooit in oud hout.
- Oktober: Stekjes vorstvrij zetten. Potten naar een beschutte plek brengen.
- December: Bij strenge vorst tijdelijk afdekken.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Elke bloem bloeit maar één dag: ’s ochtends gaat ze open en in de loop van de middag vallen de kroonbladeren al af.
- Een van de ouders, Cistus ladanifer, levert labdanum, een geurige hars die al eeuwen in parfums wordt gebruikt.
- Veel rotsrozen zijn aangepast aan bosbranden: hun zaden kiemen beter nadat ze door vuur verhit zijn.