Alpenbosrank

Hoe herken je een alpenbosrank?

Groeivorm

Bladverliezende klimplant van 2–3 m hoog en 1–1,5 m breed, met dunne stengels die verhouten.

Blad

Samengesteld, met drie keer drie gezaagde blaadjes; frisgroen. De bladstelen winden zich om steunen.

Bloem

Knikkende klokjes van 3–5 cm met vier spitse kelkbladen, blauw, paars, roze of wit, met witte ‘bloemblaadjes’ binnenin; in april–mei, soms met een kleine nabloei in de zomer.

Vrucht

Zilverwitte, zijdeachtige zaadpluimen van de zomer tot in de herfst.

Wortels

Fijn en vertakt; houden van een koele, beschaduwde voet.

Bloei: april–mei · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Een van de eerste clematissen van het jaar: hij bloeit al in april, samen met de late voorjaarsbollen.
• Groeit ook op een noordmuur of in de schaduw, waar weinig andere klimplanten bloeien.
• Zeer winterhard en weinig gevoelig voor clematisverwelking.
• De zilverige zaadpluimen sieren de plant van de zomer tot in de herfst.
• Hommels en bijen bezoeken de klokjes in het vroege voorjaar.
• Compact genoeg voor een kleine tuin, een grote pot of om door een struik te laten groeien.

Waar staat een alpenbosrank graag?

• Zon, halfschaduw of schaduw: hij bloeit overal, ook op een koude noord- of oostkant.
• Goed doorlatende, humusrijke grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; houd de voet koel en beschaduwd, met een steen, lage planten of mulch.
• Geef een klimrek, draden of een struik om door te groeien: hij klimt met bladstelen en kan dus niet tegen een kale muur op.
• Plant op 1–1,5 m van elkaar, en op 30–40 cm van een muur of schutting.

Licht

Zon, halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

2,5 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Klimroos: Bloeit op hetzelfde rek als de clematis uitgebloeid is.
• Lenteroos: Bloeit aan de voet in hetzelfde vroege voorjaar en verdraagt schaduw.
• Longkruid: Blauwe of roze bloemen en gevlekt blad voor een koele voet.
• Narcis: Gele trompetjes in april naast de blauwe klokjes.
• Varens: Een groene, koele onderbeplanting op een schaduwrijke plek.

Hoe en wanneer plant je een alpenbosrank?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Zet de pot eerst een kwartier in een emmer water, tot er geen luchtbellen meer opstijgen.
3. Graaf een plantgat van 40 × 40 cm en meng er compost door; leg op zware grond wat grind onderin.
4. Zet de plant even diep als in de pot of hooguit 5 cm dieper, licht schuin naar de steun toe.
5. Leid de stengels langs de bamboestok uit de pot naar het klimrek en bind ze losjes vast.
6. Geef een flinke gieter water en leg mulch of een platte steen over de voet om de wortels koel te houden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar geregeld bij droogte; daarna in droge periodes, zeker tegen een muur waar weinig regen valt.

Bemesten

In maart compost of organische mest voor bloeiende planten.

Mulchen

Elk voorjaar een laag compost of bladaarde over de koele voet.

Aanbinden

Leid de jonge scheuten in het voorjaar over het rek; verderop hechten ze zich zelf.

In een pot

Kan in een grote pot van minstens 40 cm, met een klimrek; geef in de zomer geregeld water.

Tip: Geef hem een koele voet en laat de stengels naar het licht klimmen: een platte steen of lage planten over de wortels doen wonderen. Snoei nooit in de winter, hooguit licht na de bloei.

Wanneer snoei je een alpenbosrank?

Snoeimaanden: mei–juni.

Wanneer: Snoeien hoeft niet: hij hoort bij snoeigroep 1. Wil je hem in vorm houden, knip dan licht net na de bloei, in mei–juni.

Hoe:

• Knip na de bloei te lange of verwarde stengels terug tot net boven een paar gezonde knoppen.
• Haal dode en beschadigde stengels weg.
• Snoei niet in de winter of het vroege voorjaar: hij bloeit op hout van vorig jaar, dus dan knip je de bloemknoppen weg.
• Een te groot geworden plant kun je na de bloei flink terugknippen; de bloei van het jaar daarop is dan wat minder.

Let op: Draag handschoenen: het sap kan de huid irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In mei–juni stekken tussen twee bladknopen van jonge scheuten nemen en in vochtige stekgrond onder plastic zetten, op een lichte plek uit de zon.

Afleggen

In het voorjaar een lage stengel in de grond leggen en vastpinnen; na een jaar loskoppelen.

Zaad

Zaai vers zaad van de soort in de herfst in een pot buiten; het kiemt traag. Rassen komen niet zuiver uit zaad.

Hoe komt een alpenbosrank de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is nooit bescherming nodig.
• Laat de zaadpluimen gerust staan; ze zijn ook in de winter mooi.
• In een pot: zet hem in de winter tegen een muur, zodat de pot niet doorvriest, en houd de grond licht vochtig.

Ziektes en plagen

• Clematisverwelking: Plots verwelkende stengels. Bij deze soort zeldzaam; knip aangetaste stengels tot in gezond hout weg.
• Bladluis: Op jonge scheuten in het voorjaar. Afspuiten met water; lieveheersbeestjes helpen.
• Slakken: Vreten de jonge scheuten aan de voet. Raap ze ’s avonds op en houd de voet vrij van rommel.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge zomers. Water geven en de plant luchtig houden.
• Weinig bloei: Meestal door snoeien in de winter. Snoei voortaan alleen na de bloei.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Compost en mulch over de voet.
• April: Bloei begint. Jonge scheuten aanbinden.
• Mei: Bloei. Na de bloei licht snoeien. Stekken nemen.
• Juni: Licht snoeien afronden. Zaadpluimen verschijnen.
• Juli: Water geven bij droogte, zeker tegen een muur.
• Augustus: Water bij droogte. Soms een paar late bloemen.
• September: Planten. Zaadpluimen sieren de plant.
• Oktober: Planten. Zaad van de soort buiten zaaien.
• December: Rust. Niet snoeien.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van clematis zijn giftig: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen en anemonen zit. Op de huid kan het sap roodheid, jeuk en blaren geven, vooral bij wie vaak met blote handen snoeit; in de mond geeft het een brandend gevoel, kwijlen, braken en buikpijn. De scherpe, bittere smaak houdt de meeste mensen en dieren tegen, maar houd jonge kinderen, honden, katten, konijnen en cavia’s weg van de plant en het snoeisel. Paarden en ander vee kunnen er meer van binnenkrijgen als ze een clematis over de afsluiting bereiken of snoeiafval vinden: plant hem niet langs een weide en gooi het snoeisel nooit in een weide of hok. Draag handschoenen bij het snoeien en opbinden, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De witte ‘bloemblaadjes’ in het hart zijn eigenlijk omgevormde meeldraden; de gekleurde ‘bloemblaadjes’ zijn kelkbladen.
• Clematis klimt niet met ranken maar met zijn bladstelen, die zich als een krul om draden en takken winden.
• De naam Clematis komt van het Griekse klèma, twijg of rank.