Groenblijvende clematis

Hoe herken je een groenblijvende clematis?

Groeivorm

Groenblijvende klimplant tot 6 m hoog en 3 m breed. Hij klimt door zijn bladstelen rond draden en takjes te winden.

Blad

Leerachtig en glanzend donkergroen, steeds per drie lange, smalle blaadjes van 10–15 cm. Jong blad is vaak bronskleurig.

Bloem

Witte, stervormige bloemen van ongeveer 5 cm, in dichte trossen langs de stengels, in maart–april.

Geur

Sterk en zoet, wat naar vanille en amandel; op een zachte voorjaarsdag ruik je hem van ver.

Wortels

Willen koel en vochtig staan, terwijl de plant zelf in de zon klimt.

Bloei: maart–april · Planten: april–mei en september · Snoeien: april–mei

Waarom in je tuin?

• Een van de vroegste en sterkst geurende klimplanten: witte bloemtrossen in maart–april.
• Groenblijvend, dus ook in de winter een glanzend groene muur.
• Vroege nectar en stuifmeel voor hommelkoninginnen en andere bijen.
• Het jonge blad is mooi bronskleurig.
• Snoeien is nauwelijks nodig: hooguit een lichte beurt na de bloei.

Waar staat een groenblijvende clematis graag?

• Zon of lichte halfschaduw, liefst tegen een warme muur op het zuiden of westen.
• Beschut tegen koude oosten- en noordenwind: die verbrandt het groenblijvende blad.
• Humusrijke, goed doorlatende grond die niet uitdroogt: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; aan de voet van een muur valt weinig regen, dus geef daar extra water.
• Reken op 3 m breedte en een stevige steun: een volwassen plant is zwaar.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

6 m hoog, 3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Lenteroos: Bloeit in dezelfde periode aan de voet.
• Narcis: Gele voorjaarsbloemen onder de witte trossen.
• Klimroos: Zorgt tegen dezelfde muur voor bloei in de zomer.
• Sterjasmijn: Een tweede groenblijvende, geurige klimmer die in de zomer bloeit.

Hoe en wanneer plant je een groenblijvende clematis?

Planten in april–mei en september.

1. Plant in april–mei of in september, zodat hij voor de winter goed kan wortelen.
2. Span eerst stevige draden of een rek tegen de muur, een paar centimeter van de stenen.
3. Graaf een plantgat van 40 × 40 cm, 30–40 cm van de muur, en meng er een flinke schep compost door.
4. Zet de plant zo’n 5 cm dieper dan in de pot en laat hem schuin naar de steun leunen; bind de stengels voorzichtig vast.
5. Druk aan en geef royaal water, minstens een volle gieter.
6. Mulch de voet of leg er een paar platte stenen op, zodat de wortels koel blijven.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte. Ook daarna in droge periodes, want tegen een muur valt weinig regen.

Bemesten

In april, na de bloei, een laag compost of wat organische mest rond de voet.

Mulchen

Een laag compost of bladcompost houdt de voet koel en vochtig.

Aanbinden

Bind nieuwe scheuten in de zomer breed uitgewaaierd aan; anders groeit alles naar boven en wordt de plant topzwaar.

Bruin blad

In de zomer vallen oude bladeren bruin af. Dat is normaal; haal ze weg als je de plant netjes wilt houden.

Tip: Plant hem tegen een beschutte, zonnige muur, liefst bij een deur of raam: in maart ruik je de bloemen dan elke keer dat je buitenkomt.

Wanneer snoei je een groenblijvende clematis?

Snoeimaanden: april–mei.

Wanneer: Hooguit licht, direct na de bloei in april–mei, want hij bloeit op het hout van vorig jaar.

Hoe:

• Knip uitgebloeide, te lange stengels in tot binnen de ruimte die je hem geeft.
• Haal dode stengels en de massa bruin blad binnenin weg.
• Liever elk jaar een beetje dan om de paar jaar fors: stevig terugsnoeien verdraagt hij slecht.
• Bind de nieuwe scheuten na het snoeien uitgewaaierd aan.

Let op: Snoei je in de zomer, de herfst of de winter, dan knip je de bloemen van volgend voorjaar weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfrijpe stekken

In juli–augustus: stukjes stengel met één bladknoop, in vochtige stekgrond onder plastic op een warme plek. Ze wortelen in enkele weken tot maanden.

Afleggen

In het voorjaar een stengel naar de grond buigen, een knoop afdekken met aarde en er een steen op leggen. Na een jaar losmaken.

Hoe komt een groenblijvende clematis de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C. Tegen een beschutte muur volstaat dat in de meeste Belgische winters.
• Bij strenge vorst en koude oostenwind kan het blad bruin worden en sterven soms stengels af. Dek jonge planten dan af met winterdoek.
• Mulch de voet in de herfst, zodat de wortels beschermd zijn.
• In een pot is hij kwetsbaar: wikkel de pot in jute en zet hem in een hoek tegen het huis.

Ziektes en plagen

• Bruin blad in de zomer: Oude bladeren worden bruin en vallen af: dat is normaal. Alleen als jong blad bruin wordt, is er iets mis.
• Wind- en vorstschade: Na een koude winter zijn de bladeren bruin en verdroogd. Knip in april, na de bloei, het dode weg; de plant loopt meestal opnieuw uit.
• Topzwaar en kaal onderaan: Alles groeit naar boven. Bind scheuten uitgewaaierd aan en plant lage planten voor de kale voet.
• Bladluis: Op jonge scheuten in het voorjaar. Spuit ze weg met water.

Het jaar rond

• Januari: Bij strenge vorst jonge planten afdekken met winterdoek.
• Februari: De knoppen zwellen. Winterdoek klaarhouden bij koude oostenwind.
• Maart: Bloei met een sterke geur. Voedsel voor de eerste hommels.
• April: Laatste bloemen. Planten. Direct na de bloei licht snoeien en compost geven.
• Mei: Planten. Snoeien kan nog. Nieuwe scheuten aanbinden.
• Juni: Scheuten uitgewaaierd aanbinden. Water geven bij droogte.
• Juli: Halfrijpe stekken nemen. Oud bruin blad weghalen.
• Augustus: Water geven bij droogte. Stekken kan nog.
• September: Planten.
• Oktober: Voet mulchen voor de winter.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van clematis zijn giftig: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen en anemonen zit. Op de huid kan het sap roodheid, jeuk en blaren geven, vooral bij wie vaak met blote handen snoeit; in de mond geeft het een brandend gevoel, kwijlen, braken en buikpijn. De scherpe, bittere smaak houdt de meeste mensen en dieren tegen, maar houd jonge kinderen, honden, katten, konijnen en cavia’s weg van de plant en het snoeisel. Paarden en ander vee kunnen er meer van binnenkrijgen als ze een clematis over de afsluiting bereiken of snoeiafval vinden: plant hem niet langs een weide en gooi het snoeisel nooit in een weide of hok. Draag handschoenen bij het snoeien en opbinden, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Hij is genoemd naar Armand David, een Franse missionaris en natuuronderzoeker die in de 19de eeuw in China planten verzamelde. Hij bracht ook de reuzenpanda onder de aandacht van westerse wetenschappers.
• Wie hem niet kent, herkent er nauwelijks een clematis in: het blad is lang, smal, leerachtig en het hele jaar groen.
• Hij bloeit al in maart, als hommelkoninginnen net uit hun winterrust komen en dringend voedsel zoeken.