Bergclematis

Hoe herken je een bergclematis?

Groeivorm

Krachtige klimplant tot 8 m hoog en 4 m breed. Hij klimt door zijn bladstelen rond draden en takken te winden.

Blad

Samengesteld uit drie getande blaadjes. Bij var. rubens en verwante rassen is het jonge blad brons- tot paarsachtig.

Bloem

Bloemen van 5–6 cm, met vier brede ‘bloemblaadjes’ in wit of roze rond een krans gele meeldraden. Ze gaan massaal tegelijk open in mei–juni.

Geur

Licht en zoet, bij sommige rassen duidelijk naar vanille; het sterkst op een warme dag.

Wortels

Willen koel en vochtig staan; een schaduwrijke voet is ideaal.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: juni

Waarom in je tuin?

• Een overweldigende bloei in mei–juni: een muur of boom wordt een gordijn van bloemen.
• Groeit snel en bedekt een grote, lelijke muur, schuur of afsluiting in een paar jaar.
• De bloemen geuren licht en trekken bijen en hommels.
• Weinig werk: snoeien is niet nodig en hij heeft zelden last van verwelkingsziekte.
• Bloeit ook op een muur op het noorden of oosten.

Waar staat een bergclematis graag?

• Zon of halfschaduw; hij bloeit ook goed op een muur op het noorden of oosten.
• Humusrijke, goed doorlatende grond die niet uitdroogt: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; tegen een muur of onder een boom droogt de grond snel uit.
• Geef hem een stevige steun: een volwassen plant is zwaar. Een pergola, sterk gaas, een schuur of een oude boom is ideaal.
• Reken op 3–4 m breedte. Hou hem weg van dakgoten en dakpannen.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

8 m hoog, 4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Appelboom: Een oude fruitboom is een prachtige drager: in mei bloeien ze samen.
• Lenteroos: Bloeit eerder aan de voet en houdt van dezelfde koele grond.
• Varens: Houden de voet koel en groen.
• Voorjaarsbollen: Bloeien aan de voet voor de clematis zijn grote show begint.

Hoe en wanneer plant je een bergclematis?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of september–oktober. Zet de pot vooraf een kwartier in een emmer water.
2. Graaf een plantgat van 40 × 40 cm en meng er een flinke schep compost door. Tegen een muur plant je 50 cm van de muur.
3. Bij een boom plant je minstens 1 m van de stam, waar de grond minder droog is, en leid je hem met een touw of stok naar de stam.
4. Zet de plant zo’n 5 cm dieper dan in de pot en laat hem schuin naar zijn steun leunen.
5. Druk aan en geef royaal water, minstens een volle gieter.
6. Mulch de voet of plant er lage planten voor, zodat de wortels koel blijven.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks bij droogte. Daarna alleen bij langdurige droogte, vooral onder een boom.

Bemesten

In maart een laag compost of wat organische mest rond de voet volstaat.

Mulchen

Een laag compost of bladcompost in het voorjaar houdt de voet koel.

Leiden

Leid jonge scheuten de eerste twee jaar naar de steun en spreid ze breed uit. Daarna redt hij zich zelf.

Uitgebloeide bloemen

Hoef je niet weg te knippen. Ze vallen vanzelf af.

Tip: Geef hem een stevige drager en voldoende ruimte, en snoei, als het moet, alleen direct na de bloei: zo bloeit hij elk jaar weer massaal.

Wanneer snoei je een bergclematis?

Snoeimaanden: juni.

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Moet hij toch kleiner, snoei dan direct na de bloei, in juni, want hij bloeit op het hout van vorig jaar.

Hoe:

• Knip na de bloei stengels die te ver uitgroeien terug tot binnen de ruimte die je hem geeft.
• Haal dode en verwarde stengels weg, zodat hij geen zware, verwarde massa wordt.
• Knip hem weg uit dakgoten, van dakpannen en rond ramen.
• Een verwaarloosde plant kun je na de bloei stevig terugsnoeien, maar uit heel oud hout loopt hij niet altijd opnieuw uit: spreid zo’n verjonging liefst over een paar jaar.

Let op: Snoei nooit in de winter of het vroege voorjaar: dan knip je de bloemknoppen van dit jaar weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

In het voorjaar lukt het bijna altijd: leg een lange stengel op de grond, dek een knoop af met aarde en leg er een steen op. Maak hem na een jaar los.

Stekken

In mei–juni: stukjes jonge stengel met één bladknoop in vochtige stekgrond onder plastic. Ze wortelen in een paar weken.

Hoe komt een bergclematis de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard in België tot ongeveer −20 °C: bescherming is niet nodig.
• Een strenge late vorst in april kan bloemknoppen beschadigen; de plant zelf lijdt er niet onder.
• Mulch de voet van jonge planten in de herfst.
• Voor een pot is hij te groeikrachtig: plant hem liefst in volle grond.

Ziektes en plagen

• Te groeikrachtig: Zonder ingreep wordt hij een zware, verwarde massa die goten en dakpannen kan beschadigen. Knip hem na de bloei op tijd terug.
• Late vorst: Bruine, verschrompelde knoppen na een koude nacht in april. Niets aan te doen; volgend jaar bloeit hij gewoon weer.
• Bladluis: Op jonge scheuten in het voorjaar. Spuit ze weg met water; lieveheersbeestjes helpen mee.
• Kale onderkant: Onderaan worden de stengels kaal en houtig. Plant er lage struiken of vaste planten voor.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Compost en mulch rond de voet.
• April: Planten. Jonge scheuten naar de steun leiden.
• Mei: Volle bloei, licht geurend. Planten kan nog. Stekken nemen.
• Juni: Laatste bloemen. Direct na de bloei snoeien als het nodig is.
• Juli: Jonge planten water geven bij droogte.
• Augustus: Water geven bij droogte, vooral onder een boom.
• September: Planten.
• Oktober: Planten. Voet van jonge planten mulchen.
• December: Rust. Niet snoeien: de bloemknoppen zitten al op de takken.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van clematis zijn giftig: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen en anemonen zit. Op de huid kan het sap roodheid, jeuk en blaren geven, vooral bij wie vaak met blote handen snoeit; in de mond geeft het een brandend gevoel, kwijlen, braken en buikpijn. De scherpe, bittere smaak houdt de meeste mensen en dieren tegen, maar houd jonge kinderen, honden, katten, konijnen en cavia’s weg van de plant en het snoeisel. Paarden en ander vee kunnen er meer van binnenkrijgen als ze een clematis over de afsluiting bereiken of snoeiafval vinden: plant hem niet langs een weide en gooi het snoeisel nooit in een weide of hok. Draag handschoenen bij het snoeien en opbinden, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Montana is Latijn voor ‘van de bergen’: in de Himalaya groeit hij wild in bergbossen.
• De Engelse naam anemone clematis verwijst naar de bloemen, die op die van een anemoon lijken.
• In een oude boom klimt hij tot hoog in de kruin en hangt hij in mei als een bloemengordijn naar beneden.