Winterbloeiende clematis

Hoe herken je een winterbloeiende clematis?

Groeivorm

Groenblijvende klimplant van 3–4 m hoog en 1,5–2 m breed, met dunne, sterk vertakte stengels.

Blad

Glanzend donkergroen, enkelvoudig of drietallig, vaak diep ingesneden. De bladstelen winden zich om draden en takken.

Bloem

Knikkende, klokvormige bloemen van 4–5 cm, roomwit tot groenig wit, vaak binnenin rood gespikkeld, van december tot maart.

Vrucht

Zilverige, zijdeachtige zaadpluimen in het voorjaar.

Zomerrust

In de zomer stopt de groei en valt soms wat blad af. In de herfst loopt hij weer uit.

Bloei: december–maart · Planten: april–mei en september · Snoeien: maart–april

Waarom in je tuin?

• Bloemen midden in de winter, wanneer bijna niets anders in de tuin bloeit.
• Groenblijvend: ook in de winter een groene muur of schutting.
• Op zachte winterdagen bezoeken hommels en bijen de klokjes.
• De gespikkelde binnenkant is van dichtbij een verrassing; plant hem waar je vaak langsloopt.
• Na de bloei sieren zilverachtige zaadpluimen de plant.
• Snoeien hoeft nauwelijks.

Waar staat een winterbloeiende clematis graag?

• Zon of halfschaduw, op een warme, beschutte plek: een zuid- of westmuur is ideaal.
• Beschut tegen koude oosten- en noordenwind, die blad en bloemen verschroeit.
• Goed doorlatende grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig; natte voeten in de winter verdraagt hij slecht.
• Plant op 30–40 cm van de muur, met draden of een rek om aan te klimmen; reken op 1,5–2 m breedte.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

4 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -12 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Italiaanse bosrank: Een zomerbloeiende clematis op hetzelfde rek, die bloeit als de winterclematis rust.
• Winterjasmijn: Gele sterretjes in dezelfde wintermaanden, tegen dezelfde muur.
• Kerstroos: Witte winterbloemen aan de voet.
• Sneeuwklokje: Bloeit in februari onder de klokjes.
• Toverhazelaar: Geurende winterbloei in geel of oranje in de buurt.

Hoe en wanneer plant je een winterbloeiende clematis?

Planten in april–mei en september.

1. Plant in april–mei of in september, zodat de plant goed kan wortelen voor de winter of de zomer komt.
2. Dompel de pot eerst in een emmer water tot er geen luchtbellen meer opstijgen.
3. Graaf een plantgat van 40 × 40 cm op 30–40 cm van de muur en meng er wat compost en, op zware grond, grof zand door.
4. Zet de plant even diep als in de pot, licht schuin naar de muur toe.
5. Leid de stengels naar de draden en bind ze losjes vast.
6. Geef een flinke gieter water en leg een mulch van grind of compost over de voet.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar geregeld, ook in de herfst. Aan de voet van een muur valt weinig regen: geef in de groeiperiode water bij droogte.

Bemesten

Na de bloei, in maart–april, wat compost of organische mest.

Zomerrust

Schrik niet als hij in juli–augustus wat blad laat vallen; geef dan alleen water bij lange droogte.

Aanbinden

Bind de jonge scheuten in de herfst en het voorjaar losjes aan.

Mulchen

Een laag grind of compost rond de voet houdt de wortels koel in de zomer en beschermt ze in de winter.

Tip: Plant hem bij een raam of naast de voordeur: zo zie je de klokjes ook in de winter van dichtbij, en een beschutte muur houdt de bloemen mooi.

Wanneer snoei je een winterbloeiende clematis?

Snoeimaanden: maart–april.

Wanneer: Licht snoeien net na de bloei, in maart–april. Hij hoort bij snoeigroep 1 en heeft nauwelijks snoei nodig.

Hoe:

• Knip te lange en verwarde stengels terug tot net boven een paar gezonde bladparen.
• Verwijder dode stengels en door vorst bruin geworden scheuten.
• Een te groot geworden plant mag je na de bloei flink terugknippen; de volgende bloei is dan wat minder.
• Snoei niet in de zomer of de herfst: dan knip je de bloemknoppen voor de winter weg.

Let op: Draag handschoenen: het sap kan de huid irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In mei–juni halfrijpe stekken tussen twee bladknopen nemen en in vochtige stekgrond onder plastic zetten, op een lichte plek uit de zon.

Afleggen

In het voorjaar een lage stengel in de grond vastpinnen; na een jaar loskoppelen.

Hoe komt een winterbloeiende clematis de winter door?

Winterhard tot −12 °C: beschermen in strenge winters.

• Matig winterhard, tot ongeveer −12 °C: in een gewone Belgische winter goed op een beschutte plek, maar strenge vorst beschadigt bloemen en blad.
• Bij strenge vorst een vlies over het onderste deel van de plant hangen en de voet afdekken met stro of blad.
• Bevroren bloemen worden bruin, maar knoppen die nog dicht waren gaan na een vorstperiode vaak gewoon open.
• In een pot: alleen in een grote pot, in de winter tegen een warme muur en met de pot ingepakt.

Ziektes en plagen

• Vorstschade: Bruine bloemen en verschrompeld blad na strenge vorst. Knip in het voorjaar de dode delen weg; meestal loopt hij opnieuw uit.
• Bladval in de zomer: Normaal tijdens de zomerrust. Geef water bij lange droogte; in de herfst komt nieuw blad.
• Bladluis: Op jonge scheuten. Afspuiten met water.
• Wortelrot: Een plots afstervende plant in natte, zware grond. Plant voortaan op een beter doorlatende plek.
• Geen bloei: Te jong, te schaduwrijk of in de zomer gesnoeid. Snoei alleen net na de bloei.

Het jaar rond

• Januari: Bloei. Bij strenge vorst de voet beschermen.
• Februari: Bloei. Hommels op zachte dagen.
• Maart: Einde van de bloei. Licht snoeien. Compost geven.
• April: Snoeien afronden. Planten.
• Mei: Planten. Stekken nemen.
• Juli: Zomerrust. Alleen water bij lange droogte.
• September: Planten. Nieuwe groei begint; jonge scheuten aanbinden.
• Oktober: Knoppen zwellen. Aanbinden.
• December: Eerste bloemen. Niet snoeien.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van clematis zijn giftig: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen en anemonen zit. Op de huid kan het sap roodheid, jeuk en blaren geven, vooral bij wie vaak met blote handen snoeit; in de mond geeft het een brandend gevoel, kwijlen, braken en buikpijn. De scherpe, bittere smaak houdt de meeste mensen en dieren tegen, maar houd jonge kinderen, honden, katten, konijnen en cavia’s weg van de plant en het snoeisel. Paarden en ander vee kunnen er meer van binnenkrijgen als ze een clematis over de afsluiting bereiken of snoeiafval vinden: plant hem niet langs een weide en gooi het snoeisel nooit in een weide of hok. Draag handschoenen bij het snoeien en opbinden, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Cirrhosa betekent ‘met ranken’, naar de bladstelen die zich om steunen winden.
• Zijn zomerrust is een aanpassing aan de hete, droge zomers van het Middellandse Zeegebied.
• De vorm balearica, van de Balearen, heeft extra fijn ingesneden blad.