Grootbloemige clematis

Hoe herken je een grootbloemige clematis?

Groeivorm

Klimplant van 2–3 m hoog en 1–1,5 m breed. Hij klimt door zijn bladstelen rond draad, gaas of dunne takjes te winden.

Blad

Meestal samengesteld uit drie tot vijf eironde blaadjes, tegenoverstaand aan dunne, breekbare stengels.

Bloem

Platte bloemen van 10–20 cm, met zes tot acht brede ‘bloemblaadjes’ rond een hart van meeldraden. Er zijn ook dubbelbloemige rassen.

Zaadpluizen

Na de bloei zilverachtige, veerachtige pluizen die nog weken sierlijk blijven.

Wortels

Fijn en vlezig. Ze willen koel en vochtig staan, in de schaduw.

Bloei: mei–september · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: februari

Waarom in je tuin?

• Enorme bloemen in vrijwel elke kleur, van mei tot september, afhankelijk van het ras.
• Neemt weinig grondplaats in: ideaal voor een kleine tuin, een terras of een pot.
• Klimt door een klimroos, een struik of een oude boom en zorgt daar voor een tweede bloei.
• Na de bloei volgen sierlijke, zilverachtige zaadpluizen.
• Volledig winterhard en, goed geplant, een plant voor vele jaren.

Waar staat een grootbloemige clematis graag?

• Zon of halfschaduw, met de bloemen in het licht en de voet in de schaduw. Lichte rassen zoals ‘Nelly Moser’ verbleken in felle zon en staan beter op het oosten of noorden.
• Humusrijke, goed doorlatende grond die niet uitdroogt: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Beschut tegen harde wind: de stengels zijn breekbaar.
• Altijd een steun met dunne draden of gaas; dikke palen kan hij niet vastpakken.
• Reken op 1–1,5 m breedte per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

3 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Klimroos: Een klassieker: de clematis klimt door de roos en verlengt de bloei.
• Ooievaarsbek: Schaduwt de voet en bloeit in dezelfde periode.
• Vrouwenmantel: Lage, frisgroene bladeren die de wortels koel houden.
• Hosta: Grote bladeren voor een koele, schaduwrijke voet.

Hoe en wanneer plant je een grootbloemige clematis?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of september–oktober. Zet de pot vooraf een kwartier in een emmer water.
2. Graaf een plantgat van 40 × 40 cm, minstens 30 cm van de muur of het hek, en meng er een flinke schep compost door.
3. Zet de plant 5–10 cm dieper dan in de pot: zo kan hij na verwelkingsziekte uit slapende knoppen onder de grond opnieuw uitlopen.
4. Laat de plant schuin tegen een stok naar de steun leunen en bind de stengels voorzichtig vast.
5. Druk aan en geef royaal water, minstens een volle gieter.
6. Schaduw de voet met een laag mulch, een paar platte stenen of lage vaste planten.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar wekelijks een volle gieter bij droogte. Ook later in droge zomers ruim water geven, aan de voet.

Bemesten

In maart compost of organische mest. Tijdens de bloei helpt een kaliumrijke mest voor bloeiende planten.

Koele voet

Een laag mulch of lage planten aan de voet houden de wortels koel en vochtig.

Aanbinden

Bind jonge scheuten in het voorjaar wekelijks aan en spreid ze uit: ze breken makkelijk en raken anders in de knoop.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze weg; bij rassen die in mei–juni bloeien, krijg je zo vaak een tweede bloei in de nazomer.

In een pot

Kies een pot van minstens 40 cm diep en breed, met goede potgrond en een drainagelaag. Geef in de zomer dagelijks water.

Tip: Bloemen in de zon en voeten in de schaduw: leg een paar platte stenen over de wortels of plant lage vaste planten ervoor, en je clematis bloeit jaren rijker.

Wanneer snoei je een grootbloemige clematis?

Snoeimaanden: februari.

Wanneer: In februari, voor de knoppen uitlopen. Hoeveel je snoeit, hangt af van wanneer je ras bloeit.

Hoe:

• Rassen die in mei–juni bloeien: knip dode stengels weg en kort de rest licht in, tot net boven een paar sterke knoppen.
• Rassen die pas vanaf juli bloeien, zoals ‘Jackmanii’: knip alle stengels terug tot 20–30 cm boven de grond, net boven een paar sterke knoppen.
• Het eerste voorjaar na het planten knip je alle stengels terug tot zo’n 30 cm; zo vertakt de plant zich vanaf de voet.
• Weet je niet welk ras je hebt? Kijk wanneer hij bloeit: vóór half juni licht snoeien, vanaf juli kort.

Let op: Snoei je een vroeg bloeiend ras in februari kort, dan verlies je de eerste bloei: die komt op het hout van vorig jaar.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In mei–juni: stukjes jonge stengel met één bladknoop, net boven de knoop afgesneden en 3–4 cm eronder. Steek ze in vochtige stekgrond onder plastic; na 4–6 weken wortelen ze.

Afleggen

In het voorjaar: buig een stengel naar de grond, kras de bast bij een knoop licht in, dek af met aarde en leg er een steen op. Maak hem na een jaar los.

Hoe komt een grootbloemige clematis de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard in België, tot ongeveer −25 °C. Een gevestigde plant hoef je niet te beschermen.
• Een laag mulch rond de voet helpt jonge planten door hun eerste winter.
• In een pot: zet de pot op potvoetjes tegen een muur en wikkel hem in jute of noppenfolie.
• De stengels zien er in de winter dood uit, maar dragen knoppen: wacht met snoeien tot februari.

Ziektes en plagen

• Verwelkingsziekte: Scheuten hangen plots slap en het blad wordt zwart. Knip ze weg tot in gezond hout, desnoods tot onder de grond. Dankzij de diepe aanplant loopt hij meestal opnieuw uit.
• Slakken: Eten jonge scheuten in het voorjaar. Raap ze ’s avonds weg en bescherm de voet.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in de nazomer, vooral bij droogte. Geef genoeg water en zorg voor luchtige groei.
• Bladluis: Op jonge scheuten. Spuit ze weg met water; lieveheersbeestjes helpen mee.
• Kale voet: Onderaan zijn de stengels vaak kaal. Plant lage vaste planten of een struikje ervoor.

Het jaar rond

• Februari: Snoeien volgens het ras: licht inkorten of terug tot 20–30 cm.
• Maart: Planten. Compost rond de voet. Nieuwe scheuten aanbinden.
• April: Planten. Scheuten wekelijks aanbinden. Letten op slakken.
• Mei: Eerste bloei van de vroege rassen. Planten kan nog. Stekken nemen.
• Juni: Uitgebloeide bloemen wegknippen voor een tweede bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Bloei van de late rassen. Kaliumrijke mest geven. Water geven.
• Augustus: Bloei. Water geven bij droogte. Letten op meeldauw.
• September: Laatste bloemen en zilveren zaadpluizen. Planten.
• Oktober: Planten.
• November: Mulch rond de voet van jonge planten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van clematis zijn giftig: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen en anemonen zit. Op de huid kan het sap roodheid, jeuk en blaren geven, vooral bij wie vaak met blote handen snoeit; in de mond geeft het een brandend gevoel, kwijlen, braken en buikpijn. De scherpe, bittere smaak houdt de meeste mensen en dieren tegen, maar houd jonge kinderen, honden, katten, konijnen en cavia’s weg van de plant en het snoeisel. Paarden en ander vee kunnen er meer van binnenkrijgen als ze een clematis over de afsluiting bereiken of snoeiafval vinden: plant hem niet langs een weide en gooi het snoeisel nooit in een weide of hok. Draag handschoenen bij het snoeien en opbinden, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Wat wij bloemblaadjes noemen, zijn bij clematis eigenlijk gekleurde kelkbladen. Echte kroonbladen heeft de bloem niet.
• ‘Jackmanii’ werd in 1858 gekweekt door de Engelse kwekerij Jackman en is nog altijd een van de populairste clematissen.
• Clematis heeft geen ranken: hij klimt met zijn bladstelen, die zich rond draad of dunne takjes winden.