Cobaea

Hoe herken je een cobaea?

Groeivorm

Krachtige klimmer, bij ons eenjarig gekweekt, tot 4 m hoog en ongeveer 1 m breed.

Blad

Geveerd, met twee of drie paar ovale blaadjes en aan de top een vertakte rank met piepkleine haakjes.

Bloem

Klokvormig, ongeveer 5 cm lang, eerst geelgroen en later diep paarsviolet, op een brede, groene kelk aan een lange steel.

Vrucht

Een grote, eivormige doosvrucht met platte, gevleugelde zaden; bij ons rijpt hij alleen in een warme nazomer.

Klimwijze

De ranken grijpen zich vast aan draad, gaas of takjes; een gladde muur kan hij zonder steun niet beklimmen.

Bloei: juli–oktober · Zaaien: februari–maart · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Groeit razendsnel: in één zomer een groen scherm tot 4 m hoog.
• Grote, opvallende klokbloemen die van groen naar paars verkleuren, tot de eerste vorst.
• Hommels en bijen bezoeken de bloemen.
• Ideaal om snel een kale muur, schutting of pergola te bekleden, of als zomerscherm op het terras.
• Groeit ook in een grote pot, als je hem genoeg water en steun geeft.

Waar staat een cobaea graag?

• Volle zon en een warme, beschutte plek, bijvoorbeeld tegen een muur of schutting op het zuiden.
• Elke goede, doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig: in de zomer geregeld water, zeker in een pot.
• Een stevig rek, gaas of draden van minstens 2–3 m hoog; reken op ongeveer 1 m breedte per plant.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

4 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)

Mooi samen met

• Zwartoogje: Een lagere eenjarige klimmer met oranje of gele bloemen voor de onderkant van het rek.
• Oost-Indische kers: Klimt of kruipt aan de voet en vult de onderste meter met warme kleuren.
• Pronkboon: Rode bloemen en eetbare bonen tegen hetzelfde rek.
• Siererwt: Bloeit al in juni–juli, voor de cobaea goed op gang komt.

Hoe en wanneer plant je een cobaea?

Planten in mei–juni.

1. Zaai in februari–maart binnen bij 18–20 °C en leg het platte zaad op zijn kant in een potje met zaaigrond.
2. Houd de grond licht vochtig maar niet nat; het zaad kiemt meestal binnen twee à drie weken.
3. Zet de jonge planten op een lichte, iets koelere plek, pot ze op in grotere potten en geef ze een stokje om in te klimmen.
4. Laat ze in mei een week of twee wennen aan buiten en plant ze na half mei uit, als er geen nachtvorst meer komt.
5. Plant tegen een stevig rek, even diep als in de pot, en geef goed water.
6. Leg een mulch van compost rond de voet om de grond vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Geef in droge periodes ruim water; planten in een pot soms dagelijks.

Bemesten

Matig: veel stikstof geeft veel blad en weinig bloemen. In een pot volstaat om de twee à drie weken mest voor bloeiende planten.

Leiden

Bind de eerste scheuten aan het rek; daarna klimt hij zelf met zijn ranken.

Toppen

Knip de top van jonge planten in april–mei één keer weg, dan vertakken ze beter.

Pot

Kies een pot van minstens 40 cm doorsnede met goede potgrond en zet er meteen een stevig rek in.

Tip: Bemest weinig en geef hem de warmste muur van de tuin: met veel stikstof maakt hij vooral blad en bloeit hij pas laat.

Wanneer snoei je een cobaea?

Wanneer: Als eenjarige wordt de cobaea nauwelijks gesnoeid. Je topt jonge planten in het voorjaar en ruimt de plant op na de eerste vorst.

Hoe:

• Knip de top van jonge planten in april–mei net boven een blad weg voor een vollere groei.
• Knip in de zomer scheuten in die te ver uitgroeien of in de weg hangen.
• Snij de plant na de eerste vorst aan de voet af en haal de ranken uit het rek.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

De gewone manier: zaai in februari–maart binnen bij 18–20 °C, met het zaad op zijn kant. Zelf zaad oogsten lukt bij ons alleen na een warme nazomer.

Stekken

Kopstekken van 8–10 cm wortelen in de zomer in vochtige stekgrond onder plastic op een warme plek. Zo kun je een jonge plant binnen overwinteren.

Hoe komt een cobaea de winter door?

Winterhard tot 2 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: de plant sterft bij de eerste vorst af en wordt daarom meestal als eenjarige gekweekt.
• Een plant in een pot kun je overwinteren: snoei hem in oktober terug tot 30–50 cm en zet hem licht en vorstvrij bij 5–10 °C, met weinig water.
• Elk jaar opnieuw zaaien in februari is meestal makkelijker dan overwinteren en geeft krachtige planten.

Ziektes en plagen

• Bladluis: Op jonge scheuttoppen. Spuit ze af met water; lieveheersbeestjes helpen mee.
• Spint: Fijne gele stippeltjes en spinsel op het blad bij warm, droog weer, zeker tegen een muur of binnen. Spuit het blad af met water en geef geregeld water.
• Late bloei: Hij bloeit laat of nauwelijks als hij te laat gezaaid is, te veel stikstof krijgt of te weinig zon. Zaai vroeg, bemest matig en kies een warme plek.
• Rottend zaad: Het platte zaad rot in te natte zaaigrond. Leg het op zijn kant en houd de grond maar licht vochtig.
• Slakken: Ze vreten aan jonge planten na het uitplanten. Raap ze ’s avonds weg en plant pas uit als de plant stevig is.

Het jaar rond

• Februari: Binnen zaaien bij 18–20 °C, het zaad op zijn kant.
• Maart: Zaaien. Zaailingen oppotten en een stokje geven.
• April: Jonge planten licht en koel zetten. Toppen voor een vollere groei.
• Mei: Laten wennen aan buiten. Na half mei uitplanten tegen een stevig rek.
• Juni: Laatste planten uitplanten. Scheuten aan het rek leiden. Water geven bij droogte.
• Juli: Begin van de bloei. Matig bemesten.
• Augustus: Volle bloei. Ruim water geven.
• September: Bloei. Te lange scheuten innemen.
• Oktober: Bloei tot de eerste vorst. Eventueel een plant in een pot terugsnoeien en binnen zetten.
• November: Afgestorven planten opruimen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De bloemen gaan geelgroen open en kleuren in enkele dagen paars, zodat je groene en paarse klokken tegelijk aan de plant ziet.
• Het geslacht is genoemd naar Bernabé Cobo, een Spaanse jezuïet en natuuronderzoeker die in de zeventiende eeuw in Latijns-Amerika werkte.
• In zijn thuisland wordt hij door vleermuizen bestoven, die op de grote klokken afkomen.