Foto: George Chernilevsky, Public domain · bron
Bol- of knolgewas · Iridaceae
Gele krokus
Crocus flavus
In andere talen: Crocus jaune (Français) · Yellow crocus (English)
De gele krokus, Crocus flavus, komt uit Zuidoost-Europa en West-Turkije en is de wilde stamouder van de grote gele tuinkrokussen. Hij wordt al sinds de 16e eeuw in tuinen gekweekt. In februari en maart opent elke knol een paar heldere, goudgele bloemen met een lichte honinggeur. Hij is sterk, vermeerdert zich snel en verwildert makkelijk in gras, waar hij na enkele jaren gouden tapijten vormt. Voor bijen en hommels is hij een van de eerste rijke bronnen van stuifmeel.
Let op: Krokusknollen bevatten stoffen die bij inslikken maag- en darmklachten veroorzaken. Verwar ze niet met de giftige herfsttijloos. Houd de knollen weg van kinderen en huisdieren.
Licht
Zon of halfschaduw
liefst wat zon
Vocht
Normaal
geen natte voeten
Grond
Zand, leem of klei
neutraal tot kalkrijk
Winterhard
Volledig winterhard
tot -25 °C
Grootte
0,1 m
hoog, 0,05 m breed
Bloei
februari–maart
| Hoogte | 0,1 m |
|---|---|
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Ja, let op met kinderen en huisdieren |
| Bloei | februari–maart |
Herkennen
Hoe herken je een gele krokus?
- Groeivorm
- Klein knolgewas van 8–10 cm hoog.
- Blad
- Smal, grasachtig, met een witte middenstreep, verschijnt met of net na de bloemen.
- Bloem
- Kelkvormige, goudgele tot oranjegele bloemen van 3–4 cm, licht geurend.
- Bloeitijd
- Februari en maart.
- Knol
- Ronde knol met een gladde, vliezige huid; vormt snel broedknolletjes.
Bloei: februari–maart · Planten: september–november
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Helder goudgele bloemen in februari–maart, een echte voorbode van de lente.
- Een rijke bron van stuifmeel voor de eerste bijen en hommels.
- Sterk en makkelijk: vermeerdert zich snel en verwildert in gras.
- Lichte honinggeur op zonnige dagen.
- Een klassieker die al eeuwen in tuinen staat.
Waar staat een gele krokus graag?
- Zon tot lichte halfschaduw; de bloemen openen in de zon.
- Elke goed doorlatende grond: zand, leem of lichte klei, gerust kalkrijk.
- Normaal vochtig; niet te nat in de zomer.
- In gras, onder loofbomen, vooraan in de border of in potten.
- Plant 50–100 knollen per m² voor een gouden tapijt.
- Licht
- Zon en halfschaduw
- Grondsoort
- Zand, leem of klei
- Zuurtegraad
- Neutraal of kalkrijk
- Vocht
- Normaal
- Grootte
- 0,1 m hoog, 0,05 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -25 °C)
Mooi samen met
- Blauwe krokus: Lila en paarse krokussen naast het goudgeel.
- Sneeuwklokje: Wit in dezelfde vroege weken.
- Scilla: Helderblauwe sterhyacinten net erna.
- Narcis: Vroege narcissen zetten de gele bloei voort.
- Lenteroos: Bloeit tegelijk in de border.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een gele krokus?
Planten in september–november.
- Plant de knollen in september–november.
- Zet ze 5–8 cm diep, op 5 cm afstand.
- Strooi ze in gras los uit en plant ze waar ze vallen, voor een natuurlijk effect.
- In zware grond wat grof zand onder de knollen.
- Plant in grote groepen: dan vallen ze het meest op.
Verzorgen
- Water
- Niet nodig in de volle grond.
- Bemesten
- Niet nodig; een beetje compost in de herfst kan.
- Blad
- Laat het blad na de bloei afsterven: zo wordt de knol sterker.
- Maaien
- In gras: maai pas vanaf eind april of mei, als het blad geel is.
- Muizen
- Muizen eten krokusknollen; bescherm ze eventueel met gaas.
Tip: Meng gele krokussen met lila en paarse soorten in het gazon: na enkele jaren heb je in maart een kleurig tapijt dat de bijen wakker maakt.
Wanneer snoei je een gele krokus?
Wanneer: Snoeien is niet nodig.
Hoe:
- Laat de uitgebloeide bloemen gewoon zitten.
- Het blad sterft in april–mei vanzelf af.
Let op: Maai het gras niet voor het krokusblad geel is.
Vermeerderen
- Broedknolletjes
- Hij vormt snel nieuwe knolletjes; graaf dichte groepen in de zomer op en verdeel ze.
- Zaaien
- Hij zaait zich in gras vanzelf uit.
Hoe komt een gele krokus de winter door?
Winterhard tot −25 °C.
- Zeer winterhard, tot −25 °C.
- Geen bescherming nodig.
- Bloeit ook na een strenge winter trouw.
- Bij een koudeperiode tijdens de bloei sluiten de bloemen en gaan ze daarna weer open.
Ziektes en plagen
- Stukgepikte bloemen: Mussen pikken graag aan gele krokussen. Plant ze in grote groepen; zo blijft er genoeg over.
- Verdwenen knollen: Muizen of eekhoorns. Plant onder gaas of in een korfje.
- Weinig bloei: Te veel schaduw of het blad te vroeg afgemaaid.
Het jaar rond
- Februari: Begin van de bloei. Bijen en hommels.
- Maart: Volle bloei.
- April: Blad sterft af.
- Mei: In gras maaien als het blad geel is.
- September: Knollen planten.
- Oktober: Knollen planten.
- November: Laatste knollen planten.
Gebruiken
Eetbaar en bruikbaar
Niet eetbaar. Krokussen zijn licht giftig: wie een knol of blad opeet, kan maag- en darmklachten krijgen, met braken en diarree, en ook honden en katten worden er ziek van. Honden graven pas geplante knollen soms op: plant ze waar je hond niet graaft, en bewaar losse knollen in een gelabeld zakje buiten het bereik van kinderen en huisdieren. De gele of oranje stempels in de bloem zijn geen saffraan: die komt enkel van de saffraankrokus (Crocus sativus), die in de herfst bloeit. Verwar krokussen ook niet met herfsttijloos (Colchicum), die soms herfstkrokus heet, maar geen krokus is en zeer giftig: een krokus heeft drie meeldraden, herfsttijloos zes. Koop of bewaar je ook knollen van herfsttijloos, houd ze dan apart en gelabeld. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Uit deze soort zijn de grote gele tuinkrokussen gekweekt, zoals de bekende ‘Yellow Mammoth’ of ‘Golden Yellow’.
- Mussen pikken vooral aan gele krokussen, waarschijnlijk op zoek naar nectar of omdat de kleur hen aantrekt.