Voorjaarskrokus

Hoe herken je een voorjaarskrokus?

Groeivorm

Klein knolgewas van 10–12 cm, met per knol één of enkele bloemen en een bundeltje smalle bladeren.

Blad

Smal en grasachtig, donkergroen met een zilverwitte middennerf; groeit na de bloei nog door en sterft in mei–juni af.

Bloem

Bekervormig, met zes bloemdekbladen op een lange buis; gaat open in de zon en sluit bij koud of bewolkt weer.

Kleur

Paars, lila, wit of paars-wit gestreept, met oranje stempels in het hart.

Knol

Klein, rond en wat afgeplat, met een vezelige bruine huid; vormt elk jaar nieuwe knolletjes.

Bloei: maart–april · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Een van de eerste bloeiers: in maart kleurt hij gazon en border paars, wit en lila.
• Een belangrijke vroege voedselbron voor bijen en hommels die uit hun winterrust komen.
• Verwildert in het gazon en onder heesters: elk jaar komen er bloemen bij.
• Goedkoop en makkelijk: eenmaal geplant heeft hij nauwelijks verzorging nodig.
• Ook mooi in potten en bakken bij de voordeur of op het terras.

Waar staat een voorjaarskrokus graag?

• Zon of halfschaduw; onder bladverliezende bomen en heesters krijgt hij in maart licht genoeg.
• Elke gewone tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk, als het water maar niet blijft staan.
• Normaal vochtig; in de zomer mag de grond droog zijn, dan rust de knol.
• In het gazon, onder heesters, in de border of in potten; plant in groepen van 25 of meer voor effect.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,12 m hoog, 0,08 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Sneeuwklokje: Bloeit net voor hem en verwildert op dezelfde plekken.
• Oosterse sterhyacint: Helblauwe klokjes tussen de paarse en witte krokussen.
• Winterakoniet: Gele bloempjes die net voor en samen met de krokussen bloeien.
• Narcis: Kleine, gele narcissen geven een fris contrast met het paars.
• Lenteroos: Grote bloemen in de halfschaduw, met krokussen aan de voet.

Hoe en wanneer plant je een voorjaarskrokus?

Planten in september–november.

1. Plant de knollen van september tot november; hoe vroeger, hoe beter ze wortelen.
2. Plant ze 8 cm diep, met de punt naar boven.
3. Zet ze 5–8 cm uit elkaar, of strooi een handvol uit en plant ze waar ze vallen, voor een natuurlijk effect.
4. In het gazon: steek een plag uit, leg er een groepje knollen onder en leg de plag terug, of gebruik een bollenplanter.
5. Druk de grond aan en geef water als het droog is.

Verzorgen

Water

Niet nodig in de volle grond. In een pot de aarde in de herfst en het voorjaar licht vochtig houden.

Bemesten

Niet nodig in gewone tuingrond. In een pot na de bloei wat bollenmest geven.

Blad

Laat het blad na de bloei vergelen: zo vult de knol zijn reserves aan voor volgend jaar.

Maaien

Maai het gras pas als het krokusblad geel wordt, meestal zo’n zes weken na de bloei.

Uitgebloeide bloemen

Hoef je niet weg te halen: ze verschrompelen vanzelf.

Tip: Plant de knollen in grote, losse groepen in het gazon en maai daar pas vanaf half mei: na enkele jaren heb je een bloeiend krokusgazon.

Wanneer snoei je een voorjaarskrokus?

Wanneer: Een krokus wordt niet gesnoeid. Je laat hem na de bloei gewoon met rust.

Hoe:

• Laat de uitgebloeide bloemen gewoon verschrompelen; zo kan hij ook zaad zetten.
• Laat het blad helemaal vergelen en haal het pas weg als het vanzelf loskomt.
• Maai in het gazon pas als het blad geel is, meestal vanaf half mei.

Let op: Maai of knip het blad niet groen af: dan bloeit hij het volgende jaar minder of niet.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Knolletjes scheiden

Graaf dichte pollen op in juni, als het blad afgestorven is, of in september. Haal de jonge knolletjes los en plant ze meteen opnieuw.

Zaad

Hij zaait zich soms vanzelf uit, ook in het gazon. Zaailingen bloeien pas na enkele jaren.

Hoe komt een voorjaarskrokus de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Volledig winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Hij heeft de winterkou nodig om in het voorjaar goed te bloeien.
• In een pot: zet hem buiten op een beschutte plek en zorg dat het water weg kan.

Ziektes en plagen

• Muizen en eekhoorns: Graven de knollen op en eten ze. Plant ze in een mandje van fijn gaas of leg na het planten een stuk gaas op de grond.
• Geen bloemen: Het blad werd te vroeg gemaaid, of de knollen staan te dicht of te donker. Maai later en scheid te dichte pollen.
• Knolrot: De knollen komen niet op of zijn zacht en beschimmeld in natte grond. Plant ze op een beter doorlatende plek.
• Slakken: Vreten in een nat voorjaar soms aan de bloemen. Raap ze ’s avonds op.

Het jaar rond

• Februari: De eerste bladpunten komen boven.
• Maart: Bloei. Bijen en hommels halen er stuifmeel en nectar.
• April: Laatste bloemen. Blad laten staan.
• Mei: Blad laten vergelen; het gras pas maaien als het blad geel is.
• Juni: Blad afgestorven. Dichte pollen opgraven en scheiden.
• September: Nieuwe knollen planten, 8 cm diep.
• Oktober: Planten in gazon, border of pot.
• November: Laatste kans om te planten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Krokussen zijn licht giftig: wie een knol of blad opeet, kan maag- en darmklachten krijgen, met braken en diarree, en ook honden en katten worden er ziek van. Honden graven pas geplante knollen soms op: plant ze waar je hond niet graaft, en bewaar losse knollen in een gelabeld zakje buiten het bereik van kinderen en huisdieren. De gele of oranje stempels in de bloem zijn geen saffraan: die komt enkel van de saffraankrokus (Crocus sativus), die in de herfst bloeit. Verwar krokussen ook niet met herfsttijloos (Colchicum), die soms herfstkrokus heet, maar geen krokus is en zeer giftig: een krokus heeft drie meeldraden, herfsttijloos zes. Koop of bewaar je ook knollen van herfsttijloos, houd ze dan apart en gelabeld. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Het vruchtbeginsel van een krokus zit onder de grond: wat op een stengel lijkt, is eigenlijk een lange bloembuis.
• Saffraan komt van een verwante soort, de saffraankrokus, die in de herfst bloeit: het zijn de gedroogde stempels.
• De herfsttijloos wordt soms ‘herfstkrokus’ genoemd, maar is helemaal geen krokus en hoort zelfs bij een andere plantenfamilie.