Karthuizer anjer

Hoe herken je een karthuizer anjer?

Groeivorm

Smalle, rechtopgaande plant van 50 cm hoog en 20 cm breed, met een lage bladpol en ijle bloeistengels.

Blad

Smal en grasachtig, groen, in een polletje aan de voet en paarsgewijs langs de stengel.

Bloem

Dichte hoofdjes van kleine bloempjes met vijf getande kroonblaadjes, felroze tot magenta, omgeven door bruine, vliezige schutblaadjes.

Vrucht

Kleine zaaddoosjes met zwarte zaadjes die makkelijk uitvallen.

Levensduur

Vaak kortlevend, maar hij houdt zichzelf in stand door uit te zaaien.

Bloei: juni–augustus · Zaaien: maart–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en augustus

Waarom in je tuin?

• Felroze kleurstippen van juni tot augustus, die mooi tussen grassen zweven.
• Vlinders en bijen bezoeken de bloemen; vooral vlinders kunnen met hun lange tong goed bij de nectar.
• Droogtebestendig: ideaal voor een grindtuin, rotstuin of droge berm.
• Neemt weinig plaats in en past in kleine gaten tussen andere planten.
• Zaait zich vanzelf uit en blijft zo jaren in de tuin.

Waar staat een karthuizer anjer graag?

• Volle zon: in de schaduw bloeit hij weinig en vallen de stengels om.
• Arme, goed doorlatende zand- of leemgrond, neutraal tot kalkrijk.
• Droog: natte grond, vooral in de winter, doet hem rotten.
• Plant op 20 cm afstand, in groepjes tussen grassen en andere droogteplanten.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog

Grootte

0,5 m hoog, 0,2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Vedergras: Fijne, wuivende halmen waartussen de roze hoofdjes zweven.
• Wilde tijm: Een laag, geurend tapijt aan de voet, op dezelfde droge grond.
• Grasklokje: Fijne blauwe klokjes naast het felle roze.
• Muurpeper: Gele sterretjes in juni op schrale, droge plekken.
• Kattenkruid: Blauwe wolken die de felle kleur verzachten.

Hoe en wanneer plant je een karthuizer anjer?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Maak de grond los en meng op zwaardere grond wat grof zand of grind erdoor.
3. Doe geen compost of mest in het plantgat: schrale grond is beter.
4. Zet de plantjes even diep als in de pot, niet dieper, en 20 cm uit elkaar.
5. Geef meteen water en de eerste weken opnieuw bij droogte.
6. Een laagje grind rond de voet houdt de wortelhals droog.

Verzorgen

Water

Alleen jonge planten water geven bij droogte; daarna is het niet meer nodig.

Bemesten

Niet nodig: op rijke grond worden de stengels slap.

Uitgebloeide bloemen

Knip een deel van de uitgebloeide stengels af voor een langere bloei en laat er een paar staan om uit te zaaien.

Zaailingen

Laat jonge zaailingen staan of verplant ze in het voorjaar met een kluitje naar een plek naar keuze.

Kalk

Op zure grond helpt een handje kalk in het voorjaar.

Tip: Laat elk jaar een paar bloeistengels uitzaaien: de plant zelf leeft vaak maar enkele jaren, maar zo duiken er altijd nieuwe planten op.

Wanneer snoei je een karthuizer anjer?

Snoeimaanden: maart en augustus.

Wanneer: Na de hoofdbloei, in augustus, en in maart om de oude stengels op te ruimen.

Hoe:

• Knip in augustus uitgebloeide stengels af tot boven de bladpol; laat er een paar staan als je zaailingen wilt.
• Knip in maart de oude, droge stengels weg, maar laat de groene bladpol staan.
• Snoei nooit in het groene blad aan de voet.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Binnen in maart–april of buiten in april–mei: zaai dun, dek het zaad nauwelijks af en houd de grond licht vochtig. Het kiemt binnen enkele weken; zaailingen bloeien vaak het tweede jaar.

Zelf uitzaaien

Laat zaaddoosjes op de plant rijpen; de zaailingen kun je in het voorjaar met een kluitje verplanten.

Scheuren

Oudere pollen kun je in het voorjaar voorzichtig delen, maar jonge zaailingen slaan beter aan.

Hoe komt een karthuizer anjer de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −35 °C: vorst is in België geen probleem.
• Natte grond in de winter is wel gevaarlijk: de pol rot weg als het water blijft staan.
• De bladpol blijft in de winter vaak groen.
• In een pot of bak: zet hem droog, bijvoorbeeld onder een afdak, in goed afwaterende potgrond.

Ziektes en plagen

• Wegrotten: De pol wordt bruin en zacht na een natte winter. Plant op een drogere plek, met grind rond de voet.
• Kort leven: Na enkele jaren verdwijnt de moederplant. Laat altijd wat zaad rijpen voor nieuwe planten.
• Slakken: Ze vreten aan jonge plantjes en zaailingen. Raap ze ’s avonds weg.
• Bladluis: Op de bloemknoppen in juni. Afspuiten met water.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels wegknippen. Binnen zaaien. Planten.
• April: Buiten zaaien. Planten. Zaailingen verplanten.
• Mei: Buiten zaaien. Letten op slakken.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Volle bloei. Vlinders op de bloemen.
• Augustus: Uitgebloeide stengels deels afknippen. Zaad laten rijpen.
• September: Zaad oogsten of laten uitvallen. Planten.
• Oktober: Planten.
• December: Rust. De bladpol blijft groen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De naam verwijst naar de kartuizers, de monniken van het klooster van de Grande Chartreuse in Frankrijk.
• Onder elk bloemhoofdje zitten bruine, vliezige schutblaadjes: een goed kenmerk om hem te herkennen.
• Anjers worden vooral door dag- en nachtvlinders bestoven, die met hun lange tong diep in de bloembuis kunnen.