Duizendschoon

Hoe herken je een duizendschoon?

Groeivorm

Rechtopgaande, horstvormende plant van 30–60 cm hoog en 20–30 cm breed; er zijn ook lage rassen van 15–20 cm.

Blad

Lancetvormig, 4–10 cm lang, groen, tegenoverstaand; breder dan bij de meeste andere anjers.

Bloem

Kleine bloemetjes van 1–2 cm met getande kroonbladen, samen in dichte, platte schermen, in juni en juli.

Kleur

Wit, roze, rood, donkerrood en purper, vaak met een oog, een rand of zones in een andere kleur.

Geur

Licht kruidig, wat naar kruidnagel, vooral op warme avonden.

Bloei: juni–juli · Zaaien: mei–juni · Planten: september–oktober · Snoeien: juli

Waarom in je tuin?

• Een klassieke, licht geurende snijbloem die lang meegaat in de vaas.
• Bloeit in juni–juli, in het gat tussen de voorjaarsbloeiers en de zomerbloeiers.
• Bijen, hommels en vlinders bezoeken de bloemen graag.
• Kleurrijk en makkelijk: zaaien in de zomer, bloeien het jaar erna.
• Past perfect in een boerentuin, een pluktuin of een romantische border.

Waar staat een duizendschoon graag?

• Volle zon voor stevige stengels en de rijkste bloei.
• Goed doorlatende grond: zand, leem of klei; neutraal tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; natte voeten in de winter laten de rozetten rotten.
• Plant 20–25 cm uit elkaar.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,5 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Rozen: Een klassieke boerentuincombinatie, met dezelfde bloeitijd.
• Lupine: Hoge, rechte aren achter de platte schermen.
• Juffertje-in-het-groen: Een luchtig blauw tussen de rode en roze schermen.
• Vrouwenmantel: Een zachte, geelgroene rand vooraan.

Hoe en wanneer plant je een duizendschoon?

Planten in september–oktober.

1. Zaai in mei–juni in een zaaibed of zaaibak en dek het zaad licht af.
2. Verspeen de zaailingen in juli naar een kweekbed of potjes, 15 cm uit elkaar.
3. Plant in september of oktober op de bloeiplaats, in kalkhoudende, doorlatende grond.
4. Zet de rozetten even diep als ze stonden, niet dieper, en houd 20–25 cm afstand.
5. Geef meteen water en druk de grond goed aan.

Verzorgen

Water

Jonge planten in de zomer bij droogte; daarna enkel bij lange droogte, aan de voet.

Bemesten

In het voorjaar wat compost. Te veel mest geeft slappe stengels.

Kalk

Op zure grond in het najaar wat kalk rond de planten strooien.

Steun

Meestal niet nodig; hoge rassen op een winderige plek kunnen een paar takjes gebruiken.

Plukken

Snijd voor de vaas als een derde van de bloemetjes in het scherm open is.

Tip: Een tweejarige: zaai in mei–juni en plant in september op de bloeiplaats, in kalkhoudende, doorlatende grond. De geurende schermen zijn mooie snijbloemen.

Wanneer snoei je een duizendschoon?

Snoeimaanden: juli.

Wanneer: Na de bloei, in juli, knip je de bloemstengels terug. Verder hoeft er niet gesnoeid te worden.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide stengels af tot net boven de bladrozet.
• Wil je dat hij zich uitzaait, laat dan een paar schermen staan tot het zaad rijp is.
• Knip je na de bloei terug, dan bloeit de plant vaak nog een tweede jaar; anders vervang je hem.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In mei–juni buiten in een zaaibed of zaaibak. Kiemt in 1–3 weken. Planten in september, bloei het jaar erna.

Stekken

In juli–augustus stekken van 8 cm van niet-bloeiende scheuten in zanderige stekgrond, om een mooie kleur te bewaren.

Zelf uitzaaien

Laat enkele schermen uitzaaien: de zaailingen hebben niet altijd dezelfde kleur als de moederplant.

Hoe komt een duizendschoon de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
• De groene rozetten blijven de hele winter staan.
• Natte, zware grond is gevaarlijker dan vorst: zorg voor een goede afwatering.
• In potten: een afvoergat en een plek uit de regen, tegen een muur.

Ziektes en plagen

• Roest: Bruine of oranje puistjes op het blad. Haal aangetaste bladeren weg, geef water aan de voet en zet de planten niet te dicht.
• Voetrot: De rozet wordt bruin en zacht aan de basis, vooral op natte grond. Plant op een doorlatende plek en niet te diep.
• Slakken: Vreten jonge rozetten aan, in de herfst en het voorjaar. Controleer ’s avonds en raap ze weg.
• Bladluis: Op jonge scheuten en knoppen. Spuit af met water; meestal ruimen natuurlijke vijanden ze op.

Het jaar rond

• Maart: Compost rond de rozetten.
• Mei: Zaaien in een zaaibed of zaaibak.
• Juni: Begin van de bloei. Plukken voor de vaas. Zaaien.
• Juli: Bloei. Na de bloei bloemstengels terugknippen. Zaailingen verspenen.
• Augustus: Stekken nemen. Jonge planten water geven bij droogte.
• September: Planten op de bloeiplaats.
• Oktober: Laatste planten. Kalk strooien op zure grond.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Duizendschoon en Chinese anjer zijn licht giftig: opeten kan braken, buikpijn en diarree geven, bij kinderen en ook bij katten en honden, en het sap kan een gevoelige huid irriteren. Niet alle anjers zijn hetzelfde: de geurende bloemblaadjes van de grasanjer, rotsanjer en prachtanjer gebruik je wel in de keuken, maar deze twee niet. Gebruik dus enkel bloemen waarvan je zeker weet welke anjer het is, zet een vaas met anjers buiten het bereik van katten en laat kinderen geen bloemen in de mond steken. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De naam Dianthus komt uit het Grieks en betekent ‘bloem van Zeus’ of ‘goddelijke bloem’.
• Duizendschoon groeide al in de 16e eeuw in Europese tuinen.
• Naar wie de Engelse naam ‘Sweet William’ verwijst, is niet zeker: er bestaan verschillende verhalen over.