Steenanjer

Hoe herken je een steenanjer?

Groeivorm

Lage, kruipende matvormer van 15–25 cm hoog in bloei en 30–50 cm breed; liggende stengels wortelen hier en daar.

Blad

Smal en lijnvormig, 1–2,5 cm lang, groen tot donkergroen, soms roodachtig getint; blijft in de winter grotendeels staan.

Bloem

Vlakke, enkele bloempjes van 1,5–2 cm met vijf getande kroonblaadjes, alleen of met enkele samen op dunne stengels.

Kleur

Roze tot karmijnrood met een donkere ring en lichte stipjes; er is ook een witte vorm.

Wortels

Fijn vertakt en vrij ondiep.

Bloei: juni–september · Zaaien: maart–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: juli en september

Waarom in je tuin?

• Een inheemse plant die past in een natuurlijke tuin en bij de wilde flora van de zandgronden.
• Bloeit bijna vier maanden, van juni tot september.
• Vormt een dichte, lage mat die onkruid tegenhoudt op droge, zonnige plekken.
• Vlinders en bijen bezoeken de bloemen.
• Volledig winterhard en bestand tegen droogte: weinig zorg nodig.
• Ideaal voor een rotstuin, grindtuin, borderrand, muurtje of bak.

Waar staat een steenanjer graag?

• Volle zon; in de schaduw bloeit hij weinig en valt de mat open.
• Schrale, goed doorlatende zand- of lichte leemgrond, zuur tot neutraal.
• Droog tot matig droog; stilstaand water in de winter is dodelijk.
• Geen mest of compost: op rijke grond wordt hij slap en leeft hij korter.
• Plant op 25–30 cm, dat is ongeveer 12 planten per m² als bodembedekker.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Droog

Grootte

0,2 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Wilde tijm: Ook inheems, ook een matvormer op droog zand en een uitstekende bijenplant.
• Grasklokje: Blauwe klokjes boven de roze bloempjes, op dezelfde schrale grond.
• Muurpeper: Gele sterretjes in juni, voor de droogste plekjes.
• Blauw schapengras: Fijne, blauwgrijze pollen die structuur geven tussen de matten.

Hoe en wanneer plant je een steenanjer?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Maak de grond los en meng in zwaardere grond wat grof zand of fijn grind door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, niet dieper: de voet mag niet onder de grond verdwijnen.
4. Hou 25–30 cm afstand tussen de planten.
5. Geef water bij het planten en de eerste weken bij droog weer.
6. Leg eventueel wat fijn grind rond de planten: dat houdt de voet droog en onkruid weg.

Verzorgen

Water

Alleen tijdens het aanslaan. Daarna kan hij lange droogte aan.

Bemesten

Niet nodig: schrale grond geeft compacte planten en meer bloemen.

Uitgebloeide bloemen

Knip na de eerste bloeigolf de uitgebloeide stengels weg: hij bloeit dan langer door.

Onkruid

Wied grassen die in de mat groeien op tijd uit, want hij verdraagt weinig concurrentie.

Vernieuwen

Hij leeft niet zo lang. Laat hem wat uitzaaien of neem stekken, zodat je oude, kale planten kunt vervangen.

Tip: Laat na de laatste bloei een paar bloemstengels zaad zetten: hij zaait zich dan voorzichtig uit en vervangt zo zelf de oudere, kale plekken in de mat.

Wanneer snoei je een steenanjer?

Snoeimaanden: juli en september.

Wanneer: Licht na de eerste bloeigolf in juli, en nog eens na de laatste bloei in september.

Hoe:

• Knip in juli de uitgebloeide bloemstengels tot net boven de mat weg: zo blijft hij compact en bloeit hij door.
• Scheer de mat in september na de laatste bloei licht bij, zonder tot in de kale stengels te knippen.
• Laat een paar bloemstengels staan als je wil dat hij zich uitzaait.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Binnen in maart–april of buiten in april–mei, het zaad maar dun bedekken. Verspeen de zaailingen in potjes en plant ze in de herfst of het volgende voorjaar uit.

Stekken

In juli stekjes van 5 cm van niet-bloeiende scheuten nemen en in zanderige stekgrond laten wortelen.

Scheuren

In het voorjaar of in september een stuk van de mat met wortels afsteken en elders planten.

Hoe komt een steenanjer de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −35 °C: in België nooit bescherming nodig.
• Natte grond is het grootste gevaar: zorg dat er geen water blijft staan.
• In een bak of pot: zorg voor een drainagelaag en zet hem uit de ergste regen.
• Haal afgevallen boomblad van de mat, anders gaat hij eronder rotten.

Ziektes en plagen

• Rot in de winter: Bruine, rottende plekken in de mat, vooral in natte grond. Verbeter de afwatering met grind en vervang dode stukken door stekken.
• Kale, open mat: Door ouderdom of te rijke grond. Knip terug na de bloei en vervang oude planten na enkele jaren.
• Slakken: Vreten aan jonge scheuten in het voorjaar. Grind rond de planten helpt; raap ze ’s avonds weg.
• Bladluis: Op jonge scheuten en knoppen. Afspuiten met water of laten opruimen door lieveheersbeestjes.

Het jaar rond

• Maart: Planten. Binnen zaaien. Afgevallen blad van de mat halen.
• April: Planten. Buiten zaaien. Scheuren.
• Mei: Knoppen. Gras uit de mat wieden.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Uitgebloeide stengels wegknippen. Stekken nemen.
• Augustus: Bloei. Vlinders en bijen op bezoek.
• September: Laatste bloei, daarna licht terugknippen. Planten.
• Oktober: Planten. Scheuren.
• November: Afgevallen boomblad van de mat halen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De geslachtsnaam Dianthus komt van het Grieks en betekent ‘bloem van Zeus’ of ‘goddelijke bloem’.
• De bloemen hebben een lange, smalle kelkbuis: vooral vlinders, met hun lange tong, kunnen de nectar bereiken.
• In het wild is hij in Vlaanderen zeldzaam geworden, omdat schrale, zandige graslanden verdwijnen door bemesting en bebouwing.