Edgeworthia

Hoe herken je een edgeworthia?

Groeivorm

Ronde, losse struik van 1–1,5 m hoog en breed, met soepele takken die zich telkens in drieën vertakken.

Blad

Langwerpig, 8–15 cm, blauwgroen en zacht; verschijnt na de bloei en valt in de herfst af na een gele herfstkleur.

Bloem

Bolvormige trosjes van 30–50 kleine, gele buisbloemen met een zilverig behaarde buitenkant, van februari tot april.

Geur

Zoet en kruidig, vooral op zachte, zonnige dagen goed te ruiken.

Takken

Zo soepel dat je ze in een knoop kan leggen zonder dat ze breken; bruin met lichte schors.

Bloei: februari–april · Planten: april–mei · Snoeien: april

Waarom in je tuin?

• Bloeit en geurt al vanaf februari, als er bijna niets anders bloeit in de tuin.
• De behaarde bloemknoppen zijn de hele winter al een sieraad aan de kale takken.
• Een vroege bron van nectar voor hommels en de eerste bijen op zachte dagen.
• Groeit vanzelf in een mooie vorm: snoeien is bijna nooit nodig.
• Een bijzondere struik voor een beschutte plek bij het terras of de voordeur, waar je de geur ruikt.

Waar staat een edgeworthia graag?

• Halfschaduw is ideaal: ochtendzon en schaduw tijdens de heetste uren.
• Een beschutte plek tegen koude oosten- en noordenwind, bijvoorbeeld tegen een muur of tussen andere struiken.
• Humusrijke, losse grond die niet uitdroogt maar ook nooit natte voeten geeft; neutraal tot licht zuur.
• Geef hem 1,5 m ruimte: hij groeit traag maar wordt mooi rond.

Licht

Halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

1,5 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -12 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Toverhazelaar: Nog een geurende winterbloeier die goed in halfschaduw staat.
• Kerstroos: Bloeit tegelijk aan de voet en houdt van dezelfde beschutte, humusrijke plek.
• Sneeuwklokjes: Een wit tapijt onder de gele bloemen in februari.
• Varens: Groene onderbeplanting voor de zomer, als de struik zelf rustiger oogt.
• Peperboompje: Familielid met eveneens geurende winterbloemen.

Hoe en wanneer plant je een edgeworthia?

Planten in april–mei.

1. Plant in april of mei, als de zware vorst voorbij is, zodat de wortels de hele zomer hebben om zich te vestigen.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er een paar scheppen compost of bladaarde door.
3. Zet de struik even diep als hij in de pot stond en druk de grond licht aan.
4. Geef meteen een flinke gieter water en daarna het eerste jaar wekelijks bij droog weer.
5. Leg een laag mulch van bladcompost of houtsnippers rond de voet om de grond koel en vochtig te houden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig, daarna vooral in droge zomers: hij laat zijn blad hangen bij droogte.

Bemesten

In het voorjaar een laag compost is genoeg; te veel mest geeft zwakke groei.

Mulchen

Elk voorjaar een laag bladcompost of houtsnippers: houdt de wortels koel en beschermt tegen vorst.

Beschutting

Jonge planten in strenge winters beschermen met een winterdoek over de kroon; de bloemknoppen kunnen bevriezen onder −10 °C.

In pot

Kan in een grote pot met potgrond voor heide en compost; zet hem in de winter tegen de gevel.

Tip: Plant hem waar je in februari vaak langsloopt, bijvoorbeeld naast de voordeur: dan geniet je het meest van de geur en de bijzondere knoppen.

Wanneer snoei je een edgeworthia?

Snoeimaanden: april.

Wanneer: Snoeien is meestal niet nodig. Zo nodig licht na de bloei, in april.

Hoe:

• Knip alleen dode, beschadigde of kruisende takken weg.
• Snoei nooit in de herfst of winter: dan knip je de bloemknoppen weg.
• Te lange takken kort je in tot net boven een vertakking, zodat de natuurlijke vorm blijft.

Let op: Hard terugsnoeien verdraagt hij slecht: hij loopt traag weer uit.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfhoutige stekken

In juli–augustus: stekken van 10–12 cm in vochtige stekgrond onder plastic. Bewortelen traag en lang niet altijd.

Afleggen

In het voorjaar een lage tak in de grond leggen en vastpinnen; na een jaar is hij beworteld en kan je hem losknippen.

Hoe komt een edgeworthia de winter door?

Winterhard tot −12 °C: beschermen in strenge winters.

• Winterhard tot ongeveer −12 °C; in een strenge winter kunnen de bloemknoppen bevriezen terwijl de struik zelf overleeft.
• De zilverige bloemknoppen zitten de hele winter al aan de takken en zijn een sieraad op zich.
• Bescherm jonge planten de eerste winters met een winterdoek en een dikke laag mulch.
• Een pot zet je tegen de gevel en wikkel je in jute of noppenfolie.

Ziektes en plagen

• Bevroren knoppen: Bruine, verschrompelde knoppen na een strenge vorst. Een beschutte plek en een winterdoek bij strenge vorst helpen.
• Hangend blad: Teken van droogte of van te veel zon. Water geven en mulchen; eventueel verplanten naar halfschaduw.
• Gele bladeren: Vaak door natte voeten of te kalkrijke grond. Zorg voor een goed doorlatende, humusrijke grond.
• Bladluis: Soms op de jonge scheuten in het voorjaar. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze vanzelf op; anders afspuiten met water.

Het jaar rond

• Februari: Eerste bloemen openen; geniet van de geur op zachte dagen.
• Maart: Volle bloei. Mulch aanbrengen.
• April: Einde van de bloei. Zo nodig licht snoeien. Planten.
• Mei: Blad loopt uit. Planten kan nog.
• Juli: Halfhoutige stekken nemen. Water geven bij droogte.
• Augustus: Water geven bij droogte. Nieuwe bloemknoppen worden gevormd.
• Oktober: Gele herfstkleur. Niet meer snoeien.
• December: Winterdoek klaarleggen voor strenge vorst.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• In Japan wordt de vezelige bast van een verwante soort al eeuwen gebruikt voor sterk papier, onder meer voor bankbiljetten.
• De takken vertakken zich telkens in drieën, waardoor de struik in het Japans mitsumata heet: ‘drie vorken’.