Alpenkruisdistel

Hoe herken je een alpenkruisdistel?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van 60–70 cm hoog en zo’n 45 cm breed.

Blad

Wortelbladeren hartvormig, langgesteeld en gekarteld; de stengelbladeren zijn kleiner en dieper ingesneden.

Bloem

Kegelvormige bloemhoofden van 3–4 cm, omringd door een kraag van fijne, veerachtige schutbladeren.

Kleur

Staalblauw tot violetblauw, net als de bovenste stengeldelen en bladeren.

Wortels

Lange penwortel: hij gaat diep en verdraagt verplanten slecht.

Bloei: juli–augustus · Planten: maart–mei · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Spectaculaire, metaalblauwe bloemhoofden met een zachte, kantachtige kraag.
• Een magneet voor bijen, hommels en vlinders in juli–augustus.
• Een uitstekende snijbloem, vers en gedroogd: de blauwe kleur blijft lang behouden.
• Eens ingeworteld droogtebestendig en weinig werk.
• De uitgebloeide hoofden blijven mooi staan tot in de winter.

Waar staat een alpenkruisdistel graag?

• Volle zon: daar kleurt hij het mooist blauw.
• Goed drainerende zand- of leemgrond, zuur tot kalkrijk; hij mag iets voedzamer staan dan de meeste kruisdistels.
• Droog tot normaal vochtig in de zomer, maar nooit nat in de winter.
• Een plek met wat beschutting tegen harde wind houdt de stengels recht.
• Plant op 40–45 cm afstand, in groepjes van 3 of meer.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,7 m hoog, 0,45 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Duizendblad: Platte schermen in geel of roze naast de blauwe hoofden.
• Kattenkruid: Een zachte, blauwe begeleider aan de voet.
• Vedergras: Luchtige halmen die de stoere vorm verzachten.
• Rozen: Een klassieke combinatie in een zonnige border.
• Gele kamille: Goudgele margrietjes als warm contrast met het staalblauw.

Hoe en wanneer plant je een alpenkruisdistel?

Planten in maart–mei.

1. Plant in maart–mei, liefst een jonge plant uit een pot: de penwortel verdraagt verplanten slecht.
2. Maak een diep plantgat, zodat de penwortel recht naar beneden kan; in zware grond meng je er grind door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en beschadig de kluit niet.
4. Houd 40–45 cm afstand tussen de planten.
5. Geef goed water en houd de grond de eerste weken licht vochtig.
6. Kies meteen de definitieve plek: later verplanten lukt zelden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna alleen bij lange droge periodes.

Bemesten

Een dun laagje compost in het voorjaar is genoeg.

Steun

Op een open, winderige plek of in rijke grond kunnen de stengels omvallen; een lage plantensteun helpt.

Snijden en drogen

Snijd de bloemen als ze helemaal blauw zijn en hang ze ondersteboven op een droge, luchtige plek.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze staan: ze zijn mooi in de herfst en de winter.

Tip: Koop een jonge plant in een pot en zet hem meteen op zijn definitieve plek: de penwortel verdraagt verplanten slecht. Snijd de bloemen om te drogen als ze helemaal blauw zijn.

Wanneer snoei je een alpenkruisdistel?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Laat de uitgebloeide stengels de hele winter staan en knip ze in maart weg, voor de nieuwe bladeren uitlopen.

Hoe:

• Knip in maart de dode stengels af tot vlak boven de nieuwe bladrozet.
• Bloemen voor de vaas of om te drogen snijd je in juli–augustus met een lange steel.
• Draag stevige handschoenen: de stengelbladeren hebben stekelige randen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Wortelstekken

In januari–februari, als de plant in rust is: snijd stukjes van zo’n 5 cm van dikke wortels, steek ze rechtop in een pot met zanderige grond, met de bovenkant naar boven, en houd ze koel en licht vochtig.

Zaaien

Het zaad heeft een koudeperiode nodig: zaai het in de herfst in een pot die je buiten zet. De kieming kan traag en onregelmatig zijn.

Hoe komt een alpenkruisdistel de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Winterhard tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Natte grond in de winter is wel een risico: de penwortel kan rotten. Zorg voor een goede drainage.
• Laat de uitgebloeide stengels staan: met rijp erop zijn ze een wintersieraad.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: De plant komt niet meer op na een natte winter. Plant in drainerende grond of op een licht verhoogde plek.
• Slakken: Jonge bladeren worden in het voorjaar aangevreten. Controleer ’s avonds en vang de slakken weg.
• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in droge zomers. Een luchtige plek en water bij lange droogte helpen.
• Omvallende stengels: In te rijke grond of in de schaduw worden de stengels slap. Plant zonniger en bemest minder.

Het jaar rond

• Januari: Wortelstekken nemen van oudere planten.
• Maart: Dode stengels wegknippen. Planten.
• April: Planten. Compost geven. Letten op slakken.
• Mei: Laatste kans om te planten. Steun plaatsen indien nodig.
• Juni: Stengels en bloemknoppen beginnen blauw te kleuren.
• Juli: Bloei. Bloemen snijden voor de vaas of om te drogen.
• Augustus: Volle bloei. Bijen en vlinders op bezoek.
• September: Uitgebloeide hoofden laten staan.
• December: De droge hoofden sieren de wintertuin.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De blauwe kraag bestaat niet uit bloemblaadjes, maar uit schutbladeren; de echte bloempjes zitten dicht opeen in het kegelvormige hoofd.
• Hoewel hij op een distel lijkt, hoort hij bij de schermbloemenfamilie, net als wortel en peterselie.
• In het wild is hij zeldzaam geworden en in verschillende Alpenlanden beschermd.